Reklama

Prof. Vetulani: Nie tyle do myślenia, co do przeżycia służy nam mózg!

A A A
Aneta Gieroń

Dodano: 06-03-2017

Prof. Jerzy Vetulani. Fot. Tadeusz Poźniak

Prof. Jerzy Vetulani. Fot. Tadeusz Poźniak

ZDJĘCIA

zobacz wszystkie ›
Prof. Jerzy Vetulani, wybitny neurobiolog, biochemik, profesor nauk przyrodniczych, popularyzator nauki, jeden z największych znawców procesów zachodzących w mózgu  i najczęściej cytowanych polskich uczonych, tłumaczył w Rzeszowie, dlaczego myślimy, a skoro tak, to jak to możliwe, że naszemu mózgowi dajemy się niekiedy wywieść na manowce. 
 
Wykład, który w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej zgromadził setki rzeszowian w bardzo różnym wieku, był drugą już odsłoną cyklu interdyscyplinarnych wykładów „Wielkie pytania w nauce” organizowanych przez Wyższą Szkołę Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, pod patronatem „Tygodnika Powszechnego”. Przedsięwzięcie realizowane jest we współpracy z Fundacją Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych w Krakowie oraz z Wydawnictwem Copernicus Center Press. I to nieprawdopodobne, ale 81-letni profesor przez prawie 3 godziny potrafił zachwycać i zaskakiwać swoich słuchaczy, sugerując, że chyba jednak odkrył tajemnicę sprawności ludzkiego mózgu bez względu na wiek.

- Jednym z celów organizacji cyklu wykładów jest podjęcie próby odpowiedzi na nurtujące problemy dotyczące egzystencji człowieka, zmian kulturowych, społecznych i filozoficznych oraz zachęcenie słuchaczy do krytycznego myślenia. Chcemy pokazać, że efekty pracy naukowców są nie tylko tematem do dyskusji w wąskim gronie specjalistów, ale mogą też znaleźć praktyczne zastosowanie w codziennym życiu, a zaprezentowane w przystępny sposób zagadnienia, mogą być również zrozumiałe dla osób niezwiązanych z nauką. Nie ukrywam, że organizacja cyklu stanowi swego rodzaju opozycję dla niewymagającej intelektualnego wysiłku rozrywki wszechobecnej w mediach – mówił dr Wergiliusz Gołąbek, rektor WSIiZ w Rzeszowie.
 
 
Fot. Tadeusz Poźniak
 
- Mózg powstał w wyniku ewolucji i służy nie tyle do myślenia, ile do przeżycia - tłumaczył prof. Vetulani.  - Organizuje nam życie społeczne, ma systemy rozpoznawania twarzy, emocji i możliwości przewidywania toku myślenia innych członków naszej grupy. Myślenie z kolei  jest nam potrzebne do poznawania świata. To ułatwia człowiekowi przeżycie i sukces reprodukcyjny. Mówiąc wprost, mózg to najpotężniejszy narząd seksualny, który służy do  zdobycia możliwie najlepszej partnerki lub partnera.
 
Od zawsze zadajemy sobie też pytanie.... dlaczego myślimy?! - Możemy na nie odpowiedzieć w dwojaki sposób - mówił krakowski neurobiolog.  - Po pierwsze dlatego, że mamy duży i sprawny mózg. Po drugie, bo myślenie ułatwia i usprawnia nam przeżycie. Obie odpowiedzi są prawdziwe, a nasz mózg  służy do unieśmiertelnienia naszych  genów. Jako nośniki materiału genetycznego jesteśmy niedoskonali i by go unieśmiertelnić musimy przekazać następnym pokoleniom. 
 
Reklama
Jak wyjaśniał prof. Vetulani, zdolności intelektualne człowieka wyewoluowały przez ostatnie 100 000 lat albo dłużej. I nie do końca wiadomo, czy mózg neandertalczyka był strukturalnie gorszy niż nasz. Na pewno był większy. Ale prawdopodobnie mniej plastyczny, bo kultura neandertalska była bardzo stabilnym powtarzaniem pewnych wzorców, a kultura człowieka mądrego charakteryzowała się tworzeniem indywidualnych dzieł sztuki, które przetrwały w postaci malowideł w jaskiniach. Oczywiście, plastyczność istnieje również w mózgu niższych zwierząt; widzimy, że także u szczurów w pracującym mózgu wzrasta liczba połączeń i neuronów, które tworzą się z komórek progenitorowych. Zwierzęta żyjące w warunkach zmuszających do uczenia się, prowadzących do wzmożonej neurogenezy, lepiej rozwiązują problemy kognitywne. U człowieka występuje to w części mózgu zwanej hipokampem.
 
 
Fot. Tadeusz Poźniak
 
Wychowanie, edukacja, służą do zwiększenia plastyczności, rozwoju mózgu, tworzenia się nowych neuronów. W sytuacjach skrajnych, dzięki plastyczności mózgu osiągamy umiejętności pozornie niemożliwe. Tak np. ofiary thalidomidu urodzone bez rąk mają na ogół chwytne i sprawne stopy, którymi mogą wykonywać takie czynności jak wyjęcie z kieszeni paczki papierosów, otwarcie jej, wyciągniecie jednego papierosa, włożenie do ust i zapalenia przy użyciu zapalniczki. Możliwości mózgu człowieka, niezależnie od tego, w jakich warunkach kulturowych przychodzi na świat, są ogromne; nawet nie możemy sobie wyobrazić jak wielkie. 
 
Dlatego też nadmierna koncentracja na jednej rzeczy sprawia, że pomijamy wszystko inne dookoła i nasz mózg może nas prowadzić na manowce. - Co zrobić, by tak nie było?! Myślmy czasem troszkę wolniej ale jak najszerzej, by widzieć jak najpełniej - mówił naukowiec. - Gdy  koncentrujemy się na jednej rzecz, nie patrzymy na inne, w związku z tym, jeżeli nasz mózg opanuje nieodparta myśl, albo jedna ideologia, to mózg może zejść na manowce, bo nie widzimy wielu innych możliwości. 
 
Profesor nawiązał też do starzenia się mózgu kobiety i mężczyzny. - Uznajemy, że mózg męski i żeński są różne, ale równe. Jeżeli chodzi zaś o starzenie się, mózg męski jest w znacznie gorszej sytuacji, niż mózg żeński. U mężczyzn bardzo silne i szybkie zmiany zaczynają zachodzić już około 65. roku życia, kiedy spada poziom testosteronu, neurony w korze mózgowej giną, a przyrasta ilość płynu mózgowo-rdzeniowego. U przeciętnego mężczyzny pomiędzy 65. a 90. rokiem życia ilość płynu w okolicach kory skroniowej wzrasta o około 30 proc. U kobiet średnio o 1 proc. Kobietom, jeżeli nie cierpią na chorobę neurodegeneracyjną, neurony się nie psują  - mówił. Ale mózgi większe mają mężczyźni. To jednak, jak wykazały badania, o niczym nie świadczy, bo nasza inteligencja jest zależna od masy bezwzględnej tego organu. 
 
Sporo emocji wywołały też wywody prof. Vetulaniego o ... marihuanie.  - Jestem za legalizacją miękkich narkotyków, dlatego że jeżeli alkohol jest zalegalizowany, to nie ma powodu, aby inne niezbyt szkodliwe substancje psychotropowe traktować inaczej. Owoc zakazany kusi bardziej. Uważam, że środowiska, które czerpią największe zyski z narkobiznesu, są najbardziej zaangażowane w walkę o zwiększenie sankcji za posiadanie narkotyków - stwierdził profesor. - Alkoholizm zwiększa agresję i przemoc domową, marihuana, a także morfinizm - nie. Marihuana palona zazwyczaj w grupie, jest towarzyskim narkotykiem i uzależnia w około 8 proc. Alkohol prawie dwa razy częściej, bo w 15 proc.  
 
Jerzy Vetulani, powszechnie znany jako profesor nauk przyrodniczych i popularyzator nauki, to też działacz opozycji demokratycznej w okresie PRL, konferansjer i jeden ze współtwórców Piwnicy pod Baranami. - Piwnica sformatowała nam mózgi -  żartował profesor. - Tam było dużo alkoholu, nikotyny, a mimo to mózgi wszystkich do dziś żyjących "piwniczan" doskonale działają. Tamte kontakty, w tamtym miejscu bardzo nas ukształtowały, a to potwierdza, jak dobre towarzystwo dobrze kształtuje nasz mózg.
 
 
Fot. Tadeusz Poźniak

KOMENTARZE

Odkryj ciekawszą stronę nauki

Żadnych wzorów matematycznych, chemicznych czy fizycznych. Żadnych regułek, które trzeba...

Nauka rządzi w sieci

Duszne pomieszczenia, skrzypienie kredy o wiekową tablicę i nauczyciel, który z uporem maniaka próbuje wbić...

Z nauką za pan brat. Festiwal Nauki i Techniki w Mielcu

W najbliższy piątek i sobotę nauką...

Współpraca nauki i biznesu? To jest możliwe

Jest truizmem stwierdzenie, że dobre uczelnie powinny stawiać przede wszystkim na badania naukowe i usługi na rzecz gospodarki oraz kształcenie praktyczne studentów, dostosowane do jej potrzeb. Jednak dość...

VIP Odkrycie Roku - prof. Marek Koziorowski. Nauka jest jak narkotyk

Profesorowie najlepszych uniwersytetów na świecie chcą z nim współpracować, bo to, czym się zajmuje ma ogromne znaczenie dla światowej nauki. A tymczasem on...

zobacz więcej
Reklama

Wojciech Buczak, poseł PiS: Będę walczył o fotel prezydenta Rzeszowa

- Z natury nie jestem wojowniczy, ale jeśli chodzi o wybory prezydenckie w Rzeszowie, jestem gotów oddać się do dyspozycji mieszkańców - mówi poseł Wojciech...

Na Podkarpaciu projektują elementy nadwozi dla światowych marek

Kiedy Cadway Automotive w październiku 2016 r. zaczynał działalność, był startupem z dwoma inżynierami na pokładzie. W niespełna półtora roku Jakub Kocój, który...

No to latamy! Dreamlinerem z Rzeszowa do Nowego Jorku

To był pierwszy lot po 10 latach przerwy. W niedzielę, 29 kwietnia o godz. 19.25 Boeing 787 Dreamliner wystartował z lotniska w Newark, by w poniedziałek, 30 kwietnia już o godz. 9.40., czyli...

Reklama

Patent na pierwsze w Polsce mosty kompozytowe w Błażowej i Nowej Wsi!

Konstrukcja mostu w Błażowej k. Rzeszowa, złożona z wykorzystywanych m.in. w motoryzacji i lotnictwie materiałów kompozytowych, została opatentowana!...

Ponad 8 mln zł na Koncepcję Programową dla ostatniego odcinka S19

To pewne - będzie Koncepcji Programowej z pełnym rozpoznaniem geologicznym dla ostatniego już odcinka drogi ekspresowej S19 od węzła Dukla do Barwinka (granica...

Przebudowaną ulicą Podkarpacką pojedziemy w wakacje?

Bardzo możliwe, że w wakacje będzie gotowy przebudowany 2-kilometrowy odcinek ulicy Podkarpackiej w Rzeszowie. - Prace idą zgodnie z harmonogramem i mamy nadzieję, że uda się zakończyć...

Jennifer Lopez twarzą Inglota. Gwiazda stworzyła kolekcję kosmetyków

Jedna z najpopularniejszych piosenkarek i aktorek na świecie, Jennifer Lopez stworzyła nową kolekcję kosmetyków dla podkarpackiej firmy kosmetycznej Inglot...

Krzesła Nowego Stylu na piłkarskich Mistrzostwach Świata w Katarze!

Organizator Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2022 w Katarze podjął decyzję, że krzesła marki Forum Seating, należącej do Grupy Nowy Styl z Podkarpacia...

zobacz więcej

POLECANE

VIP MARZEC-KWIECIEŃ

VIP MARZEC-KWIECIEŃ
w numerze m.in.:

• W uprawianiu nauki najważniejsze są wątpliwości! • Mamy rynek pracownika • Bogusław Barnaś - najważniejsza jest wyobraźnia • Twarze Podkarpacie 10 lat VIP Biznes&Styl • Kongres TSLA Expo 2018 • Bolidy Caro Cars z Mielca • 57. Muzyczny Festiwal w Łańcucie
Money.pl - Kliknij po więcej
Giełda
GPW 2018-05-22 18:59
WIG 59015.14 -0,54%
WIG20 2248.71 -0,87%
mWIG40 4520.4 +0,11%
sWIG80 13969.08 +0,12%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
Kursy walut
NBP 2018-05-22
USD 3,6252 -0,99%
EUR 4,2812 -0,42%
CHF 3,6385 -0,70%
GBP 4,8814 -0,52%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Kliknij po więcej
Surowce - notowania online
Nazwa Jednostka Wartość [USD] Zmiana Ostatnia zmiana
 Złoto uncja 1292,00 +0,12% [01:15]
 Ropa brent baryłka 79,41 +0,00% [23:56]
 Pallad uncja 986,50 +0,14% [01:06]
 Platyna uncja 908,90 +0,17% [01:15]
 Srebro uncja 16,57 +0,06% [01:15]
Wspierane przez Money.pl
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY