Reklama

Prof. Vetulani: Nie tyle do myślenia, co do przeżycia służy nam mózg!

A A A
Aneta Gieroń

Dodano: 06-03-2017

Prof. Jerzy Vetulani. Fot. Tadeusz Poźniak

Prof. Jerzy Vetulani. Fot. Tadeusz Poźniak

ZDJĘCIA

zobacz wszystkie ›
Prof. Jerzy Vetulani, wybitny neurobiolog, biochemik, profesor nauk przyrodniczych, popularyzator nauki, jeden z największych znawców procesów zachodzących w mózgu  i najczęściej cytowanych polskich uczonych, tłumaczył w Rzeszowie, dlaczego myślimy, a skoro tak, to jak to możliwe, że naszemu mózgowi dajemy się niekiedy wywieść na manowce. 
 
Wykład, który w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej zgromadził setki rzeszowian w bardzo różnym wieku, był drugą już odsłoną cyklu interdyscyplinarnych wykładów „Wielkie pytania w nauce” organizowanych przez Wyższą Szkołę Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, pod patronatem „Tygodnika Powszechnego”. Przedsięwzięcie realizowane jest we współpracy z Fundacją Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych w Krakowie oraz z Wydawnictwem Copernicus Center Press. I to nieprawdopodobne, ale 81-letni profesor przez prawie 3 godziny potrafił zachwycać i zaskakiwać swoich słuchaczy, sugerując, że chyba jednak odkrył tajemnicę sprawności ludzkiego mózgu bez względu na wiek.

- Jednym z celów organizacji cyklu wykładów jest podjęcie próby odpowiedzi na nurtujące problemy dotyczące egzystencji człowieka, zmian kulturowych, społecznych i filozoficznych oraz zachęcenie słuchaczy do krytycznego myślenia. Chcemy pokazać, że efekty pracy naukowców są nie tylko tematem do dyskusji w wąskim gronie specjalistów, ale mogą też znaleźć praktyczne zastosowanie w codziennym życiu, a zaprezentowane w przystępny sposób zagadnienia, mogą być również zrozumiałe dla osób niezwiązanych z nauką. Nie ukrywam, że organizacja cyklu stanowi swego rodzaju opozycję dla niewymagającej intelektualnego wysiłku rozrywki wszechobecnej w mediach – mówił dr Wergiliusz Gołąbek, rektor WSIiZ w Rzeszowie.
 
 
Fot. Tadeusz Poźniak
 
- Mózg powstał w wyniku ewolucji i służy nie tyle do myślenia, ile do przeżycia - tłumaczył prof. Vetulani.  - Organizuje nam życie społeczne, ma systemy rozpoznawania twarzy, emocji i możliwości przewidywania toku myślenia innych członków naszej grupy. Myślenie z kolei  jest nam potrzebne do poznawania świata. To ułatwia człowiekowi przeżycie i sukces reprodukcyjny. Mówiąc wprost, mózg to najpotężniejszy narząd seksualny, który służy do  zdobycia możliwie najlepszej partnerki lub partnera.
 
Od zawsze zadajemy sobie też pytanie.... dlaczego myślimy?! - Możemy na nie odpowiedzieć w dwojaki sposób - mówił krakowski neurobiolog.  - Po pierwsze dlatego, że mamy duży i sprawny mózg. Po drugie, bo myślenie ułatwia i usprawnia nam przeżycie. Obie odpowiedzi są prawdziwe, a nasz mózg  służy do unieśmiertelnienia naszych  genów. Jako nośniki materiału genetycznego jesteśmy niedoskonali i by go unieśmiertelnić musimy przekazać następnym pokoleniom. 
 
Reklama
Jak wyjaśniał prof. Vetulani, zdolności intelektualne człowieka wyewoluowały przez ostatnie 100 000 lat albo dłużej. I nie do końca wiadomo, czy mózg neandertalczyka był strukturalnie gorszy niż nasz. Na pewno był większy. Ale prawdopodobnie mniej plastyczny, bo kultura neandertalska była bardzo stabilnym powtarzaniem pewnych wzorców, a kultura człowieka mądrego charakteryzowała się tworzeniem indywidualnych dzieł sztuki, które przetrwały w postaci malowideł w jaskiniach. Oczywiście, plastyczność istnieje również w mózgu niższych zwierząt; widzimy, że także u szczurów w pracującym mózgu wzrasta liczba połączeń i neuronów, które tworzą się z komórek progenitorowych. Zwierzęta żyjące w warunkach zmuszających do uczenia się, prowadzących do wzmożonej neurogenezy, lepiej rozwiązują problemy kognitywne. U człowieka występuje to w części mózgu zwanej hipokampem.
 
 
Fot. Tadeusz Poźniak
 
Wychowanie, edukacja, służą do zwiększenia plastyczności, rozwoju mózgu, tworzenia się nowych neuronów. W sytuacjach skrajnych, dzięki plastyczności mózgu osiągamy umiejętności pozornie niemożliwe. Tak np. ofiary thalidomidu urodzone bez rąk mają na ogół chwytne i sprawne stopy, którymi mogą wykonywać takie czynności jak wyjęcie z kieszeni paczki papierosów, otwarcie jej, wyciągniecie jednego papierosa, włożenie do ust i zapalenia przy użyciu zapalniczki. Możliwości mózgu człowieka, niezależnie od tego, w jakich warunkach kulturowych przychodzi na świat, są ogromne; nawet nie możemy sobie wyobrazić jak wielkie. 
 
Dlatego też nadmierna koncentracja na jednej rzeczy sprawia, że pomijamy wszystko inne dookoła i nasz mózg może nas prowadzić na manowce. - Co zrobić, by tak nie było?! Myślmy czasem troszkę wolniej ale jak najszerzej, by widzieć jak najpełniej - mówił naukowiec. - Gdy  koncentrujemy się na jednej rzecz, nie patrzymy na inne, w związku z tym, jeżeli nasz mózg opanuje nieodparta myśl, albo jedna ideologia, to mózg może zejść na manowce, bo nie widzimy wielu innych możliwości. 
 
Profesor nawiązał też do starzenia się mózgu kobiety i mężczyzny. - Uznajemy, że mózg męski i żeński są różne, ale równe. Jeżeli chodzi zaś o starzenie się, mózg męski jest w znacznie gorszej sytuacji, niż mózg żeński. U mężczyzn bardzo silne i szybkie zmiany zaczynają zachodzić już około 65. roku życia, kiedy spada poziom testosteronu, neurony w korze mózgowej giną, a przyrasta ilość płynu mózgowo-rdzeniowego. U przeciętnego mężczyzny pomiędzy 65. a 90. rokiem życia ilość płynu w okolicach kory skroniowej wzrasta o około 30 proc. U kobiet średnio o 1 proc. Kobietom, jeżeli nie cierpią na chorobę neurodegeneracyjną, neurony się nie psują  - mówił. Ale mózgi większe mają mężczyźni. To jednak, jak wykazały badania, o niczym nie świadczy, bo nasza inteligencja jest zależna od masy bezwzględnej tego organu. 
 
Sporo emocji wywołały też wywody prof. Vetulaniego o ... marihuanie.  - Jestem za legalizacją miękkich narkotyków, dlatego że jeżeli alkohol jest zalegalizowany, to nie ma powodu, aby inne niezbyt szkodliwe substancje psychotropowe traktować inaczej. Owoc zakazany kusi bardziej. Uważam, że środowiska, które czerpią największe zyski z narkobiznesu, są najbardziej zaangażowane w walkę o zwiększenie sankcji za posiadanie narkotyków - stwierdził profesor. - Alkoholizm zwiększa agresję i przemoc domową, marihuana, a także morfinizm - nie. Marihuana palona zazwyczaj w grupie, jest towarzyskim narkotykiem i uzależnia w około 8 proc. Alkohol prawie dwa razy częściej, bo w 15 proc.  
 
Jerzy Vetulani, powszechnie znany jako profesor nauk przyrodniczych i popularyzator nauki, to też działacz opozycji demokratycznej w okresie PRL, konferansjer i jeden ze współtwórców Piwnicy pod Baranami. - Piwnica sformatowała nam mózgi -  żartował profesor. - Tam było dużo alkoholu, nikotyny, a mimo to mózgi wszystkich do dziś żyjących "piwniczan" doskonale działają. Tamte kontakty, w tamtym miejscu bardzo nas ukształtowały, a to potwierdza, jak dobre towarzystwo dobrze kształtuje nasz mózg.
 
 
Fot. Tadeusz Poźniak

KOMENTARZE

Odkryj ciekawszą stronę nauki

Żadnych wzorów matematycznych, chemicznych czy fizycznych. Żadnych regułek, które trzeba...

Nauka rządzi w sieci

Duszne pomieszczenia, skrzypienie kredy o wiekową tablicę i nauczyciel, który z uporem maniaka próbuje wbić...

Z nauką za pan brat. Festiwal Nauki i Techniki w Mielcu

W najbliższy piątek i sobotę nauką...

Współpraca nauki i biznesu? To jest możliwe

Jest truizmem stwierdzenie, że dobre uczelnie powinny stawiać przede wszystkim na badania naukowe i usługi na rzecz gospodarki oraz kształcenie praktyczne studentów, dostosowane do jej potrzeb. Jednak dość...

VIP Odkrycie Roku - prof. Marek Koziorowski. Nauka jest jak narkotyk

Profesorowie najlepszych uniwersytetów na świecie chcą z nim współpracować, bo to, czym się zajmuje ma ogromne znaczenie dla światowej nauki. A tymczasem on...

zobacz więcej
Reklama

VIII Gala VIP. GALERIA FOTOGRAFII

Magazyn VIP Biznes&Styl już po raz ósmy rozdał statuetki dla Najbardziej Wpływowych...

VIII Gala VIP. Najbardziej Wpływowi Podkarpacia 2017

Podczas sobotniej, wielkiej gali w Filharmonii...

VIP Polityka. Tomasz Poręba: Podkarpacie może stać się polską Bawarią

Z Tomaszem Porębą, posłem PiS do Parlamentu Europejskiego, zwycięzcą rankingu VIP-a w kategorii "POLITYKA", rozmawia Aneta Gieroń

Samolot dla studentów pilotażu. Zapłacił marszałek

Używany, szkolny samolot produkcji francuskiej "Tampico" TB -9 od piątku parkuje w Ośrodku Kształcenia Lotniczego Politechniki Rzeszowskiej. Najnowszy nabytek OKL-u kosztował 300 tys. zł...

XIII Gala Podkarpackiego Klubu Biznesu

Zrzeszający 300 przedsiębiorców Podkarpacki Klub Biznesu zorganizował w piątek, 24 listopada, wielką galę w Centrum Wystawienniczo-Kongresowy G2A Arena w Jasionce k/Rzeszowa. Uroczystemu spotkaniu towarzyszyło wręczenie...

Reklama

Unimet inwestuje w strefie "Rzeszów-Dworzysko". Dwie fabryki już ruszają

15 mln zł planuje zainwestować firma Unimet w budowę innowacyjnego centrum dystrybucyjnego w Parku Naukowo-Technologicznym "Rzeszów-Dworzysko". Akt...

Rzeszów odetchnie - po otwarciu łącznika z S19. Tranzyt ominie miasto

- Do 30 listopada br. zostanie dopuszczony do ruchu łącznik ulicy Podkarpackiej z S19 – potwierdza Andrzej Świder, dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w...

Kongres 590: o polskiej i globalnej gospodarce w CWK G2A Arena

Dwa dni dyskusji, siedem bloków tematycznych, kilkudziesięciu prelegentów – w dniach 16-17 listopada w CWK G2A Arena w Jasionce odbędzie się druga edycja Kongresu 590. Wezmą...

VIP Kultura. Wit Wojtowicz: Zamek w Łańcucie od dziecka budził mój zachwyt

Z Witem Karolem Wojtowiczem, dyrektorem Muzeum-Zamku w Łańcucie, zwycięzcą rankingu VIP-a w kategorii "KULTURA", rozmawia Alina Bosak

Podkarpackie startupy: pomysły miewamy nie gorsze od amerykańskich

Na Podkarpaciu przybywa startupów, które chcą swoimi pomysłami biznesowymi zawojować rynek. Choć spora część z nich to dobrze rokujące przedsięwzięcia, to...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Wrzesień-Październik

VIP Wrzesień-Październik
w numerze m.in.:

• Ryszard Jania - w motoryzacji ważny jest sojusz! • Prezydent Rzeszowa Tadeusz Ferenc • Cerkamed jeszcze pokaże • Dzisiejsza Rosja • Ocaleni Żydzi z Podkarpacia
Money.pl - Kliknij po więcej
Giełda
GPW 2017-12-11 18:59
WIG 62000.65 -0,69%
WIG20 - -
mWIG40 4715.39 -0,41%
sWIG80 14312.29 +0,13%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
Kursy walut
NBP 2017-12-11
USD 3,5633 -0,49%
EUR 4,2038 +0,03%
CHF 3,5965 +0,11%
GBP 4,7646 -1,27%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Kliknij po więcej
Surowce - notowania online
Nazwa Jednostka Wartość [USD] Zmiana Ostatnia zmiana
 Złoto uncja 1243,90 -0,51% [21:35]
 Ropa brent baryłka 64,61 +2,02% [21:33]
 Pallad uncja 999,67 +0,13% [21:31]
 Platyna uncja 887,45 -0,06% [21:36]
 Srebro uncja 15,73 -0,94% [21:34]
Wspierane przez Money.pl
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY