Reklama

Prof. Jerzy Bralczyk. Pan od języka

A A A
Aneta Gieroń

Dodano: 07-04-2017

Prof. Jerzy Bralczyk. Fot. Tadeusz Poźniak

Prof. Jerzy Bralczyk. Fot. Tadeusz Poźniak

ZDJĘCIA

zobacz wszystkie ›
Wybitny językoznawca, specjalista od języka mediów, reklamy i polityki, prof. Jerzy Bralczyk podpowiadał w Rzeszowie, "Jak mówić, żeby nas słuchano?". Profesor, który analizując współczesną polszczyznę, wskazał na cztery jej odmiany: konserwatywno - religijną, populistyczną, politycznie poprawną oraz reklamową, stwierdził, że najważniejsze, byśmy na co dzień "mówili komuś", a nie "do kogoś" i byśmy chcieli rozmawiać, a nie tylko informować.
 
Wykład prof. Bralczyka była też ostatnim z interdyscyplinarnych wykładów „Wielkie pytania w nauce” zorganizowanych przez Wyższą Szkołę Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, pod patronatem „Tygodnika Powszechnego” i we współpracy z Fundacją Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych w Krakowie oraz z Wydawnictwem Copernicus Center Press. I... podobnie jak na spotkania z ks. prof. Michałem Hellerem oraz z nieżyjącym już prof. Jerzym Vetulanim, do Teatru im. Wandy Siemaszkowej przyszedł tłum rzeszowian. 
 
- Wygodnie jest mówić, o tym jak mówić, bo wystarczy obserwować samego siebie, kiedy się mówi. Zresztą bardzo często, ci którzy maja mówić, mówią, że będą mówić, kiedy nie mają, o czym mówić - rozpoczął wykład prof. Jerzy Bralczyk, dając jasny sygnał, że debata o języku w jego wykonaniu będzie miała w równym stopniu akademicki, co i żartobliwy charakter.
 
Nie ma bowiem jasnej recepty, jak mówić, by odnieść sukces, czyli, by nas słuchano. Wpływa na to tak wiele czynników, zarówno ze strony mówiącego, jak i słuchającego, że można jedynie dywagować na ten temat, rozważać bardzo różne scenariusze i wyciągać wnioski.
 
Już sama naukowość retoryki, czyli najprościej mówiąc sztuki przemawiania, budzi wątpliwości, bo nie wiadomo, czy retorykę traktować jak naukę, sztukę, czy może umiejętność!
 
- Gdy postawimy obok siebie "nagą prawdę" i "nagie kłamstwo", bez problemu je odróżnimy. A "ubrana prawda" i "odziane kłamstwo" bywają nie do odróżnienia - mówił prof. Bralczyk. - Dlatego retoryka dość często bywała postrzegana jako umiejętność zawodna, zwodnicza, coś, co może raczej przeszkadzać, aniżeli pomagać.
 
 
Fot. Tadeusz Poźniak
 
- Niekiedy człowiek, który pięknie mówi, jest postrzegany jako ten, co dużo gorzej czyni, czyli "mocny w gębie", albo jak ta "krowa, która dużo ryczy i mało mleka daje" - definiując ludowymi przysłowiami - tłumaczył profesor. - Co oczywiście, nie do końca jest prawdą, bo wielu ludzi mówi fatalnie, a czyni jeszcze gorzej.

Pewien mądry człowiek stwierdził, że ludzie na ogół nas nie zauważają, a jeśli nas zauważają, nie pozwalają nam mówić. Jeśli pozwalają nam mówić, to nie słuchają. Jeżeli nawet słuchają, zazwyczaj nie rozumieją. Jeśli zrozumieją, to nie uwierzą. A jeśli nie uwierzą, to nie zapamiętają. 
 
- A mimo to, chcielibyśmy mówić, być zauważani i zapamiętani - stwierdził językoznawca. - Jednocześnie mamy świadomość pewnych rytuałów, jakich warto przestrzegać przy rozmowie. Doskonale zdajemy sobie sprawę, że idealna wypowiedź, z niezwykłą dbałością o wszystkie ogonki przy nosówkach brzmi nienaturalnie i nieprawdziwie, a przecież zależy nam na wiarygodności i szczerości naszej wypowiedzi. Dlatego wprowadzamy do rozmowy swego rodzaju niezdarność, której mamy świadomość, ale dzięki temu w sposób naturalny możemy zagadnąć naszego rozmówcę.
 
Reklama
I tak rozmowa dwóch mężczyznami może brzmieć:  „Słuchaj” (on i tak słucha, ale tak wypada powiedzieć), „eee” (stękanie świadczy, że ktoś myśli), „proszę ciebie” – (o coś prosi, jeszcze nie wiemy, o co, ale prosi), „jest taka sprawa” (o coś rozmówcy chodzi, inaczej by nie zagadał do kolegi) pada jeszcze słowo "wiesz" ” (rozmówca nie wie, ale jak powie, to może się czegoś dowie). I dopiero od tego momentu zaczyna się faktyczny dialog.
 
W mówieniu powinniśmy być sprawni, ale naturalni. Dobrze, jeśli jesteśmy postrzegani jako dobrzy mówcy, ale Broń Boże jako ci, którzy nauczyli się dobrze mówić.
 
Profesor Bralczyk ze smutkiem zauważył, że dziś coraz rzadziej zastanawiamy się, jak dobrze mówić, bo ważniejsze staje się sprawne komunikowanie. W swoich wypowiedziach nastawiamy się na celowość, skuteczność, a coraz rzadziej na satysfakcję z rozmowy, której się nie prowadzi, ale przeprowadza. 
 
- Mówimy posługując się cały ciałem. Mówimy nie tylko słowami, ale też głosem, gestem, w pewnym sensie sytuacją, która może nam sprzyjać lub być przeciwko nam - tłumaczył. - Żeby być wiarygodnym, spróbujmy myśleć o tym, o czym mówimy.  Słowa zaczynają być wtedy tak artykułowane, że stają się podobne do tego, co oznaczają. Szeroki wydaje się szerszy od wąskiego, a wklęsły zdaje się mieć dołek w środku. 
 
Bardzo ważny w rozmowie jest głos. Ktoś, kto się jąka, właściwie nigdy nie jest postrzegany jako kłamca. Osoba sepleniąca nie nadaje się na charyzmatycznego przywódcę, a kobieta wymawiająca charakterystyczne "r"  bardzo rzadko będzie uważana za wulgarną. Co ciekawe, naszemu głosowi bliżej jest do myśli, niż do naszego języka. Dlatego głos wydaje się dużo bardziej naturalny niż słowa.
 
Równie ważna jak głos, jest sprawność mówienia, która pozwala nam mówić rzecz, które chcieliśmy powiedzieć, a nie te, które się nam wymknęły przez przypadek. Przy czym, słuchacze najchętniej wsłuchują się w rzeczy wypowiedziane przez zapomnienie, czy przypadek, bo wydają się bardziej naturalne i prawdziwsze, niż te wynikające z płynnej mowy.
 
 
Fot. Tadeusz Poźniak
 
Samą sprawność mówienia możemy okazywać na dwa sposoby: mówiąc szybko, pewnie, płynnie, albo mówiąc wolniej, ważąc bardziej słowa i panując nad językiem. 
 
Dziś zazwyczaj mówi się bardzo szybko, bo to umożliwia zrozumienie, ale nie refleksję nad treścią. W dodatku szybkie mówienie ma w sobie konotację, że mówca jest kompetentny. Szybkie i głośne mówienie charakterystyczne jest dla języka polityki. Gdy mówimy głośno i wolno, słuchacze mają wrażenie bolesnej treści. Cicha i wolna mowa trafia do tych nielicznych słuchaczy, którzy jeszcze nie zasnęli, ale i tak bardzo słabo się skupiają. Gdy mówimy cicho i szybko, to przez pewien czas będziemy słuchani, ale nie potrwa to długo. Dlatego mówić musimy różnie, zarówno pod względem głośności, intonacji, akcentowania, czy dzielenia zdań. Ważna jest też świadomość, kto do nas mówią, albo kim są nasi słuchacze. Tylko demagodzy mówią "tak" lub "nie". 
 
Prof. Bralczyk zwrócił też uwagę na słowo "super", czyli przedrostek, który może też być  przymiotnikiem, przysłówkiem, rzeczownikiem, a nawet wykrzyknikiem i ta jego  wielofunkcyjność jest super.
 
 - Przy czym "super" jeszcze mnie tak nie drażni, gorzej jest z "mega" i "hiper". A jak dostrzega mega, hiper i super, to zdaje mi się, że to już jest takie sobie - skwitował językoznawca.

KOMENTARZE

20 lat Wydawnictwa BOSZ

W sobotę, w rzeszowskim Centrum Kulturalno- Handlowym Millenium Hall otwarto pierwszą w Polsce Księgarnię...

Reklama

Bolidy Caro Cars - dzieło mistrzów z Mielca

Rzemiosło na najwyższym poziomie! Gratulacje, Lech i Karol!...

Wojciech Buczak, poseł PiS: Będę walczył o fotel prezydenta Rzeszowa

- Z natury nie jestem wojowniczy, ale jeśli chodzi o wybory prezydenckie w Rzeszowie, jestem gotów oddać się do dyspozycji mieszkańców - mówi poseł Wojciech...

No to latamy! Dreamlinerem z Rzeszowa do Nowego Jorku

To był pierwszy lot po 10 latach przerwy. W niedzielę, 29 kwietnia o godz. 19.25 Boeing 787 Dreamliner wystartował z lotniska w Newark, by w poniedziałek, 30 kwietnia już o godz. 9.40., czyli...

Pierwszy na Podkarpaciu kandydat zjednoczonej opozycji na burmistrza

Kampanię wyborczą właśnie rozpoczęli Demokraci Ziemi Sanockiej - we wtorek 22 maja, przedstawiciele opozycyjnej koalicji, która zawiązała się w styczniu br...

Reklama

Ponad 8 mln zł na Koncepcję Programową dla ostatniego odcinka S19

To pewne - będzie Koncepcji Programowej z pełnym rozpoznaniem geologicznym dla ostatniego już odcinka drogi ekspresowej S19 od węzła Dukla do Barwinka (granica...

Droga lotniskowa będzie gotowa dopiero na koniec lipca

Nie w połowie czerwca, jak wcześniej zapowiadano, ale na koniec lipca będzie gotowa droga łącząca Rudną Małą z Jasionką. Zgodnie z umową, termin zakończenia robót przez firmę Skanska...

Przebudowaną ulicą Podkarpacką pojedziemy w wakacje?

Bardzo możliwe, że w wakacje będzie gotowy przebudowany 2-kilometrowy odcinek ulicy Podkarpackiej w Rzeszowie. - Prace idą zgodnie z harmonogramem i mamy nadzieję, że uda się zakończyć...

80 lat rekordowego przelotu Tadeusza Góry i 100 lat Lotnictwa Polskiego

80 lat temu 577 km i 800 metrów z Bezmiechowej, z Góry Szczęśliwych Wiatrów do Solecznik Małych koło Wilna, szybowcem PWS – 101 pokonał polski pilot...

Dwie wielomilionowe inwestycje w strefie S1 PPN-T Aeropolis

Dwie wielomilionowe inwestycje rozpoczęły się w Strefie S1 Podkarpackiego Parku Naukowo-Technologicznego "Aeropolis". W maju budowę zakładu rozpoczęła amerykańska firma Southco...

zobacz więcej

POLECANE

VIP MARZEC-KWIECIEŃ

VIP MARZEC-KWIECIEŃ
w numerze m.in.:

• W uprawianiu nauki najważniejsze są wątpliwości! • Mamy rynek pracownika • Bogusław Barnaś - najważniejsza jest wyobraźnia • Twarze Podkarpacie 10 lat VIP Biznes&Styl • Kongres TSLA Expo 2018 • Bolidy Caro Cars z Mielca • 57. Muzyczny Festiwal w Łańcucie
Money.pl - Kliknij po więcej
Giełda
GPW 2018-06-22 11:19
WIG 56700.79 +0,49%
WIG20 2172.63 +1,01%
mWIG40 4268.98 -0,06%
sWIG80 13099.34 -0,28%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
Kursy walut
NBP 2018-06-21
USD 3,7607 +0,68%
EUR 4,3323 +0,35%
CHF 3,7726 +0,68%
GBP 4,9309 +0,31%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Kliknij po więcej
Surowce - notowania online
Nazwa Jednostka Wartość [USD] Zmiana Ostatnia zmiana
 Złoto uncja 1271,90 +0,23% [11:17]
 Ropa brent baryłka 74,14 +1,08% [11:17]
 Pallad uncja 955,50 +1,10% [11:17]
 Platyna uncja 868,50 +0,56% [11:17]
 Srebro uncja 16,45 +0,86% [11:16]
Wspierane przez Money.pl
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.