Reklama

Czy terroryzm może być piękny? Świetny wykład prof. Stefana Chwina

A A A
Redakcja

Dodano: 20-02-2018

prof. Stefan Chwin Fot. Tadeusz Poźniak

prof. Stefan Chwin Fot. Tadeusz Poźniak

ZDJĘCIA

zobacz wszystkie ›

- Istnieje około 400 definicji terroryzmu. Na potrzeby wykładu stworzyłem swoją. Ułomną, tak jak wszystkie inne - mówił prof. Stefan Chwin podczas wykładu „Terroryzm i piękno. Między historią a literaturą” wygłoszonym w Teatrze im. W. Siemaszkowej. Ceniony historyk literatury i pisarz przyznał, że tematyka jego wykładu to efekt obserwacji tego, co obecnie dzieje się w świecie. Profesor przypomniał o najgłośniejszych zamachach terrorystycznych w Polsce i o wydźwięku, jaki znalazły na kartach literatury. - Tak już jest, że terroryzm przestaje być terroryzmem, jeśli jest nasz – mówił.

Wykład spotkał się z żywym zainteresowaniem publiczności, poruszonej piękną polszczyzną profesora Chwina oraz wnikliwością przedstawionego eseju. Choć wydawałoby się, że trudno o bardziej odległe pojęcia niż terroryzm i piękno, esej profesora pokazał je w bliskim związku.

Czym jest prawdziwy terroryzm?

- Według niektórych historyków, początki polskiego terroryzmu sięgają czasów Michała Piekarskiego, który 15 listopada 1620 r. dokonał zamachu na króla Polski Zygmunta III Wazę. Nie ma jednak pewności, czy to co się stało przed katedrą św. Jana w Warszawie było zamachem terrorystycznym, bo Piekarski, który od wielu lat był chory psychicznie, chciał zemścić się na królu za to, że został pozbawiony prawa do zarządzania swoim majątkiem - rozpoczął swój wykład prof. Stefan Chwin.

Wykładowca Uniwersytetu Gdańskiego wyjaśnił, że stworzył własną definicję terroryzmu, choć definicji tego pojęcia jest kilkaset. - Jeśli ktoś zabija z powodów osobistych, nie jest terrorystą, nawet jeśli wysadza się w powietrze lub strzela do tłumu. Motywy prawdziwego terroryzmu są zawsze ponadosobiste. Zabija on zawsze dla jakichś spraw ogólniejszych i jeśli zabija władcę państwa, to nie po to, by zająć jego miejsce. Podstawowym źródłem terroryzmu jest rozpacz i poczucie zupełnej bezsilności. Terroryzm może też być silny, sterowany i sponsorowany przez wielkie mocarstwa, jednak ta forma terroryzmu nie będzie nas interesować – mówi prof. Stefan Chwin. – Podstawową formą działalności terrorystycznej, o której chcę mówić, jest użycie przemocy która poprzez uderzenie w cel pośredni chce wymusić zmianę polityczną na jakiejś instytucji lub zbiorowości w jakiejś ogólnie ważnej sprawie. Terroryzm jest ostateczną bronią słabych, przypartych do muru, którzy w swoim odczuciu nie mają żadnego innego wyjścia.

„Konrad Wallenrod” i „Kordian”, czyli terroryzm w ujęciu dwóch wieszczów

Tak rozpoczął się ponad godzinny wykład profesora, w którym zmierzył się on z tematyką rzadko omawianą w historii literatury i jeszcze rzadziej w naszej codzienności. Prof. Stefan Chwin zaznaczył, że polska  kultura zetknęła się na dobre z terroryzmem na przełomie XVIII i XIX wieku w wyjątkowo niesprzyjających okolicznościach, podczas trzech zaborów. Wielokrotnie przywoływał znane i mniej znane dzieła literackie oraz stosunek pisarzy do terroryzmu. Nawiązywał też do ważnych wydarzeń historycznych, jak np. zrzucenie bomby na Hiroszimę. - Czy zrzucenie bomby o godzinie ósmej rano na miasto, które nie miało strategicznego znaczenia w działaniach wojennych, można nazwać atakiem terrorystycznym? - pytał.

W 1828 roku w „Konradzie Wallenrodzie” Adam Mickiewicz ulokował współczesny terroryzm polski po stronie piękna. Zamaskowany bojownik Konrad Wallenrod przenika w środowisko wroga, a potem podstępnie rozsadza je od środka, tak jakby skrycie podkładał bombę. Także Juliusz Słowacki podjął temat terroryzmu w „Kordianie”, gdzie polska organizacja podziemna rozważa zamach na przywódcę Rosji, który przyjechał do Polski z wizytą oficjalną. Kordian, odpowiednik współczesnego pracownika Biura Ochrony Rządu, odrzuca argumenty umiarkowanych i zamierza podczas nocnej warty zabić przywódcę rosyjskiego państwa, jednak mdleje. Słowacki, wstrząśnięty wydarzeniami historycznymi, w „Kordianie”  dokonał estetycznej nobilitacji postawy polskiego terrorysty.

- Terroryzm początku XIX wieku, o którym pisali Słowacki i Mickiewicz, miał założenia utopijne. Wiązał główne nadzieje z zamachem na władcę autorytarnego. Terrorysta Mickiewicza był kimś rodzaju Samsona, ale z piętnem mroku duszy Kaina – mówił prof. Chwin.

Bandyci z PPS-u, czyli terroryzm w latach 1904-1911

Prof. Chwin dużo uwagi poświęcił czasom, które jego zdaniem są białą plamą, jeśli chodzi o znajomość historii oraz historii literatury. Chodzi o rewolucję 1905 roku na ternie Królestwa Polskiego oraz lata po niej następujące.

Reklama

-  Gdyby dziś powstała w Polsce organizacja podobna do tej, jaką w 1904 roku powołał Józef Piłsudski – Wydział Spiskowo-Bojowy PPS-u, od razu zostałaby wpisana przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych na listę organizację terrorystycznych, a także na podobne listy prowadzone przez CIA i FBI. Bojowcy sami określili siebie jako organizację wykonawczo-terrorystyczną. Tylko w 1906 roku dokonano w Polsce 1245 zamachów terrorystycznych, a pod koniec rewolucji, w roku 1911, gdy impet działań zaczął słabnąć, w Polsce miało miejsce 134 zamachy. Liczba zamachowców i bombiarzy z tego okresy obejmuje setki nazwisk. Łącznie w latach 1905-1911 dokonano w Polsce ok. trzy tysiące zamachów terrorystycznych, a liczba bojowników szacowana jest na ok. osiem tysięcy, którzy mieli przeciwko sobie ćwierć miliona rosyjskich żołnierzy i policjantów  - opowiadał S. Chwin. - Etos tych walk podjęła polska literatura, ale daleki on był od etosu rycerskiego.

W tym miejscu profesor wspomniał takie dzieła literackie, jak np. „Para czerwona” Józefa Ignacego Kraszewskiego, „Noktur” Stefana Żeromskiego, „Płomienie” Stanisława Brzozowskiego, twórczość Bolesława Prusa, Henryka Sienkiewicza i Aleksandra Świętochowskiego. Niektórzy publicyści tamtego okresu posuwali się nawet do sugestii, że bojówkarze Piłsudskiego zapisywali się do tej organizacji z powodu zaburzeń seksualnych. Prasa socjalistyczna przedstawiała ich jako łotrów z narodowej demokracji, którzy sami stali się mordercami Polaków. Z drugiej strony, przedstawiono duchowe piękno polskich terrorystów w opozycji do podłości systemu.

- Jak literatura polska zmieniała terroryzm w piękno, to temat na osobną książkę - stwierdził profesor.

Jak o terroryzmie pisała młoda Zofia Nałkowska

Jego zdaniem, najdalej posuniętą estetyzacją polskiego terrorysty i piękna ewangelicznego jest opowiadanie Andrzeja Niemojewskiego „Pan Jezus w Warszawie”, w którego kluczowym momencie sugerował podobieństwo między śmiercią Jezusa na krzyżu a powieszeniem socjalistycznych zamachowców: Okrzei, Krauzego i Kasprzaka na szubienicach cytadeli aleksandryjskiej w Warszawie. Niemojewski sugerował, że gdyby Jezus znalazł się w tym czasie w Warszawie, zostałby tak samo surowo potraktowany jak oni. Co ciekawe, Niemojewski był ateistą i głosił poglądy wolnomyślicielskie i antyklerykalne.

Drugą z przywołanych przez profesora książek był „Książę” Zofii Nałkowskiej. Młoda Nałkowska ukazała portret młodej inteligentki Alicji, która stopniowo przechodziła na stronę rewolucji, a jej problemem było przezwyciężenie w sobie wstrętu do fizycznej i obyczajowej brzydoty ludzi rewolucji.

Zamach na prezydenta Narutowicza poparło tysiące polskich katolików

Prof. Stefan Chwin przypomniał także „gorący” rok 1923, gdy tysiące polskich katolików poparło zamach na prezydenta Gabriela Narutowicza. Na pogrzeb mordercy – Eligiusza Niewiadomskiego, który planował zabić Piłsudskiego, ale „w zastępstwie” zabił Narutowicza, przyszło ponad 10 tysięcy ludzi. Jego grobu strzegła warta honorowa złożona z endeckich robotników, a w kościołach odprawiano manifestacyjne msze za spokój duszy zabójcy, których polscy biskupi musieli zakazać. W 1923 roku imię zabójcy – Eligiusz nadano 300 dzieciom.

- Byłymi terrorystami byli czterej premierzy Polski oraz dwóch prezydentów RP – Stanisław Wojciechowski oraz Ignacy Mościcki, który zamierzał wejść do cerkwi i podczas prawosławnej mszy dokonać zamachu terrorystycznego na generała Hurkę i towarzyszących mu Rosjan – opowiadał. – II RP nadawała imiona terrorystów placom, ulicom, skwerom i szkołom. Polska literatura okresu międzywojennego włączyła terrorystów do kultury masowej czyniąc ich bohaterami opowieści sensacyjnych dla młodzieży w stylu Jamesa Bonda.

- Tak już jest, że terroryzm przestaje być terroryzmem, jeśli jest nasz – spuentował prof. Chwin dodając, że w Gdańsku znajduje się tablica z brązu poświęcona braciom Ryszardowi i Jerzemu Kowalczykom, którzy w 1971 roku wysadzili aulę WSP w Opolu w proteście za masakrę na robotnikach w 1970 roku. Zostali skazani na karę śmierci i bezwzględne więzienie. W 2016 r. prezydent Andrzej Duda nadał im Krzyże Kawalerskie Orderu Odrodzenia Polski. - Terroryści islamscy też myślą sobie jako o bohaterach walk i za jakiś czas na Bliskim Wschodzie staną piękne pomniki na ich cześć.

Po nagrodzonym gromkimi brawami wykładzie rozpoczęła się krótka dyskusja pomiędzy prof. Chwinem, Wojciechem Bonowiczem i rektorem WSIiZ Wergiliuszem Gołąbkiem. Prof. Stefan Chwin odpowiadając na pytania publiczności, dał się poznać jako człowiek o dużej wiedzy, dystansie i poczuci humoru.

W kwietniu spotkanie z Anną Dymną

Wykład prof. Chwina odbył się w poniedziałek, 19 lutego o godz. 17, w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie. Spotkanie poprowadził Wojciech Bonowicz - redaktor i felietonista "Tygodnika Powszechnego". Wykład jest organizowany w ramach II edycji cyklu wykładów popularnonaukowych „Wielkie pytania w nauce i kulturze", realizowanego przez Wyższą Szkołę Informatyki i Zarządzania, pod patronatem "Tygodnika Powszechnego".

Spotkaniem wieńczącym cykl wykładów "Wielkie pytania w nauce i kulturze", będzie spotkanie z udziałem Anny Dymnej oraz Wojciecha Bonowicza. Wykład pt. "Sztuka życia", zaplanowany jest na 16 kwietnia br. w Filharmonii Podkarpackiej im. Artura Malawskiego w Rzeszowie.

KOMENTARZE

Proces Jezusa w świetle ewangelii - wykład prof. Czesława Kłaka

"Proces Jezusa w świetle ewangelii. Prawda czy fikcja" ? to temat wykładu prof. Czesława Kłaka, wykładowcy WSPiA. Wykład odbędzie się w ramach Wieczorów Jadwiżańskich...

Heller i Zanussi. W środę niezwykłe spotkanie w Filharmonii Podkarpackiej

"Kosmiczny dramat. Mój prywatny scenariusz" ? to temat niezwykłej rozmowy dwóch niezwykłych osób: ks. prof. Michała Hellera, laureata prestiżowej...

zobacz więcej
Reklama

S19 w stronę Sokołowa Młp. będzie mieć drugą jezdnię

Droga ekspresowa S19 od Rzeszowa w stronę Sokołowa Małopolskiego będzie w przyszłości rozbudowana o drugą jezdnię na odcinku 15 kilometrów. Prace przygotowawcze do tej inwestycji...

Autobusy na lotnisko w Jasionce od lipca co godzinę

Od pierwszego lipca br. Zarząd Transportu Miejskiego w Rzeszowie porozumieniu z zarządem Portu Lotniczego Rzeszów-Jasionka wprowadził zmiany do rozkłady jazdy autobusów, które kursowały na...

Pociągi z Przemyśla do Berlina pojadą jeszcze w tym roku

PKP Intercity jeszcze w tym roku uruchomi połączenie kolejowe z Przemyśla do Berlina. Informację podał Marek Chraniuk, prezes PKP Intercity podczas konferencji na temat inwestycji...

Reklama

37 wozów strażackich za 9 mln zł dla strażaków ochotników z Podkarpacia

- Za 850 tys. zł kupimy średni samochód ratowniczo-gaśniczy z wyposażeniem. Bardzo go potrzebujemy. Co roku uczestniczymy w ok. 60 akcjach...

Rowery przyszłości JIVR Bike wyjeżdżają z Mielca

Siedem lat temu miał marzenie, by stworzyć nowoczesny, składany rower elektryczny, który byłby idealnym środkiem komunikacji po zatłoczonym Londynie, Paryżu, albo Berlinie. I zagrał va banque...

Udany debiut ML System na giełdzie. Zbuduje fabrykę rewolucyjnych szyb

ML System, firma technologiczna jest dowodem na to, że unikatowe patenty to najlepszy sposób na szybki sukces. W 2007 r. firma zaczynała działalność...

Ośrodek Przygotowań Olimpijskich w Jasieniu lub Teleśnicy Sannie

Jasień lub Teleśnica Sanna w Bieszczadach - w jednej z tych miejscowości powstanie Ośrodek Przygotowań Olimpijskich. Inwestycja ma być gotowa do 2023 roku i kosztować...

Łatwiej na lotnisko i do Aeropolis. Gotowa część drogi lotniskowej

Pierwszy etap tzw. drogi lotniskowej, która prowadzi do lotniska, Centrum Wystawienniczo-Kongresowego G2A Arena i strefy ekonomicznej Aeropolis, został już oddany...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 58

VIP Biznes&Styl Nr. 58
w numerze m.in.:

• JIVR Bike z Mielca • Nauka uprawiana w symbiozie z biznesem • Lekarz, który zaraził się wirusem podróży • Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl • Plakaty Wiesława Grzegorczyka • Kongres TSLA Expo 2018 Autosan wstaje z kolan • 50 lat zapory i elektrowni
Money.pl - Kliknij po więcej
Giełda
GPW 2018-08-17 18:59
WIG 58130.92 -1,34%
WIG20 2217.74 -1,96%
mWIG40 4240.04 +0,04%
sWIG80 12810.02 +0,10%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
Kursy walut
NBP 2018-08-17
USD 3,7784 -0,23%
EUR 4,3061 -0,10%
CHF 3,7926 -0,54%
GBP 4,8043 -0,19%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Kliknij po więcej
Surowce - notowania online
Nazwa Jednostka Wartość [USD] Zmiana Ostatnia zmiana
 Złoto uncja 1191,80 +0,00% [22:59]
 Ropa brent baryłka 71,80 +0,00% [22:59]
 Pallad uncja 889,00 +0,00% [22:59]
 Platyna uncja 788,10 +0,00% [22:59]
 Srebro uncja 14,78 +0,00% [22:59]
Wspierane przez Money.pl
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.