Reklama

Dynia - smaczne odmiany i słówko o uprawie

A A A
Jadwiga Brzozowska

Dodano: 25-10-2017

Fot. Pixabay

Fot. Pixabay

Ta roślina pochodzi z tropikalnych regionów Ameryki Południowej. Razem z kukurydzą stanowiła podstawę diety Inków. Meksykanie uprawiali dynię już 5000 lat temu, w USA dyniowe żniwa zbiegają się obchodami święta Halloween, a w Polsce uprawia się dynie przede wszystkim jako bazę zupek dla dzieci. 

 

Dynia olbrzymia jest rośliną jednoroczną, płożącą o pokroju krzaczastym. Powierzchnia owoców jest gładka lub spękana i w różnym stopniu żebrowana. Są one przeważnie kuliste lub lekko spłaszczone o wadze nawet kilkudziesięciu kilogramów. Dyniowy miąższ wykorzystujemy  na zupy i przetwory, nasiona również nadają się do spożycia, a całe owoce wykorzystujemy do jesiennych dekoracji. Dynia zwyczajna zawojowała świat pod postaciami patisonów, cukinii, kabaczków, dyni makaronowej i bezłupinowej.

Dynia jest bogata w beta-karoten dzięki czemu może zapobiegać rozwojowi  nowotworów i obniżać poziom złego cholesterolu. Przy systematycznym spożywaniu dyni wyregulujemy poziom ciśnienia krwi i poprawi nam się wzrok. Zaleca się spożywanie pestek dyni przez dzieci, aby ograniczyć pasożyty układu pokarmowego. Dynia jest niskokaloryczna i dostarcza błonnika pokarmowego, ale ma wysoki indeks glikemiczny i diabetycy nie powinni spożywać jej w nadmiarze. Dynia ma właściwości odkwaszające i oczyszcza organizm z toksyn. Zawiera witaminę C, B6, A, E, K, kwas foliowy, wapń, żelazo, magnez, fosfor, potas, sód, cynk i jest bardzo zdrowym warzywem sezonowym, pod każdą postacią.

Jest typową ciepłolubną rośliną – źle rośnie poniżej 13ºC. Ma wysokie wymagania wilgotnościowe i pokarmowe. Dynia wymaga żyznej, próchnicznej gleby o pH 6-7 i osłoniętego stanowiska. Najlepiej rośnie przy temperaturze 20-25ºC.

Siew. Najpierw moczymy nasiona w wywarze z rumianku, lekko osuszamy i zaprawiamy je Zaprawą Nasienną T lub Funaben T, aby ochronić rośliny przed chorobami. Tak przygotowane nasiona wysiewamy w III dekadzie kwietnia do pojemników (dwa nasionka w jednym pojemniku). Nasiona najlepiej kiełkują w temperaturze 25-27ºC.

Sadzenie. Sadzonki wysadzamy na miejsce stałe po zimnej Zośce. Jeżeli istnieje ryzyko późniejszych przymrozków, koniecznie trzeba okryć ją na noc grubą warstwą agrowłókniny. Dynię często sadzimy jako poplon po nowalijkach tj.: sałata lub rzodkiewka. Dobrze rosną po uprawianych w poprzednim sezonie buraczkach, grochu lub fasoli. Rozstawa sadzenia zależy od pokroju rośliny: odmiany płożące sadzimy w rozstawie 1,5x1,5m; odmiany pół krzaczaste 1,5x1,0m; odmiany krzaczaste 1,0x0,7m. Gleba powinna być spulchniona, a otwory pod sadzonki winne być wypełnione kompostem. Sadzonki przed posadzeniem obficie podlewamy. Po posadzeniu rośliny lekko ją dociskamy i podlewamy.

Nawożenie. Dynia najlepiej rośnie w pierwszym roku po oborniku, ale jeżeli nie mamy tego nawozu z powodzeniem możemy wykorzystać kompost. Obornik wprowadzamy do gleby jesienią lub wczesną wioną w dawce 4-5 kg/m², a kompost przed posadzeniem w ilości 5 kg/m². Przed posadzeniem warto również wprowadzić do gleby nawozy  fosforowe w pełnej dawce i potasowe w 2/3 potrzebnej dawki. Dynia bardzo dobrze reaguje na nawożenie dolistne nawozem typu Ekolist lub Florovit: gdy pojawią się zawiązki i po pierwszym zbiorze owoców (u dyni zwyczajnej). 

Podlewanie. Brak wody powoduje zahamowanie wzrostu, drobnienie liści i owoców a nawet ich opadanie. Podczas suszy dynie trzeba podlewać w stałych odstępach czasu, np. co 4 dni w ilości 20 l wody/ m². 

Reklama

Cięcie nie jest obowiązkowe. U odmian płożących można przyciąć pęd główny za szóstym w pełni rozwiniętym liściem. Dzięki temu roślina rozkrzewi się i wyda więcej kwiatów żeńskich, czyli będzie więcej ale drobniejszych dyń. Jeżeli pozostawimy jeden główny pęd, to urośnie na nim tylko jedna lub dwie duże dynie. Warto jednak, w połowie sierpnia wyciąć u nasady wszystkie pędy nieowocujące oraz przyciąć wszystkie pędy wierzchołkowe nad drugim liściem za ostatnim owocem, co przyspieszy ich dojrzewanie. 

Pielęgnacja. Ważne jest systematyczne odchwaszczanie, aby ograniczyć konkurencję do wody i nawozów oraz aby pozbyć się roślin żywicielskich dla szkodników. Dynie można okrywać białą agrowłókniną lub folią perforowaną, a nawet można ściółkować glebę na grządce dyniowej. Przyspieszymy w ten sposób plonowanie i zwiększymy rozmiary naszych dyń.

Warto również ograniczyć ilość zawiązków owoców na roślinie. Im więcej zawiązków na pędach, tym mniejsze będą owoce. Dynia często sama zrzuca nadmiar zawiązków, a przy okazji również kwiatów żeńskich, co akurat jest niepożądane. U odmian dyni olbrzymiej o dużych owocach zostawiamy do 4 zawiązków, ale najlepiej tylko dwa – wówczas dynie urosną naprawdę duże. U odmian o średnich owocach zostawiamy 8-10 zawiązków. Małe dynie, czyli kabaczki, cukinie, patisony pozostawiamy bez przerzedzania zawiązków. 

Zbiory. Owoce dyni olbrzymiej zbieramy pod koniec września, niektórzy czekają do pierwszych przymrozków, ale takie dynie gorzej się przechowują. Owoce dyni zwyczajnej zbieramy w razie potrzeby. 

Odmiany dyni

Bambino – odmiana średnio wczesna, plenna, silnie rosnąca, tworzy długie pędy, owoce prawie kuliste duże – do 10 kg, pomarańczowe. Miąższ tej odmiany zawiera dużo prowitaminy A, witaminy C i cukrów. 

Amazonka - odmiana średnio wczesna, plenna, średnio silnie rosnąca o pokroju krzaczastym, tworzy do 6 kulistych, mocno pomarańczowych owoców o masie do 2 kg każdy. Dobra na przetwory. 

Ambar - odmiana o półkrzaczastym pokroju, owocach o ciemnozielonej skórce i masie do 4 kg. Miąższ jest twardy, zawiera 6 razy więcej beta- karotenu niż inne odmiany. Dobra odmiana jako warzywo i do przetwórstwa. Owoce można przechowywać w suchym i chłodnym pomieszczeniu  do lutego.

Melonowa żółta - odmiana średniowczesna, bardzo plenna o pędach do 10 m długości. Owoce duże do 30 kg, kuliste o delikatnej skórce. Miąższ zwarty, soczysty, żółto-pomarańczowy o dużej zawartości witaminy A. Dynie dobrze przechowują się.

Zastosowanie: Choć raz w sezonie, obowiązkowo należy zrobić zupę z dyni. Warto zrobić dżem i chutney. Dobrze smakuje pieczona w sałatkach i w ciastach: w serniku lub drożdżówce.

Drożdżówka z dynią 

400-500 g utartej dyni na tarce o dużych oczkach

Szklanka mleka

Pół szklanki cukru

Składniki te przełożyć do garnka i udusić na małym ogniu, pamiętając o mieszaniu, najlepiej drewnianą łopatką, żeby się nie przypaliły. Gdy dynia zmięknie wszystko miksujemy i dodajemy kostkę masła. Mieszamy do rozpuszczenia i trochę studzimy.

Następnie należy dodać: 70 g drożdży rozpuszczonych w połowie szklanki mleka z dodatkiem łyżeczki cukru. Wszystko wymieszać i wylać na przygotowaną na stolnicy przesianą mąkę pszenną w ilości 1 kg. Zarabiamy ciasto łopatką, krótko wyrabiamy i przekładamy do trzech małych keksówek. Wkładamy do piekarnika nagrzanego do 60ºC, aby podrosły, następnie pieczemy w 175ºC około 50 minut, bez termoobiegu. Jeżeli wierzch ciasta za bardzo się zrumieni, to trzeba przykryć go papierem. Smacznego!

KOMENTARZE

Wyhoduj warzywa, wygraj konkurs

Jak nakłonić dziecko, żeby jadło warzywa? Oczywiście można przekonywać, że są zdrowe...

Dzieci zbyt rzadko jedzą warzywa i owoce

Jak wskazują wyniki badania, przeprowadzonego na potrzeby kampanii "Pora...

Co kryją w sobie warzywa i owoce?

Warzywa i owoce zawierają mnóstwo witamin, składników mineralnych oraz błonnika...

Roboty i łaziki marsjańskie w CWK w Jasionce

To największa popularnonaukowa impreza robotyczno-kosmiczna w Europie. W dniach 10-13 września br. w Centrum Wystawienniczo-Kongresowym w Jasionce odbędą się Europejski Kongres Robotyczny oraz Europejskie...

Gdy rośliny się stresują, nie rosną jak trzeba. Jak im pomóc?

Jeśli nasze rośliny gorzej rosną, zazwyczaj zrzucamy winę na panujące warunki atmosferyczne lub na jakość sadzonek. Rośliny, podobnie jak ludzie, reagują na niesprzyjające...

zobacz więcej
Reklama

Nowa kuchnia w jeden weekend

Kuchnia często jest sercem domu. To w niej spędzamy większość czasu w gronie najbliższych...

Domowy kosz na śmieci - już nie tylko pod zlewem

Wolnostojący z workiem i pokrywką, bezdotykowy, prosty zestaw do segregacji śmieci czy może mechaniczny utylizator? Ilość dostępnych na rynku rozwiązań, może przyprawić o zawrót głowy. Podpowiadamy...

Buraki czerwone na jesienne chłody

Buraki czerwone to nie tylko ćwikła czy podstawa popularnej zupy, ale też zdrowe chipsy i sok z buraków będący panaceum na wszystkie choroby. Warzywo to regularnie spożywane pod różnymi postaciami w okresie jesiennym podniesie...

Wielka Brytania na wyciągnięcie ręki, czyli przyklejamy fototapetę z Londynem

Londyn, podobnie jak wiele współczesnych metropolii, w sposób unikalny łączy przeszłość z teraźniejszością. Obok zabytkowych katedr...

Reklama

Ocieplanie budynków za pomocą płyty fenolowej - nowoczesne technologie

Choć w Polsce o ocieplaniu budynków zaczęło się robić naprawdę głośno zaledwie kilkanaście lat temu, to historia tego zagadnienia swoimi korzeniami...

Naprawiamy trawnik po lecie - wypalone miejsce po basenie i donicach

Po upalnym lecie i przy braku systematycznego nawadniania przydomowy trawnik nie prezentuje się zbyt dobrze. Trawa może być żółta i zeschnięta, wręcz wypalona...

Warto sadzić maliny w ogrodzie. Która odmiana najlepsza?

Nic nie smakuje lepiej podczas przeziębienia, jak gorąca herbata z sokiem z leśnych malin przygotowana przez babcię lub mamę. Ostatnimi laty wędrówki po lesie nie należą do bezpiecznych...

Jak sprzątać, by kurz szybko nie wracał

Ile czasu będziemy poświęcać porządkom, można zaplanować już na etapie urządzania. Wybierając meble i sprzęty, zwróćmy uwagę na takie materiały, które nie tylko pozwolą nam w szybki sposób pozbyć się...

Spiek kwarcowy i drewno, czyli najmodniejszy stół do jadalni

Stół do jadalni inny niż wszystkie? Jeśli myślisz, że do tak prostego mebla niewiele już można wnieść nowego, zerknij na dzieła włoskich projektantów z Werony, miasta...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Wrzesień-Październik

VIP Wrzesień-Październik
w numerze m.in.:

• Ryszard Jania - w motoryzacji ważny jest sojusz! • Prezydent Rzeszowa Tadeusz Ferenc • Cerkamed jeszcze pokaże • Dzisiejsza Rosja • Ocaleni Żydzi z Podkarpacia
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY