Reklama

Kamienica Tekielskiego - perła architektury odzyska dawną świetność

A A A
Alina Bosak

Dodano: 29-07-2016

Fot. pleple2000/commons.wikimedia.org

Fot. pleple2000/commons.wikimedia.org

Stworzył urokliwe wille w Alei pod Kasztanami, przy ul. ks. Jałowego 31 i Krakowskiej 4. Teraz rodzina Mateusza Tekielskiego, jednego z najzdolniejszych, przedwojennych rzeszowskich architektów, postanowiła wyremontować kamienicę, którą zaprojektował on u zbiegu ulicy 3 Maja i Zamkowej. Renowacja już trwa.
 
Ponad stuletnia kamienica wybudowana została w 1910 roku na zakupionej przez Mateusza Tekielskiego działce.    
 
- To kamienica, która prezentuje bardzo ciekawe rozwiązanie architektoniczne – zwraca uwagę Edyta Dawidziak, miejski konserwator zabytków w Rzeszowie. – Biorąc pod uwagę architekturę mieszczańską autonomii galicyjskiej II połowy XIX wieku i początku XX wieku, architektura, którą zaproponował Mateusz Tekielski, zwiastowała pojawienie się nowych trendów w architekturze Rzeszowa, przeszczepionych z większych ośrodków. 
 
Secesyjna kamienica – cytat z Krakowa

Mateusz Tekielski zawodu architekta uczył się w Krakowskiej Szkole Przemysłowej. Jego mentorem był Teodor Talowski, architekt i malarz, reprezentant romantycznego i malowniczego nurtu w architekturze Krakowa. 
 
- Tekielski inspirował się twórczością Teodora Talowskiego i kamienica przy ul. 3-go Maja 32 jest cytatem architektury malowniczej, która funkcjonowała już w większych ośrodkach, natomiast w Rzeszowie pojawiła się jako zupełne novum – dodaje konserwator zabytków. – Wcześniej w architekturze mieszczańskiej mieliśmy do czynienia z kreacjami specjalistów sztuki budowniczej, a nie wykształconych architektów. W Rzeszowie bardzo długo królował klasycyzm i posługiwanie się formami historyzującymi, a w tym wypadku widzimy swobodną, indywidualną kreację architektoniczną. Jest to również próbą wypowiedzenia się twórcy poprzez dzieło. Kamienica Tekielskiego obrazuje przełom w podejściu do kreowania przestrzeni Rzeszowa.
 
Jak zaznacza Edyta Dawidziak, praca Tekielskiego nie jest jedyną perłą architektury Rzeszowa początku XX wieku. W tym okresie tworzył również Kazimierz Hołubowicz czy Piotr Emilewicz. Jednak projekty Tekielskiego były zwiastunem nowej epoki i nowego podejścia do języka architektury.  
 
Wysoki, 5-kondygnacyjny, podpiwniczony budynek narożny, w stylu secesji, architekt zaprojektował dla swojej rodziny. Kamienica posiada jedno wejście od ul. Zamkowej i dwie klatki schodowe od tyłu. Front zdobią dwie asymetrycznie położone loggie. Na szczycie kamienicy znajduje się kartusz i emblemat architekta oraz jego żony (T. T. J. - Tekielscy Tadeusz i Jadwiga), opleciony roślinnym ornamentem. Tuż pod nim umieszczona jest okienna kompozycja, przy której umieszczono łacińską sentencję - Sibi et posterati, co oznacza „Sobie i potomności”. 
 
Po wojnie potomkowie Tekielskiego rozjechali się po świecie, a kamienica miała różnych właścicieli.- Od 1978 roku zacząłem odkupywać od nich kolejne lokale - opowiada Janusz Skomra, współwłaściciel kamienicy. - Tekielski był pradziadkiem mojej żony, więc ten budynek miał dla nas szczególną wartość. Od dziecka wychowywany byłem w duchu szacunku do historii, tradycji i przeszłości. Mój dom wypełniają przedmioty, które są pamiątkami.
 
W końcu kamienicę udało się wykupić w całości i można było zabrać się za renowację. Rodzinie od początku zależy na zachowaniu piękna i historycznego wyglądu kamienicy, dlatego zabiegała o wpisanie budynku do rejestru zabytków, co też się stało w 2013 roku. Oznacza to, że cała podlega ochronie, nie tylko jej architektura zewnętrzna, ale również elementy wystroju architektonicznego w środku – balustrady, drzwi, układ pomieszczeń.
 
Reklama
- Zależy mi na jak najwierniejszym odtworzeniu przedwojennego wyglądu kamienicy - zapewnia Janusz Skomra. - Nie chcę zmieniać żadnych detali. Wnętrze też staramy się zachować w takim kształcie jak było. Udało nam się zachować dwa piece, parkiety, nawet jedne drzwi ocaliłem. Mieszkam w tej kamienicy z rodziną, tu osiedli moi synowie i mamy tylko jednego lokatora. Parter i I piętro postanowiliśmy pozostawić na biura.  
 
Odsłonią zabytkowe tynki

Z początkiem lipca kamienicę Tekielskiego przysłoniły rusztowania – znak rozpoczęcia renowacji. 
 
- Na ten rok planowany jest remont pokrycia dachowego. Dachówka zostanie częściowo wymieniona. Ze względu na jej dobry stan i wartość, oryginalne dachówki zostaną położone od strony podwórza, połać dachu od strony ul. 3-go Maja i Zamkowej będzie uzupełniana nową dachówką, ale pod względem formy i barwy dostosowaną do charakteru obiektu. Drugim etapem renowacji planowanej na ten rok jest renowacja elewacji frontowej – mówi Edyta Dawidziak. – Będzie polegać na usunięciu wtórnych powłok z oryginalnych tynków i ich renowację.
 
Dlaczego odsłonięty zostanie stary tynk? Jak wyjaśnia konserwator zabytków, do wykonania elewacji tej kamienicy została użyta zaprawa na bazie cementu romańskiego. Takie zaprawy stosowane były powszechnie w drugiej połowie XIX wieku i do wybuchu I wojny światowej. Technologia została wynaleziona wcześniej, w Azji w XVIII wieku. Była ona produkowana w XIX wieku na terenie monarchii austro-węgierskiej, stąd wiele realizacji z jej użyciem na obszarze Galicji. Mimo to, w Rzeszowie, poza kamienicą Tekielskiego nie ma drugiej realizacji, gdzie mielibyśmy zastosowanie tynku romańskiego w tak dużym zakresie. Tutaj została elewacja pokryta nim w całości, a w innych realizacjach posługiwano się nią tylko przy wykonywaniu detali architektonicznych (gzymsów itp.) 
 
- W latach 60-tych ta elewacja została pokryta warstwą cienkiego tynku cementowego i teraz zostanie on usunięty – tłumaczy Edyta Dawidziak. – Odsłonięta elewacja po konserwacji będzie mieć taki sam kolor jak przed wojną, czyli charakterystyczny dla cementów romańskich, pozyskiwanych z obróbki termicznej wapieni z dodatkiem glinek – słomkowy, piaskowy, ciepły odcień. Tych tynków już się nie maluje, co przez ubiegłe lata nagminnie robiono.
 
Prace są bardzo kosztowne. Na ten rok przewidziano częściową renowację elewacji do poziomu parteru. - Renowację elewacji planujemy zakończyć w przyszłym roku - mówi Janusz Skomra.  
 
Co jeszcze do odnowienia w Rzeszowie

Chociaż w Rzeszowie sporo kamienic przez ostatnich kilkanaście lat zostało odnowionych, wciąż jest wiele do zrobienia. 
 
- Na ul. 3-go Maja drugim obiektem, który czeka na wyeksponowanie swoich walorów jest kamienica narożna u zbiegu z u. Jagiellońską – przypomina konserwator zabytków. – To kamienica autorstwa Piotra Emilewicza. Również jego autorstwa jest kamienica przy ul. Zygmuntowskiej 2, która także czeka na lepsze czasy. Staramy się zachęcać właścicieli zabytkowych obiektów do podjęcia się trudu renowacji. Wpis do rejestru zabytków pozwala właścicielom na pozyskiwanie dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy tych obiektach. Z inicjatywy prezydenta miasta, właścicielom, którzy odnawiają zabytkowe budynki, wręczamy specjalne podziękowania. Miasto nie wyglądałoby coraz piękniej bez ich pomocy.  
 
Remont kamienicy Tekielskiego zbiegł się z remontem deptaka przy ul. 3-go Maja, który miasto planuje rozpocząć jeszcze w tym roku. 
 
– Planowana jest wymiana nawierzchni – mówi Edyta Dawidziak. – Obecna kostka betonowa zostanie zastąpiona płytami granitowymi. Wymienione zostaną ławki i posadzone drzewka, które przywrócą ulicy charakter i wygląd, jaki posiadała przed wojną. Nasze Śródmieście na pewno zyska na urodzie.  
    

KOMENTARZE

Aneta Adamska, twórczyni teatru "Przedmieście"

Jej spektakle przyciągają tłumy coraz to nowych miłośników...

Sypialnia - królestwo snu, miejsce wypoczynku i relaksu

Sypialnia to miejsce, gdzie celebruje się...

Artur Ekert - fizyk międzynarodowej sławy

Artur Ekert, absolwent IV LO w Rzeszowie, zrobił wielką międzynarodową karierę naukową. Jego rozprawa doktorska okazała się pionierska w badaniach nad skonstruowaniem idealnego szyfru.

Rzeszów ma swoją elektrownię wodną

Działająca od kilku tygodni ?zielona? elektrownia ma moc 660 kW i pewnie robi skromne wrażenie, jeśli porównać ją do 200 MW mocy gigantycznej zapory w Solinie, ale to i tak pozwala wyprodukować tyle energii, że tej wystarcza...

zobacz więcej
Reklama

Żyjąc w dobie tworzyw sztucznych, tęsknimy za naturą

Z Katarzyną Janią, projektantką wnętrz...

Kiedy stosować metalowe łączniki w konstrukcji ściany?

Wszystkie ściany konstrukcyjne muszą...

Odbiór mieszkania od dewelopera- na co zwrócić uwagę?

Obiór kluczy do własnego mieszkania...

Bez prądu ani rusz!

Choć w dzisiejszych czasach, trudno wyobrazić sobie funkcjonowanie bez prądu, to niestety z powodu awarii np. przeciążonej sieci lub zerwanych linii, dochodzi do przerw w jego ciągłej dostawie. Takie sytuacje nie są częste, ale niestety zdarzają się...

Koniec z włamaniami i zalaniem w czasie wakacji! Dzięki inteligentnemu domowi poczujesz się bezpiecznie

Lato to czas wakacyjnych urlopów, zasłużonego i jakże upragnionego odpoczynku. Niestety...

Jej wysokość juka karolińska

Przyciąga wzrok swoimi imponującymi białymi kwiatostanami i szpiczastymi liśćmi. Mimo że wygląda egzotycznie i pochodzi z "ciepłych krajów", to z powodzeniem może rosnąć w naszym klimacie, jeśli zapewnimy jej osłonięte od wiatru...

Reklama

Urządzić swoje mieszkanie, czyli czym kierują się Polacy kupując nowe meble?

Zgodnie z danymi GUS i Eurostatu wartość produkcji sprzedanej mebli w Polsce wyniosła w 2016 r. 42 mld zł. Za 10 proc. tej kwoty odpowiada...

Czy warto instalować sterowniki do zarządzania ogrzewaniem?

Wysoki komfort cieplny, niższe rachunki, pozytywny wpływ na środowisko naturalne- to tylko niektóre z korzyści wynikających z zarządzania ogrzewaniem. Dobór sterowników już...

Pełnia sezonu na pożywną cukinię

Można ją jeść na surowo. Przyrządzać leczo czy smażyć jej kwiaty. Cukinia zdrowo uzależnia. Zawieraja dużo witaminy C, A, K, z grupy B oraz mikroelementy. Pestki cukinii zawierają kukurbitacynę – związek o działaniu...

Profesjonalny sprzęt budowlany - rusztowania aluminiowe

Rusztowania są niezbędnym elementem w przemyśle budowlanym i bardzo użytecznym narzędziem do prowadzenia prac na dużych wysokościach. Pełnią bardzo ważną funkcję głównie w budownictwie...

Dyptam jesionolistny - krzew, który nie goreje

Nie bez kozery ta ozdobna roślina nazywana jest również krzewem Mojżesza. Wydziela dużo palnych olejków ( zwłaszcza podczas upałów), które nie zapalają się jednak samorzutnie, a po podpaleniu tylko...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 58

VIP Biznes&Styl Nr. 58
w numerze m.in.:

• JIVR Bike z Mielca • Nauka uprawiana w symbiozie z biznesem • Lekarz, który zaraził się wirusem podróży • Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl • Plakaty Wiesława Grzegorczyka • Kongres TSLA Expo 2018 Autosan wstaje z kolan • 50 lat zapory i elektrowni
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.