Reklama

Bóg się rodzi, moc truchleje...

A A A
Aneta Gieroń

Dodano: 23-12-2016

Fot. Tadeusz Poźniak

Fot. Tadeusz Poźniak

W sferze sacrum, czy profanum? Choć właściwiej byłoby zapytać; w sferze rozmodlenia, czy konsumpcyjnego szaleństwa pozostajemy w czasie świąt Bożego Narodzenia i na wiele tygodni przed nimi? Wnioski mogą być zaskakujące, bo choć nie zdajemy sobie z tego sprawy, to nasze umiłowanie do przedświątecznych zakupów wynika z podświadomego kultywowania tradycji naszych przodków, gdzie przed wiekami czas Bożego Narodzenia był najbardziej sytym i wystawnym, co gwarantować miało pomyślność na cały kolejny rok.
 
Uroczystość Narodzenia Pańskiego przypadająca według kalendarza gregoriańskiego na 25 grudnia w tradycji chrześcijańskiej, jest świętem upamiętniającym narodziny Jezusa Chrystusa. W Kościołach, które nadal celebrują liturgię według kalendarza juliańskiego, choćby w cerkwiach prawosławnych i grekokatolickich na Podkarpaciu w okolicach Przemyśla, Sanoka, Rzeszowa i Komańczy, Boże Narodzenie rozpoczyna się 7 stycznia kalendarza gregoriańskiego. Podczas gdy katolicy będą fetować dzień wolny od pracy 6 stycznia w święto Trzech Króli, prawosławni zasiadać będą do Wigilii i dzielenia się prosforą będącą odpowiednikiem naszego opłatka.
 
Co ciekawe, czas świąteczny w kręgu kultury chrześcijańskiej wpisuje się w czas jeszcze pogańskich obrządków związanych z przesileniem jesienno-zimowym.
 
- W tradycji ludowej było przekonanie, że do 23 grudnia nad ziemią dominują siły ciemności, co związane było z szybko zachodzącym słońcem do tej daty, a po 23 grudnia następował okres przesilenia jesienno-zimowego, dnia już przybywało, a ludzie wyczekiwali lepszych czasów; słońca, wiosny, początków życia w przyrodzie – tłumaczy Damian Drąg z  Muzeum Etnograficznego w Rzeszowie.

Klientom galerii zima niestraszna
 
Dziś oprócz niedogodności, jakim jest deficyt światła dziennego w związku z późno wschodzącym i szybko zachodzącym słońcem, ograniczeń jako takich nie odczuwamy. Wręcz przeciwnie, nic nie jest w stanie zatrzymać tłumów klientów, które już od połowy listopada do Wigilii szturmują hipermarkety i galerie handlowe.
 
Zdaniem Andrzeja Sawickiego, ekonomisty, z roku na rok coraz trudniej zdefiniować Boże Narodzenie jako apogeum naszej religijności, bo coraz częściej zamienia się w apogeum aktywności konsumenckiej.
 
- Mikołaj, gwiazdka, każda okazja jest dobra, żeby wydać pieniądze – mówi Sawicki. – Handel jest ogromną machiną, w trybach której marketingowcy i psycholodzy pracują nieustanie, by klient wydawał, wydawał i jeszcze raz wydawał pieniądze.
 
Reklama
Machina jest chyba bardziej niż skuteczna, bo z  każdym rokiem w grudniu obroty handlowców rosną, a w niektórych branżach zyski z tego jednego, przedświątecznego miesiąca stanowią nawet 40 proc. udziałów w  zyskach z całego roku.
 
- Nie ma nic zdrożnego w wydawaniu pieniędzy, pod warunkiem, że się je ma, a nie robi się tego z szybko zaciągniętych kredytów przedświątecznych z bardzo wysokim oprocentowaniem – przestrzega Sawicki. – W Polsce tempo, w jakim się zadłużają się gospodarstwa domowe jest co najmniej niepokojące, coraz więcej osób nieroztropnie używając kart kredytowych jest na granicy finansowej wypłacalności.
 
Jak tłumaczy dr Piotr Długosz, socjolog z Uniwersytetu Rzeszowskiego, od kilku lat zachodnioeuropejska i amerykańska tradycja obchodzenia Bożego Narodzenia, gdzie najważniejsze są prezenty i wspólne wyjazdy w góry w gronie znajomych, ma w Polsce coraz większe grono naśladowców. – Czy nad tym ubolewać? – zastanawia się Długosz. – Raczej nie, bo w dziejach ludzkich następuje cykliczność, czyli po okresie skomercjalizowania świąt, powinien nadejść okres powrotu do ich typowo religijnego charakteru.
 
Święta mają coś z bajki
 
Bo czy ktoś potrafi oprzeć się magii, kolorom i neonom towarzyszącym Bożemu Narodzeniu i okresowi poprzedzającemu narodziny Chrystusa? W Polsce Boże Narodzenie ma wyjątkową tradycję. Na dobre zaczyna się już 24 grudnia Wigilią, zwaną dawniej Gwiazdką albo Godami.
 
W tym dniu tradycyjnie pościmy, choć obowiązek postu  jest już w Kościele katolickim zniesiony, a księża jedynie zalecają powstrzymywanie się od spożywania mięsa. Kwintesencją Wigilii jest uroczysta kolacja, do której tradycja nakazuje zasiadać po pojawieniu się na niebie pierwszej gwiazdki, na pamiątkę gwiazdy prowadzącej Trzech Króli do stajenki. Według polskiej literatury kulinarnej w czasie wieczerzy wigilijnej powinna być parzysta liczba gości (plus jeden talerz dla nieobecnych/zmarłych/niespodziewanych przybyszów/Dzieciątka). Nie ma natomiast zgodności co do liczby potraw: według niektórych źródeł powinno ich być 12, zaś w innych podkreśla się, że winna być nieparzysta, generalnie 13 liczba dań. Po tak sutej wieczerzy najpiękniejsze są wspólne wyjścia przed północą na Pasterkę. 
 
Zielone drzewko od wieków była podczas przeróżnych świąt obwieszane świecidełkami. Ostrokrzew służył Celtom do obłaskawiania chochlików, a jemioła do praktyk okultystycznych. W Polsce choinka bożonarodzeniowa w formie jaką dziś znamy, obecna jest od XIX wieku. To wokół niej w Boże Narodzenie dzieje się tak wiele; pod nią ustawimy bożonarodzeniowe szopki, gwiazdkowe prezenty, w jej pobliżu łamiemy się wigilijnym opłatkiem i śpiewamy kolędy. 

KOMENTARZE

Smak tradycyjnego Bożego Narodzenia

Nowoczesność nowoczesnością, ale dania wigilijne oraz świąteczne najbardziej...

W weekend wyjątkowe Boże Narodzenie na kiermaszu BuzzArt

Czyż święta Bożego Narodzenia nie...

W weekend poczuj klimat Bożego Narodzenia na kiermaszu BuzzArt

Ręcznie robione bombki na choinkę, pachnące pomarańczami, kasztanami i igliwiem stroiki na bożonarodzeniowy stół, albo uplecione z gałązek brzozy ozdoby na nasze drzwi...

Rzeszów już przystrojny na Boże Narodzenie

Wszystkie świąteczne światełka w Rzeszowie rozbłysły specjalnie na dzień św. Mikołaja. Ich montaż rozpoczął się jeszcze w listopadzie, a ozdoby pozostaną na rzeszowskich ulicach do początku lutego...

zobacz więcej
Reklama

Po Podkarpaciu błądzi jesień...

Mamy najpiękniejszy czas w Beskidach i Bieszczadach, czas jesieni. W kadrze od lat...

W Matki Boskiej Zielnej oddajemy hołd naturze

15 sierpnia - święto Matki Boskiej Zielnej, jedno z najpiękniejszych świąt, kiedy oddajemy hołd naturze, która nas żywi, leczy, zachwyca. Wiązanki z ziół i kłosów zbóż przyozdobione kwiatami i dojrzewającymi...

W Rzeszowie powstała wystawa w hołdzie Magdalenie Abakanowicz

"Genius Saeculi – Duch naszego czasu… W hołdzie Magdalenie Abakanowicz" to tytuł ogólnopolskiego konkursu plastycznego, którym w Rzeszowie uhonorowano twórczość wybitnej...

Czytanie kręci, czytam na okrągło! Targi Książki w Rzeszowie

Katarzynę Bondę, Annę Dziewit - Meller, Artura Górskiego, Tomasza Sekielskiego, Krzysztofa Vargę, Katarzynę Puzyńską oraz wielu innych autorów ulubionych książek...

Reklama

Epokowe wydarzenie w polskiej archeologii. W Chotyńcu znaleziono niezwykłą grecką amforę

Ceramiczną, niemal kompletną, malowaną amforę grecką z drugiej połowy VII w. lub początku VI w. p.n.e., odkrył...

Malarz życia, czyli 40 lat pracy twórczej Leszka Kuchniaka w rzeszowskim BWA

Leszek Kuchniak, w którego twórczości sacrum przenika się z profanum, mówi o sobie "malarz życia". Zafascynowany Galicją, Rzeszowem, tradycją...

O Bieszczadach w Bieszczadach za darmo

Od 22 do 31 sierpnia do siedmiu bieszczadzkich miejscowości: Polańczyka, Myczkowiec, Ustrzyk Dolnych, Bystrego, Rzepedzi, Zagórza i Uherzec Mineralnych, zawita Teatr im. Wandy Siemaszkowej ze spektaklem "Wyżej niż połonina...

Święto Leszka Kuchniaka w BWA i jego dwa światy: smutny i wesoły

Przydałyby się trzy takie galerie jak Biuro Wystaw Artystycznych w Rzeszowie, żeby pomieścić dzieła, które stworzył Leszek Kuchniak w ostatnim 40-leciu...

Luksusowe torebki i kobiece ubiory w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie

"Moda na styl. Stroje i akcesoria damskiej mody - XIX-XX w." to tytuł niezwykle atrakcyjnej wystawy, czynnej do pierwszego października w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Wrzesień-Październik

VIP Wrzesień-Październik
w numerze m.in.:

• Ryszard Jania - w motoryzacji ważny jest sojusz! • Prezydent Rzeszowa Tadeusz Ferenc • Cerkamed jeszcze pokaże • Dzisiejsza Rosja • Ocaleni Żydzi z Podkarpacia
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY