Reklama

Rzeszowscy Żydzi w obiektywie Edwarda Janusza

A A A
Opracowanie Katarzyna Grzebyk

Dodano: 21-03-2016

Fot. Reprodukcje zdjęć Edwarda Janusza

Fot. Reprodukcje zdjęć Edwarda Janusza

Edward Janusz, znany rzeszowski fotograf przełomu XIX i XX wieku, dokumentujący ówczesną rzeszowską codzienność oraz jej mieszkańców, w swoim zakładzie fotografował także społeczność izraelicką. Zdjęcia te do końca kwietnia można oglądać na wystawie w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie.

Wystawa nosi tytuł „Ślady przeszłości - fotografie Żydów rzeszowskich z końca XIX i początków XX wieku”. Znalazły się na niej zdjęcia rzeszowskiej (i okolicznej) społeczności żydowskiej z zachowanych zbiorów Edwarda Janusza. Przedstawiają one różne warstwy społeczności żydowskiej. Obok fotografii zamożnych lekarzy, adwokatów czy kupców, występują też fotografie ubogich rzemieślników, a nawet biedoty miejskiej. Wybrane do wystawy fotografie prezentują tradycyjne stroje żydowskie: jarmułki i chałaty charakterystyczne dla stroju męskiego oraz rzadko prezentowane peruki i ozdobne naczółki - elementy stroju kobiecego.
 
Żydzi w Rzeszowie

Reklama
Pierwsi osadnicy żydowscy pojawili się w Rzeszowie w I poł. XVI w. Niewielka początkowo grupa przybyłych, dzięki przychylności władz miasta, stale się powiększała, osiągając tuż przed II wojną światową  liczbę ok. 14,5 tys., co stanowiło 30 proc. ogółu mieszkańców Rzeszowa. Handel i rzemiosło, czyli dziedziny jakimi m.in. trudnili się wyznawcy religii mojżeszowej wpływały na rozwój gospodarczy miasta. Wznoszone zaś przez tę społeczność obiekty tj. synagogi, kamienice czy Dom Ludowy wzbogacały jego wygląd. Wpływ na rozwój miasta, nie szedł w parze z asymilacją. Mimo  prób mających na celu integrację z resztą społeczeństwa, w większości przypadków Żydzi zachowali swoją odrębność nie tylko religijną, ale i kulturową.
 
Współistnienie ze sobą, a zarazem obok siebie, dwóch narodów - polskiego i żydowskiego przerwał wybuch wojny. Niemieccy okupanci zamknęli Żydów w getcie, przystąpili także do niszczenia ich dorobku kulturalnego i materialnego. Przetrzymywanych za murami wykorzystywano najpierw do ciężkiej pracy, a następnie wywożono do obozu zagłady w Bełżcu lub rozstrzeliwano w lasach pod Głogowem Małopolskim. Bilans wojny był tragiczny, okupację przeżyło zaledwie ok. 800 Żydów rzeszowskich, z czego blisko 600 na terenie ZSRR.
 
Jedną z pamiątek, jakie pozostały po społeczności izraelickiej w Rzeszowie, są właśnie fotografie wykonane głównie w zakładzie fotograficznym Edwarda Janusza
 
Edward Janusz, były porucznik armii austriackiej, przybył do Rzeszowa ze Złoczowa. Tutaj w lipcu 1886 r. przy ul. Sandomierskiej 1 otworzył swój zakład fotograficzny. Od początku działalności dał się poznać jako niezwykle utalentowany artysta. Fotografie wykonane w jego pracowni zyskały uznanie nie tylko wśród Rzeszowian, ale także mieszkańców okolicznych miejscowości. Jakość jego prac przyniosła mu bardzo prestiżowe wyróżnienie - tytuł cesarsko - królewskiego nadwornego fotografa. Znany i ceniony w mieście fotograf zmarł w 1914 r. Mimo śmierci twórcy zakład fotograficzny prosperował nadal. Prowadziła go najpierw żona Leopoldyna Januszowa, a później dzieci.
 
Wystawę można oglądać do końca kwietnia.

KOMENTARZE

Aneta Adamska, twórczyni teatru "Przedmieście"

Jej spektakle przyciągają tłumy coraz to nowych miłośników...

Sypialnia - królestwo snu, miejsce wypoczynku i relaksu

Sypialnia to miejsce, gdzie celebruje się...

Artur Ekert - fizyk międzynarodowej sławy

Artur Ekert, absolwent IV LO w Rzeszowie, zrobił wielką międzynarodową karierę naukową. Jego rozprawa doktorska okazała się pionierska w badaniach nad skonstruowaniem idealnego szyfru.

Rzeszów ma swoją elektrownię wodną

Działająca od kilku tygodni ?zielona? elektrownia ma moc 660 kW i pewnie robi skromne wrażenie, jeśli porównać ją do 200 MW mocy gigantycznej zapory w Solinie, ale to i tak pozwala wyprodukować tyle energii, że tej wystarcza...

zobacz więcej
Reklama

Genialni muzycy na festiwalu w Łańcucie. Zobaczcie, kto wystąpi

10 koncertów w 9 dni. W tym dwie słynne opery, musical "Skrzypek na dachu" i koncerty genialnych dzieci – jak rosyjski skrzypek Vadim Repin, który w wieku 11 lat występował...

Leszek Kuchniak: Kolorowe światy i moja Anuszka

Święci z kapliczek, Żydzi w chałatach, ludowi grajkowie i hiszpańskie tancerki niosą swoje historie na barwnych obrazach Leszka Kuchniaka. On zaś z roku na rok coraz szerzej otwiera bramy ogrodu z...

Plenerowe Misterium Męki Pańskiej w Niechobrzu w Niedzielę Palmową

Po raz czwarty w Niechobrzu zostanie wystawione plenerowe Misterium Męki Pańskiej, które z roku na rok cieszy się coraz większym zainteresowaniem. W ubiegłym...

Reklama

Historyczne zdjęcia z budowy zapory w Solinie w Galerii Fotografii Rzeszowa

W poniedziałek o godz. 18.00 w Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa wernisaż wystawy "Solina" Zdzisława Postępskiego. Prezentowana będzie fotografia...

Grupa 14 zrobiła rewolucję w powojennym Rzeszowie. Kto pamięta?

Wszyscy rocznik 1930. Z wojną w pamięci i po krakowskiej ASP. Czternastu artystów zrobiło niezły zamęt w sztuce socrealistycznego Rzeszowa i doprowadziło do powstania...

Dawne skarby odnalezione na ulicy Kościuszki w Rzeszowie!

Z Pawłem Kocańdą, rzeszowskim archeologiem nadzorującym prace na ul. Kościuszki w Rzeszowie, rozmawia Angelika Fila

"Piaf" znów hitem Teatru Siemaszkowej

Poruszający i muzycznie wyrafinowany. Te określenia na pewno pasują do spektaklu o legendarnej francuskiej piosenkarce, który od lutego wypełnia do ostatniego miejsca widownię Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie...

Jan Matejko w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli

Matejko, nazywany malarzem polskiej historii, autor "Bitwy pod Grunwaldem" i "Sobieskiego pod Wiedniem", od 20 kwietnia w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli. Na wystawie, która potrwa do 10 czerwca będzie...

zobacz więcej

POLECANE

VIP STYCZEŃ-LUTY

VIP STYCZEŃ-LUTY
w numerze m.in.:

• Automet. Rodzina Leśniaków w motoryzacyjnym biznesie • Jola i Robert Jareccy. Kino studyjne w Zatwarnicy • 400 kościołów Ignacego Tokarczuka • Opowieść o przedwojennym Rzeszowie
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY