Reklama

Taniec dawny. Pasja Judyty Sos

A A A
Jaromir Kwiatkowski

Dodano: 03-09-2016

Judyta i Wojciech Sos. Archiwum Judyty Sos

Judyta i Wojciech Sos. Archiwum Judyty Sos

Dwa kroki w lewo, dwa w prawo, jeden w lewo, jeden w prawo… – Urok tańców dawnych polega na tym, że są one proste, wdzięczne i dają wiele radości – przekonuje Judyta Sos, na co dzień – pracownica Muzeum Etnograficznego im. Franciszka Kotuli w Rzeszowie.
 
Judyta pochodzi z Wałbrzycha. Fascynacja tańcem dawnym zrodziła się w niej, jak wspomina, w ósmej klasie szkoły podstawowej, kiedy zetknęła się z bractwem rycerskim działającym przy Zamku Książ. Duży wpływ miały na nią także lektury, np. „Opowieści z Narnii”. – Ponieważ w bractwach rycerskich dziewczęta nie mogą uczestniczyć w walkach, taniec jest zajęciem w sam raz dla nich. Mogą one pokazać swoje umiejętności choćby wtedy, gdy rycerze odpoczywają pomiędzy walkami – podkreśla Judyta.
 
Swoją pasję kontynuowała podczas studiów, w kole naukowym studentów archeologii na UMCS w Lublinie. – W Zamku Książ rekonstruowano późne średniowiecze, tu musiałam przenieść się w czasie do X w., do początków państwa polskiego – wspomina. - Utworzyliśmy tam grupę tańca dawnego, która stanowiła – obok wojów – jakby drugą sekcję tego koła. 
 
Połączyło ich średniowiecze
 
Zamiłowanie do tańca dawnego połączyło Judytę z Wojciechem, dziś – jej mężem. Poznali się na turnieju rycerskim w Boguchwale. Wojciech Sos działał wtedy w Grupie Wojów Słowian i Wikingów „Dzikie Kły”, która - wraz z Zakonem Rycerzy Boju Dnia Ostatniego – zorganizowała  boguchwalski turniej. Później spotykali się jeszcze na podobnych imprezach. W 2009 r. pobrali się.
 
Po ślubie stworzyli Grupę Rekonstrukcji Historycznej „Bratnica”. - Przez 2-3 lata działaliśmy prężnie w rzeszowskim WDK – opowiada Judyta. – Jeszcze dwa lata temu spotykaliśmy się regularnie co miesiąc. Podczas tych spotkań poszczególne osoby referowały tematy związane ze średniowieczem. Jeździliśmy też po całej Polsce na spotkania z żywą historią, m.in. byliśmy jedną z grup, które wystąpiły podczas otwarcia Skansenu Archeologicznego „Karpacka Troja” w Trzcinicy k. Jasła. Później część wyjechała na studia do Krakowa, część pracuje, ma rodziny i inne zobowiązania, więc na regularne spotkania brakuje czasu – przyznaje Judyta.
 
Od kilku lat natomiast uczestniczą w Pikniku Średniowiecznym, organizowanym co roku w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie (tam pracuje Wojciech). W tym roku odbyła się piąta edycja pikniku. – Ponadto, gdy ktoś nas zaprosi na pokaz lub warsztaty, wtedy się mobilizujemy – podkreśla Judyta.
 
„Bratnica” wyspecjalizowała się w rekonstrukcji życia codziennego. - Stawiamy na rzemiosło. Mamy osobę, która pisze gęsim piórem i prowadzi warsztaty z kaligrafii. Inna np. wykonuje witraże na szkle. Wojciech, oprócz tego, że strzela z łuku, rzeźbi także miski, kubki i sztućce z wzorami słowiańskimi  czy wikingskimi – podkreśla Judyta Sos. Dodaje, że ta wiedza przydaje się jej w pracy: – Klasy, które przychodzą do Muzeum Etnograficznego na lekcje muzealne, mogą zamówić np. warsztaty tkania krajek. Krajki przeszły ze strojów dworskich do stroju ludowego, dlatego mogę połączyć moje zamiłowanie do średniowiecza z pracą w tym miejscu.
 
Reklama
A propos ubiorów. Judyta przyznaje, że ich historia jest jej jeszcze większą pasją niż taniec. – Większość moich referatów na studiach i praca magisterska dotyczyły strojów dawnych – opowiada. - Najważniejsze jest dotarcie do źródeł, które pokazują, jak ten strój wyglądał naprawdę. Z tego powodu ciężko mi się ogląda filmy historyczne, których akcja dzieje się w średniowieczu. Zawsze narzekam, gdy widzę stroje. Następna sprawa to dotarcie do surowców naturalnych. To była moja bolączka jeszcze w czasach liceum, choć dzisiaj nie jest już z tym tak źle. Kiedy już znajdowaliśmy odpowiednie materiały i źródła ikonograficzne, to stroje szyliśmy ręcznie sami. Obecnie mamy już ich tyle, że nie szyjemy nowych. Wyjątkiem był nasz strój ślubny, choć nie był to strój jednorazowy - wykorzystywaliśmy go później wielokrotnie na różnych imprezach średniowiecznych.
 
Judyta mówi, że czuje się w takim stroju bardzo dobrze i według niej jest on wygodny. - Ale najbardziej pasjonuje mnie to, że te stroje podlegały różnym wpływom, które można prześledzić. Np. wiele elementów stroju dworskiego zaczerpnięto z wypraw krzyżowych. W XV-wiecznych strojach dworskich męskich spotykamy fantazyjnie ułożone kaptury, które przypominają te noszone w krajach arabskich. Wiele elementów sukni czy kobiecych czepców było najpierw używanych przez mężczyzn, którzy nosili je pod zbroją. One później ewoluowały i znalazły się w modzie kobiecej. Stroje damskie były ładne i bardzo podkreślały kobiecość.
 
Tańce francuskie i angielskie
 
Judyta Sos podkreśla, że woli mówić o tańcu dawnym niż średniowiecznym, bowiem nie zachowały się materiały źródłowe opisujące tańce z tego okresu. Uczyła się głównie tańca francuskiego i angielskiego, który – w przeciwieństwie do polskiego – został dobrze opisany w źródłach.
 
- Tańca francuskiego uczyłam się u Marie-Claire Le Corre, a angielskiego u Barbary Segal podczas Festiwalu Tańców Dworskich „Cracovia Danza" i każdemu, kto chce dobrze poznać taniec dawny, polecam uczestnictwo w tym festiwalu. Odbywa się on co roku, a jego program jest coraz bogatszy – podkreśla. 
 
Tańce francuskie to tzw. branles, czyli tańce w kołach, tańczone od czasów rzymskich, popularne szczególnie w średniowieczu. Najwięcej tych tańców znamy z traktatu „Orchesographie” z 1589 r., autorstwa Thoinot Arbeau (kanonik, francuski pisarz, kompozytor i teoretyk tańca), w którym opisuje on 50 różnych kroków tańca. Praca jest dostępna drukiem i w internecie. Są w niej rozpisane kroki, układy taneczne i zapisy nutowe melodii tańców, które Arbeau obserwował na dworze francuskim. To, zdaniem mojej rozmówczyni, bardzo dobry podręcznik tańca, który to taniec można na jego podstawie łatwo zrekonstruować. 
 
- Są to tańce oparte na bardzo prostych krokach – podkreśla Judyta Sos. – Tańczy się je parami, ale w kołach. Podstawowe kroki to dwa w lewo, dwa w prawo, jeden w lewo, jeden w prawo. 
 
Tańce angielskie były rekonstruowane na podstawie traktatu "The English Dancing Master" Johna Playforda, który był wydawany 33 razy; pierwszy raz w roku 1651. W tym wydaniu Playford opublikował 105 tańców, w kolejnych rozszerzano tę taneczną paletę, dochodząc do ok. 700 tańców. 
 
- To już inna epoka, o 100 lat późniejsza – podkreśla Judyta Sos. – Te tańce też są oparte na kilku krokach, ale zasada jest taka, że sala balowa dzieli się na grupy składające się z 2-3 par, które tworzą między sobą przepiękne figury. Tańce te (country dances) są nadal żywe (może przez to, że takie łatwe), tańczy się je do dziś np. na studniówkach. Można zobaczyć, jak wyglądają, m.in. na filmach według książek Jane Austin, np. „Duma i uprzedzenie”. 

Judyta przyznaje, że dziś trudno jest zachęcić do tego typu tańców panów czy chłopców, którzy uważają je za coś „niemęskiego”.  - Tymczasem w średniowieczu i późniejszych wiekach to należało do etykiety. Każdy rycerz, uważający się za osobę obytą w świecie, musiał umieć tańczyć – podkreśla.
 
Można spróbować 14 września w Krośnie
 
Pytam, w czym tkwi urok tych tańców. Zdaniem Judyty Sos, w tym, że są one proste, wdzięczne, dają wiele radości i można się ich łatwo nauczyć. Najbliższa okazja, by zobaczyć takie tańce na żywo, to warsztaty „Muzyczne wędrówki po dawnej Europie” z Zespołem Muzyki Dawnej Vox Angeli, które – w części tanecznej - poprowadzi 14 września, w godz. 9-13, w Muzeum Podkarpackim w Krośnie, w ramach dnia otwartego tej placówki. Będzie można spróbować swoich sił w tańcach branles. Może warto?

KOMENTARZE

Reklama

Szkolny spektakl "Mamma Mia!" z owacją na stojąco

Entuzjazm i energia popłynęły w sobotę ze sceny...

10 lat VIP Biznes&Styl w Galerii Fotografii Rzeszowa

Od 4 do 15 czerwca zapraszamy do Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa, gdzie odbędzie się nasza wystawa "Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl". Zaprezentujemy na niej 44 portrety osób związanych...

"Wysocki. Wschody i zachody" - piosenki barda w klezmerskim wydaniu

23 czerwca na Rynku w Rzeszowie odbędzie się koncert "Wysocki. Wschody i zachody" w ramach Europejskiego Stadionu Kultury. Włodzimierza Wysockiego usłyszymy w interpretacjach...

Wskrzeszona pamięć o przedwojennym sztetlu. Żydzi rymanowscy

Najnowsza książka Andrzeja Potockiego przywraca pamięć o przedwojennym sztetlu – żydowskim miasteczku, słynnym na całą Rzeczypospolitą z siedziby dynastii rabinów...

Reklama

Teatry z całej Polski zjeżdżają na "Kołowrotek" do Rakszawy

Z Lublina, Gdyni, Warszawy, Katowic, ale i z Podkarpacia zjeżdżają do Rakszawy w najbliższy weekend, 6-8 lipca, teatry, by wziąć udział w II Letnich Spotkaniach Teatralnych...

Podkarpacie dofinansowało Zimną wojnę. Joanna Kulig i Tomasz Kot na premierze

Miesiąc temu światowa premiera na Festiwalu Filmowym w Cannes, we wtorek pokaz przedpremierowy w Rzeszowie. "Zimna wojna" w reżyserii Pawła...

Sławny reżyser Fred Zinnemann po ponad 100 latach wraca do Rzeszowa

"W samo południe" i "Stąd do wieczności" to jego najbardziej znane filmy, ale Fred Zinnemann, światowej sławy reżyser, ma w swym dorobku znacznie więcej znakomitych...

Cyrk na Rynku i inne cuda podczas festiwalu Maskarada (PROGRAM!)

Już 13 czerwca rozpocznie się w Rzeszowie Festiwal Teatrów Ożywionej Formy "Maskarada". Do stolicy Podkarpacia zjadą teatry z Polski, Włoch, Hiszpanii i Rosji. Będą...

700 dzieci przyjeżdża na Podkarpacie na festiwal polonijny

- Wczoraj przyleciał pierwszy zespół, dziś na lotnisku w Jasionce ląduje drugi, reszty spodziewamy się jutro - zdradza nam Mariusz Grudzień, dyrektor Domu Polonii w Rzeszowie...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 58

VIP Biznes&Styl Nr. 58
w numerze m.in.:

• JIVR Bike z Mielca • Nauka uprawiana w symbiozie z biznesem • Lekarz, który zaraził się wirusem podróży • Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl • Plakaty Wiesława Grzegorczyka • Kongres TSLA Expo 2018 Autosan wstaje z kolan • 50 lat zapory i elektrowni
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.