Jaja, chleb, chrzan... co musi znaleźć się w koszyczku wielkanocnym?

A A A
Opracowanie Ewelina Czyżewska

Dodano: 13-04-2017

Fot. Pixabay

Fot. Pixabay

Od kilku stuleci w Polsce w Wielką Sobotę odbywa się święcenie pokarmów, z których przygotowywane jest niedzielne wielkanocne śniadanie. Co zgodnie z tradycją, należy włożyć do koszyczka? Jakie produkty powinny zostać poświęcone? Choć zawartość święconki zależna jest od regionalnych zwyczajów, to są takie produkty, które muszą znaleźć się obowiązkowo. Warto też wiedzieć, że dobór potraw nigdy nie był przypadkowy, a każdy element święconki ma odpowiednią symbolikę.

Błogosławieństwo pokarmów, zwane powszechnie święconką, szczyci bardzo długim rodowodem. Początki tego chrześcijańskiego obrzędu sięgają VIII wieku, w Polsce zaś pierwsze jego praktyki odnotowano w XIV stuleciu. Początkowo święcono tylko pieczonego, chlebowego baranka. Potem kolejno dodawano ser, masło, ryby, olej, pokarmy mięsne, ciasto i wino. Na końcu święcony kosz został uzupełniony jajkiem i pozostałymi pokarmami, które obecnie weszły do kanonu święconki. Współczesne uzupełnienia wielkanocnego koszyka są już dodatkami bez znaczenia.

Dobór potraw w koszyku, nigdy nie był przypadkowy

Od wieków każdy Boży dar symbolizował co innego, uznanego przez ludową jak i chrześcijańską tradycję. Zestaw tych darów zmieniał się, ograniczano też ich ilość, aż pozostało tylko siedem. Przyjęty w okresie wczesnego romantyzmu zestaw, obowiązuje jednak do dziś. Owszem potraw w koszyku może być więcej, ale tych siedem symbolizuje treść chrześcijaństwa.

Chleb był i jest pokarmem niezbędnym do życia, we wszystkich kulturach ludzkości. Gwarantuje dobrobyt i pomyślność. Wśród chrześcijan zawsze był też symbolem nad symbolami - przedstawia bowiem Ciało Chrystusa. Dawnie jeżeli pieczono wiele odmian chleba, do kosza kładziono po dużej kromce każdego z nich.

Jajko jest symbolem zwycięstwa nad śmiercią, dowodem odradzającego się życia - tę symbolikę rozpowszechnili w Polsce niemieccy zakonnicy. Wywodzi się ona z dawnego zakazu spożywania jaj podczas Wielkiego Postu. Jajka na stół powracały ponownie na święta  Wielkanocne.

Sól to minerał życiodajny - Bez soli nie ma życia - mawiano. Dawniej wierzono, że sól posiada moc odstraszania wszelkiego zła. Było to także oczyszczenie - samo sedno istnienia i prawdy. Stąd twierdzenie o „soli ziemi", jak to w Kazaniu na Górze powiedział Chrystus o swoich uczniach.

Wędlina zapewnia zdrowie i płodność, a także dostatek - bo przecież nie każdy mógł sobie pozwolić na ten szczególny pokarm. Kiedyś był to choćby plaster szynki, a od XIX wieku słynna polska kiełbasa.

Ser jest symbolem zawartej przyjaźni między człowiekiem a siłami przyrody. Stanowi też gwarancję rozwoju stada zwierząt domowych, jest bowiem produktem mlecznym pochodzącym od krów, owiec i kóz.

Chrzan zawsze był starym ludowym znamieniem wszelkiej siły i fizycznej krzepy. Współdziałając z innymi potrawami, zapewniał ich skuteczność.

Ciasto do koszyka ze święconką weszło ostatnie, jako symbol umiejętności i doskonałości - zapewne głównie jako popis domowych gospodyń. Ciasto reprezentowane było głównie przez wielkanocne baby, a jej nie udany wypiek był wielką kompromitacją. Poza tym winien to być zawsze wypiek własny, domowy, a nie kupiony w ciastkami.

Koszyk winien być z wikliny, słomy lub sosnowych łubów wyścielony serwetą, ozdobiony bielą koronek i zielenią bukszpanu lub gałązek borówki, był wyrazem wielkiej radości. Tą radością trzeba się podzielić podczas wielkanocnego śniadania. I to w znaczeniu symbolicznym, jak też dosłownym.

Reklama

Tagi: Koszyczek wielkanocny, Wielka Sobota, Produkty wielkanocne, Znaczenie, Symbolika

KOMENTARZE


Pozostało znaków: 1000

Reklama
  • Dwa malarskie światy w To Tu

    Dodano: 27.04.2017

    Malarstwo Iwony Jankowskiej-Kozak i Józefa Franczaka to temat najnowszej wystawy galerii To Tu w Rzeszowie. Wernisaż odbędzie się w sobotę, 29 kwietnia br., o godz. 18.

  • Paniaga z rumuńskim akcentem na remontowanej ulicy 3 Maja

    Dodano: 26.04.2017

    Choć ulica 3 Maja nie jest jeszcze gotowa, Paniaga odbędzie się - tak jak w poprzednich latach - na ulubionym deptaku rzeszowian. Ukończona część ulicy zostanie udostępniona dla pieszych, część nieukończona będzie zabezpieczona. W tym roku motywem przewodnim święta jest kultura rumuńska...

  • Wielkanoc - blisko natury u artystów, tradycyjnie w rodzinie leśnika

    Dodano: 13.04.2017

    Co kraj, to obyczaj i… co rodzina to inne zwyczaje, chciałoby się powiedzieć o świętach Wielkiej Nocy, bogatych w obrzędy i tradycje. Zapytaliśmy ilustratorkę Jolę Richter-Magnuszewską, która wraz z rodziną przeprowadziła się na południe z północy Polski, oraz Edwarda Marszałka, rzecznika...

  • Misterium w Niechobrzu. Widowisko oglądały tłumy

    Dodano: 10.04.2017

    Ponad 50 aktorów wzięło udział - Misterium Męki Pańskiej, jakie w Niedzielę Palmową odbyło w się Niechobrzu na terenie Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Plenerowe widowisko oglądała licznie zgromadzona publiczność. Misterium zostało zorganizowane w Niechobrzu po raz trzeci...

POLECANE

Money.pl - Kliknij po więcej
Giełda
GPW 2017-04-27 18:39
WIG 61731.80 +0,05%
WIG20 - -
mWIG40 4865.27 +0,18%
sWIG80 16227.57 +0,50%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
Kursy walut
NBP 2017-04-27
USD 3,8776 +0,05%
EUR 4,2296 +0,10%
CHF 3,9056 +0,19%
GBP 4,9978 +0,62%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Kliknij po więcej
Surowce - notowania online
Nazwa Jednostka Wartość [USD] Zmiana Ostatnia zmiana
 Złoto uncja 1266,76 -0,26% [18:37]
 Ropa brent baryłka 51,42 -1,29% [18:37]
 Pallad uncja 814,35 +0,73% [18:37]
 Platyna uncja 946,65 -0,60% [18:37]
 Srebro uncja 17,39 -0,86% [18:36]
Wspierane przez Money.pl

NASI PARTNERZY

VIP
Radio Rzeszów
Resinet
Poradnik  budowlany
Tvp