Reklama

Boże Ciało - święto z tradycją sięgającą XIV wieku

A A A
Z Jolantą Dragan, kustoszem Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, rozmawia Angelika Fila

Dodano: 30-05-2018

Fot. Tadeusz Poźniak

Fot. Tadeusz Poźniak

Angelika Fila: Przed nami święto Bożego Ciała. Z jakiej okazji je obchodzimy i kto je ustanowił? 
 
Jolanta Dragan: Święto Bożego Ciało zostało ustanowione ku czci Najświętszego Sakramentu. W historii ma to związek z obchodami, które po raz pierwszy miały miejsce w połowie XIII w. w Belgii. Jedna z zakonnic, św. Julianna z Cornillon zobaczyła w swoich widzeniach tarczę słoneczną z ciemną plamą w środku, co uznała za objawienie. Ponadto w katedrze w Niemczech podczas nabożeństwa jedna z hostii zaczęła krwawić. Te dwa wydarzenia uznane zostały za cud i kościół katolicki przyjął datę widzenia za dni, które powinny zostać uznane za święte. Na początku XIV w. w związku z tymi nadzwyczajnymi wydarzeniami ustanowiono Święto Najświętszego Ciała Chrystusa, dziś nazywane w skrócie Bożym Ciałem. 
 
W jakich krajach obchodzi się Boże Ciało?
 
Jest to święto katolickie, a więc obchodzone wszędzie tam, gdzie żyją wyznawcy tej religii. Bardzo uroczyście świętuje się je nie tylko we wspomnianej wcześniej Belgii i Niemczech,  ale również we Włoszech, gdzie procesje są wyjątkowo kolorowe i radosne. Podobnie celebruje się ten dzień w Polsce. 
 
Kiedy do Polski dotarł zwyczaj Bożego Ciała?
 
W naszym kraju procesje Bożego Ciała rozpoczęły się w XIV w. w Diecezji Krakowskiej. To Kraków był kolebką obchodzenia uroczyście święta Bożego Ciała. Tradycja celebrowania tego dnia rozprzestrzeniała się coraz bardziej, a obecnie Polska jest krajem, w którym ta tradycja trwa nieprzerwanie i jest najuroczyściej obchodzonym świętem kościelnym. 
 
Jak wygląda procesja Bożego Ciała?
 
Procesja jest jednym z najbardziej widowiskowych elementów Bożego Ciała. Są one urządzane obowiązkowo od bardzo dawna. Polegają na przejściu pochodu wiernych, zmierzających do czterech ołtarzy, symbolizujących Ewangelistów. Przy każdym z nich czytane są fragmenty ewangelii. Na czele procesji zawsze znajduje się krzyż, a za nim często podąża orkiestra. Pochód tworzą także dziewczęta, które w maju przyjęły I komunię. Sypią one kwiaty. Tuż za nimi podąża ksiądz, który pod baldachimem niesie monstrancję z hostią w otoczeniu honorowej asysty. Często są to mieszkańcy wioski uważani za najbardziej szanowanych. Niekiedy w pochodzie uczestniczą także członkowie straży grobowej. W okolicach Kolbuszowej panował zwyczaj polegający na przejściu obok księdza 16 pań, trzymających zapalone świecie. Były one ubrane w tradycyjne stroje ludowe obowiązujące w danej miejscowości. Uroczysta procesja ma w zwyczaju także niesienie pięknie przystrojonych figur i obrazów świętych. 
 
Dlaczego podczas Bożego Ciała sypie się płatki kwiatów?
 
Reklama
Element sypania kwiatów sięga jeszcze czasów starożytnych. Wicie wieńców i rzucanie kwiatów pod nogi wiązało się z witaniem kogoś bardzo godnego. Przejście po płatkach jasno określało stąpającą po nich osobę jako bardzo ważną. Ksiądz, który podczas procesji idzie z monstrancją po kwiatach jest tego idealnym odzwierciedleniem. Dziewczynki ubrane w biel, które sypią płatkami swoją niewinnością podkreślają uroczysty charakter tego święta. W niewielu miejscowościach, w tym w rejonie Kolbuszowej, zachował się zwyczaj zbierania płatków z ziemi, tuż po przejściu procesji. Według wierzeń takie kwiaty wsypane później do ziemi zapewnią urodzaj i dobre zbiory, jako że przeszła po nich najgodniejsza osoba – sam Chrystus. Zostały tym samym uświęcone.
 
Jakie wierzenia i zwyczaje są nadal kultywowane?
 
Pochód procesyjny odbywa się do pięknie ustrojonych czterech ołtarzy. Bardzo często przyozdabia się je gałązkami brzozowymi. Do dziś, po procesji, uczestnicy pochodu zrywają brzozę, by zabrać ją później do domu. Niektórzy głęboko wierzą, że te gałązki zapewnią domowi i jego mieszkańcom ochronę. Dawniej wieszano je nad drzwiami lub chowano za obraz. Miały chronić izbę od trafienia pioruna. Często zanoszono je także w pole, by chroniły uprawy przed złą pogodą i szkodnikami. Na Podkarpaciu gałązki brzozy zerwane w procesji „wtykano” w pole lnu. Im wyższa była gałązka, tym wyżej len miał rosnąć. Bardzo często, kiedy procesja idzie drogą wiejską, z boku rosną zboża. Przejście procesji pomiędzy tą roślinnością miało zapewnić ochronę dla tych zasiewów. Przed Bożym Ciałem starano się nie zbierać kwiatów i ziół, które rosły przy drodze, którą podąża procesja. Wierzono, że te rośliny „widziały oczy nieboszczyka”, ponieważ tymi samymi drogami szły kondukty żałobne. Ludzie wierzyli, że takie kwiaty mogły wyrządzić dużo krzywdy i sprowadzić ogromne nieszczęście. Rośliny z pobocza zbierano dopiero po procesji i używano ich do robienia leczniczych naparów (ale tylko do Oktawy Bożego Ciała). Jeszcze do niedawna z okazji tego święta gospodynie wiły wianki i wcześniej zanosiły je do kościoła. Tam zostawały one do momentu, aż zostaną uświęcone. W Oktawie Bożego Ciała zabierano je do domów. Dziś wspomniane wianki przynosi się do kościoła i święci już tylko w Oktawę Bożego Ciała. Wianki wiło się z roślin, które według wierzeń ludowych miały moc leczniczą, np. bławatki, mięta, macierzanka, piołun, wrotycz i boże drzewo i rozchodnik. Uwite wianeczki musiały być zaniesione do kościoła w liczbie nieparzystej. Jeżeli ktoś chorował, część ususzonych wianków kruszono na pokrywkę, po czym spalano suche rośliny i okadzano nimi izbę. Najważniejszy był jednak rozchodnik. Jak sama nazwa mówi, powodował on „rozchodzenie się czaru” i jego wychodzenie z chałupy. Czasem wykruszone fragmenty wianka dodawano do wody i podawano do picia dopiero co ocielonej krowie, by ta szybko odzyskała siły. 

Czy obchody Bożego Ciała różnią się w zależności od regionów Polski?
 
Oczywiście. Powiedziałabym, że obchody Bożego Ciała różnią się od siebie nawet w zależności od danej wsi. 

KOMENTARZE

Dziś uroczystość Bożego Ciała

W ten dzień ulicami miast i wiejskimi drogami ludzie wierzący idą w procesjach z...

Boże Ciało - społeczny fenomen i teologiczna tajemnica

Zawsze świętowane jest w czwartek...

W maju rozpocznie się budowa EME Aero w podrzeszowskiej Jasionce

Za niespełna dwa miesiące swoją inwestycję w gminie Trzebownisko rozpocznie jedna z najnowocześniejszych w Europie firm w branży lotniczej. EME Aero (Engine Maintenance...

Jednego Serca Jednego Ducha już szesnasty raz w parku Sybiraków

Krzysztof Antkowiak i Andrzej Lampert, a także plejada artystów dobrze znanych z wcześniejszych edycji koncertu Jednego Serca Jednego Ducha, wystąpi w Boże Ciało w rzeszowskim...

zobacz więcej
Reklama

Szkolny spektakl "Mamma Mia!" z owacją na stojąco

Entuzjazm i energia popłynęły w sobotę ze sceny Filharmonii Podkarpackiej, na której uczniowie Akademii Aktorskiej "Artysta" wystawili musical "Mamma Mia!" Szkolny spektakl udźwignął wielką...

Mądrości Tewjego Mleczarza na Muzycznym Festiwalu w Łańcucie

"Skrzypek na dachu" to niezwykle atrakcyjny, wieloobsadowy musical z ponadczasową i wzruszającą treścią. Przez pryzmat kultury żydowskiej pokazuje problem ludzi wypędzanych...

10 lat VIP Biznes&Styl w Galerii Fotografii Rzeszowa

Od 4 do 15 czerwca zapraszamy do Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa, gdzie odbędzie się nasza wystawa "Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl". Zaprezentujemy na niej 44 portrety osób związanych...

Reklama

Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl w Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa

Zapowiadaliśmy, że ten rok będzie dla nas niezwykły i słowa dotrzymujemy. Od 4 do 15 czerwca zapraszamy do Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa...

Premiera "Zimnej wojny" w Rzeszowie. Z Kulig, Kotem i Pawlikowskim!

Na Podkarpaciu powstała część zdjęć do filmu "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego, zdobywcy nagrody na Festiwalu Filmowym w Cannes. Dzieło otrzymało także wsparcie...

Film o Franciszku Kotuli gotowy. Bezpłatny pokaz w rzeszowskim WDK

"Swój nieznany" to tytuł filmu dokumentalnego, którego bohaterem jest Franciszek Kotula - znany etnograf, który poświecił się dokumentowaniu kultury ludowej Podkarpacia...

Magda Andres, rzeszowianka z głosem Amy Winehouse, szykuje płytę

- Nie chcę planować kariery, na razie skupiam się na pracy nad debiutancką płytą - mówi Magdalena Andres, 25-letnia rzeszowianka, która oczarowała publiczność...

Stradivarius rocznik 1733 na festiwalu w Łańcucie. Galeria fotografii

W ramach 57.Muzycznego festiwalu w Łańcucie odbyły się już dwa koncerty plenerowe, podczas których podziwialiśmy wielkie formy muzyczne: operę i musical...

zobacz więcej

POLECANE

VIP MARZEC-KWIECIEŃ

VIP MARZEC-KWIECIEŃ
w numerze m.in.:

• W uprawianiu nauki najważniejsze są wątpliwości! • Mamy rynek pracownika • Bogusław Barnaś - najważniejsza jest wyobraźnia • Twarze Podkarpacie 10 lat VIP Biznes&Styl • Kongres TSLA Expo 2018 • Bolidy Caro Cars z Mielca • 57. Muzyczny Festiwal w Łańcucie
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.