Reklama

Ile jest prawdy w "Dziadach"? Przed Dniem Wszystkich Świętych

A A A
Z Jolantą Dragan, kustoszem Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, rozmawia Angelika Fila

Dodano: 29-10-2018

Stary Cmentarz w Rzeszowie. Fot. Tadeusz Poźniak

Stary Cmentarz w Rzeszowie. Fot. Tadeusz Poźniak

Angelika Fila: Jaka jest różnica pomiędzy Dniem Zadusznym a Dniem Wszystkich Świętych?
 
Jolanta Dragan: Święto Zmarłych, które dzisiaj nazywane jest Dniem Zadusznym to święto bardzo mocno związane z coroczną, ludową obrzędowością. Dni te nawiązują do losu człowieka, bo przecież każdego z nas kiedyś czeka śmierć, dlatego też pamięć o zmarłych od zawsze towarzyszyła ludziom. W wierzeniach ludowych, istotną rolę odgrywał szacunek, który oddawano poprzez czczenie zmarłych, ale istotne było też dbanie o ich dobro w zaświatach oraz „dobra łączność” z osobami na „tym świecie”. Dzień Wszystkich Świętych, który obchodzimy 1 Listopada to święto ku czci wszystkich tych, którzy już osiągnęli swoje zbawienie w niebie. 
 
Czy obchody tych świąt zmieniły się na przełomie wieków?
 
Dziś obchodzimy Dzień Zaduszny tylko raz w roku. W wierzeniach tradycyjnych pamięć o zmarłych, świętowanie i obcowanie z nimi obchodzono aż 4 razy w roku, zgodnie z porami roku. Dziś nikt o tym nie pamięta i nawet nie próbuje sobie tego uświadamiać. Obecnie główne obchody przypadają na dzień 1 listopada, jest to związane nawet z państwowym dniem wolnym. Większość Polaków pierwszego dnia listopada obchodzi podwójne święto, jest jednak część osób, które także 2 listopada przychodzi na groby i nadal kultywuje tradycję. Ludzie niegdyś zanosili na groby posiłki, głównie kasze, by nakarmić zmarłych. Śpiewano różne pieśni, a czasem nawet spożywano posiłki na cmentarzu, aby „zjeść razem ze zmarłymi”.
 
Jak dziś obchodzimy to święto? Czy jest to istotny dzień w naszym kalendarzu?
 
Reklama
Jest to bardzo ważne święto, które obchodzimy od zarania dziejów. I nic w tym nadzwyczajnego, ponieważ śmierć jest naturalną koleją rzeczy. Przez całe życie człowiek przygotowuje się do życia wiecznego. Najbardziej znanym i oczywistym zwyczajem jest otaczanie dbałością grobów, szczególnie tuż przed 1 listopada. To manifestowanie szacunku dla zmarłych. Powszechnym zwyczajem jest sprzątanie grobów, przystrajanie ich specjalnymi wiankami czy stroikami z kwiatów i gałązek jedliny, stawianie chryzantem oraz zapalanie zniczy, specjalnych lampek nagrobnych. Dawniej takie działanie byłoby jasnym sygnałem dla zmarłych, że kultywuje się pamięć o nich. Miało to także zapobiegać ich wizytom „z tamtego świata”, gdyby zapomniano o nich i nie szanowano pamięci o ich dawnym, ziemskim istnieniu. Dawniej głęboko wierzono, że granica pomiędzy światem żywych i umarłych jest bardzo cienka. Uważano też, że dzięki odpowiednim staraniom i w ściśle określonym, przewidzianym tradycją czasie, można było z pomocą zmarłych zajrzeć w przyszłość.
 
Czym jest obrzęd dziadów?
 
O dziadach pisali liczni pisarze. Opisywał w XIX wieku Oskar Kolberg. Atmosfera, czas i miejsce odprawiania dziadów niezmiennie pobudzała wyobraźnie poetów, szczególnie w okresie romantyzmu. Najsłynniejszy, dobrze wszystkim znany opis tego obrzędu znajdziemy w II części „Dziadów” Adama Mickiewicza. Dziady odprawiano w nocy z 31 października na 1 listopada, a wówczas, jak wierzono, zmarli mogli nawiązywać kontakt z żywymi. To wówczas urządzano uczty na cmentarzach i palono ogniska, żeby dusze mogły się ogrzać i pożywić. Z czasem zmienił się sposób okazywania szacunku zmarłym. Dziady to nie tylko te, związane z ucztami na grobach i śpiewem pieśni żałobnych. Niegdyś, gdy przychodziło się na groby, przed bramami cmentarza zbierały się zastępy dziadów, czyli żebraków, tak zwanych dziadów proszalnych. Oni ofiarowywali swoje modlitwy za zmarłych w zamian za datki. Jeszcze niedawno, nawet po II wojnie światowej, najczęstszą formą podziękowania za modły było podarowanie im specjalnego pożywienia, np. kaszy, kasioków czy chleba z siemieniem lnianym. Gospodynie specjalnie przygotowywały posiłki i wręczały przed cmentarzem, prosząc o modlitwy w intencji konkretnych zmarłych. Później zwyczaj się zmienił, nie przynoszono potraw tylko wręczano dziadom drobne datki pieniężne, które przyjmowali. Modlitwa dziadów uznawana była za naprawdę skuteczną, dlatego zwyczaj przetrwał długo. Dziady chodziły też po odpustach, odwiedzały domy i prosiły o możliwość noclegu lub posiłku. Nie spotykało się osób, które odmówiły gościny dziadowi. Uznawano to za obowiązek. 
 
Ile jest prawdy w mickiewiczowskich „Dziadach”?
 
Z pewnością wszystkie mary i widziadła, które opisał Mickiewicz to tak zwana fikcja literacka. Nie zmienia to jednak faktu, że część opisu „Dziadów” jest bardzo trafna. Autor bardzo wiarygodnie opisał ten obrzęd i do dzisiaj jest to „wciąż żywa historia” o tych wierzeniach. Należy jednak pamiętać, że Adam Mickiewicz urodził się na Litwie, tam też rozgrywa się akcja dramatu. Na tamtych terenach inaczej podchodzono do tego rodzaju obrzędowości. Nadal jednak Mickiewiczowi za jego „Dziady” należą się gromkie brawa. 

KOMENTARZE

Zapomniane tradycje Dnia Zadusznego

Wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych obchodzone jest przez Kościół 2 listopada...

Historyczne Zaduszki na Podkarpaciu

Współcześnie dzień 1 listopada jest dniem wolnym od pracy. Dzięki temu, każdy...

Zakapiorskie Zaduszki przy Kapliczce Pamięci w Cisnej 4 listopada

Zakapiorskie Zaduszki mają wieloletnią tradycję i każdego roku licznie gromadzą uczestników przy Kapliczce Pamięci w Cisnej. Tegoroczna, dwunasta edycja wydarzenia...

6 najpiękniejszych zdjęć Podkarpacia wiosną

Zdjęcie z widokiem na otulony mgłami XIX-wieczny kościół w Brzyskach wygrało konkurs "Podkarpackie ulubione – cztery pory roku – wiosna", organizowany przez Podkarpacką Regionalną Organizację Turystyczną...

zobacz więcej
Reklama

Oblicza śmierci. Przemijanie wpisane w nasze życie

W mrocznych katakumbach klasztoru kapucynów w...

O prostocie bohaterstwa w "Sprawiedliwi. Historia rodziny Ulmów"

Kim jest bohater? Czy po wyglądzie można poznać bohaterkę? Jaki błąd rodzi zbrodniarza? Proste pytania, na które nie ma łatwej odpowiedzi. Zadaje je także Beniamin...

##BEAUTY2. Fotografia i wizaż na wystawie w Galerii Nierzeczywistej

Galeria Nierzeczywista w Rzeszowie zaprasza na wernisaż oraz wystawę Mariusza Barana z Rzeszowskiego Stowarzyszenia Fotograficznego pod nazwą ##BEAUTY2. Przygotowaniem...

Miniatury i plakaty prof. Grzegorczyka na wystawie w BWA

Wyjątkowo zapowiada się wystawa "Plakaty malowane i drukowane" profesora Wiesława Grzegorczyka, której wernisaż odbędzie się w czwartek, 11 października w Domu Sztuki w Rzeszowie (BWA)...

Reklama

"Zimna wojna" kręcona także na Podkarpaciu będzie walczyć o Oscara

"Zimna wojna" została oficjalnie polskim kandydatem do Oscara. Obraz Pawła Pawlikowskiego uhonorowany Złotymi Lwami podczas 43. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych...

Koncert z okazji 40-lecia pontyfikatu Jana Pawła II w rzeszowskiej bazylice

16 października 2018 roku to data wyjątkowa dla każdego Polaka, bowiem na ten dzień przypada 40. rocznica pontyfikatu Polaka, wybranego na Papieża...

Torebka z piór zimorodka, a nawet secesyjna suknia w Muzeum Okręgowym

Czółenka z 1890 roku, pasy z atłasu, jedwabna parasolka czy torebka z wykutym w srebrze miniaturowym obrazem Rembrandta "Wymarsz strzelców" to tylko niektóre...

Ile jest prawdy w "Dziadach"? Przed Dniem Wszystkich Świętych

Z Jolantą Dragan, kustoszem Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, rozmawia Angelika Fila

VI Najazd Awangardy na Rzeszów już w czwartek!

Czytanie poezji i inspirujące rozmowy w towarzystwie poetów, pisarzy i aktorów - to wszystko podczas VI Najazdu Awangardy na Rzeszów w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej już w czwartek, 25 października...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 59

VIP Biznes&Styl Nr. 59
w numerze m.in.:

VIP Biznes&Styl Nr. 59 • Sprężyny gazowe z FA Krosno • Ratowanie cerkwi w Baligrodzie • Lasowiak, co leczy serca i rozwija nowe technologie • Japońskie roboty i ręczna robota w Hucie Szkła w Jaśle • 100 lat niepodległej Polski
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.