Reklama

Klata pyta o prawdę i wolność. Mocne rozpoczęcie Festiwalu Nowego Teatru

A A A
Alina Bosak

Dodano: 21-11-2016

Fot. Tadeusz Poźniak

Fot. Tadeusz Poźniak

ZDJĘCIA

zobacz wszystkie ›

„Wróg ludu” Jana Klaty zaczął się z hukiem. Najpierw gruchła na scenę gigantyczna piramida rzeczy i kanapa, a potem wybuchła społeczno-polityczna afera. Dramat Ibsena sprzed ponad 130 lat i zawarta w nim krytyka demokracji, rządzącej się wyłącznie interesem większości, pozostał aktualny, a reżyser wplecionym w sztukę monologiem, wymierza współczesnym siarczysty policzek, by obudzić sumienia. Przedstawiony w niedzielę, 20 listopada przez Narodowy Stary Teatr z Krakowa spektakl był pierwszym z siedmiu konkursowych, jakie zobaczy publiczność Festiwalu Nowego Teatru – 55. Rzeszowskich Spotkań Teatralnych.

Bilety na spektakle Narodowego Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie, rzeszowska publiczność wykupuje zawsze w pierwszej kolejności. Nie inaczej było i przed tegorocznym, 3. Festiwalem Nowego Teatru. Apetyt podkręcał fakt, że po raz pierwszy w Rzeszowie pojawia się spektakl w reżyserii Jana Klaty – twórcy, lubiącego prowokować i chętnie trafiającego w sam środek współczesnych bolączek życia społecznego i politycznego. Podczas niedzielnego wieczoru w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie (gospodarz festiwalu) nie zawiódł oczekiwań - przez 130 minut potrafił utrzymać zainteresowanie i sympatię publiczności na tyle, by zapomniała ponarzekać na brak antraktu.

Fot. Tadeusz Poźniak

Akcja „Wroga ludu” dzieje się w małym miasteczku w Norwegii. Wybudowany tam zakład kapieliskowy jest dumą społeczności i złotym interesem, bo przyciąga tłumy kuracjuszy, chcących skorzystać w wypoczynku u mineralnych źródeł. Tymczasem Doktor Tomas Stockmann właśnie odkrywa, że lecznicze wody są pełne szkodliwych bakterii i zamiast leczyć - trują, za co odpowiedzialna jest źle wykonana instalacja wodociągowa. Wyniki badań zamierza opublikować w prasie, tymczasem Burmistrz Peter Stockmann, a jednocześnie jego brat chce sprawie utrzeć nosa, ponieważ po pierwsze sam jest odpowiedzialny za wadliwą inwestycję, a po drugie boi się zapaści w miasteczku, które „żyje z chorych” – remont trwałby dwa lata i musiano by go sfinansować z kiesy miasta, a więc i mieszkańców. Bracia nie mogą się zgodzić, a miasto stoi na skraju rewolucji. Doktor chce wszystko upublicznić i przejąć władzę, ale Burmistrz nie zamierza się poddać. Szybko też przeciąga na swoją stronę początkowych zwolenników Doktora – Redaktora Hovstada, któremu przez moment marzy się zaangażowana wreszcie po stronie prawdy prasa oraz Drukarza Aslaksena, ceniącego sobie cnotę umiarkowania, a jednocześnie reprezentującego interesy wpływowej większości miasteczka, czyli właścicieli domów, czerpiących zyski z wynajmu pokoi kuracjuszom. Szybko wszyscy dochodzą do wniosku, że Doktor, który zdawał się przyjacielem ludu, tak naprawdę jest jego wrogiem – chce zniszczyć świetny interes i doprowadzić do zamknięcia „bijącego serca miasta” – zakładu kapieliskowego.

Reklama

Jak zauważa Joanna Puzyna-Chojka, dyrektor Festiwalu Nowego Teatru, w fabułę sztuki Henryk Ibsen w 1882 roku wpisał krytykę europejskiej demokracji, podkopywanej przez kapitalizm, który nieuchronnie zmienia społeczeństwa w „wspólnoty konsumentów”. Jan Klata również obnaża zdeformowaną demokrację, która zasadę poszanowanie praw wszystkich obywateli zmieniła na interes większości. Ten śmietnik, w którym niewygodne prawdy zamiata się pod dywan, a władza zawsze ma rację i twardą ręką zamyka usta „nieodpowiedzialnym” jednostkom, to aluzje do naszego tu i teraz. Żeby nie było wątpliwości, czwarty akt (sztuka liczy ich pięć) został zastąpiony monologiem Aktora. Wygłasza go Juliusz Chrząstowski, który na ponad 20 minut wychodzi z roli Doktora, by porozmawiać z Publicznością. Co mógłby powiedzieć Doktor Stockmann dziś, by stać się wrogiem ludu? – pyta Chrząstowski, zaczynając swoją mowę. I sypie przykładami, czerpiąc pełnymi garściami z naszej polskiej i europejskiej rzeczywistości, posunięć władzy, ksenofobii i koniunkturalizmu. I przyznaje, że czasem boi się, czy na spektakl nie przyjdą krótko ostrzyżono osiłki, by rzucić w niego za to gadanie butelką. Monolog jest improwizacją, więc za każdym razem pewnie brzmi inaczej, chociaż jego główne motywy zostały nakreślone wcześniej. Ten w Rzeszowie miał mocniejsze i słabsze momenty, ale na pewno zostanie długo zapamiętany.  

Fot. Tadeusz Poźniak

Tekst dramatu Michał Busiewicz (autor opracowania i dramaturgii) skrócił, zbyt rozwlekłe dla poetyki współczesnego spektaklu kwestie wygładził, a i parę sekwencji dopisał. Twórcy starali się jednak zachować ducha utworu. Reżyser wzmocnił ironiczny wydźwięk dramatu, pokazując Doktora jako bohatera wcale nie bez skazy. W niejednoznacznym akcie piątym, okazuje się, że afera z zatrutą wodą mogła być przede wszystkim intrygą służącą zdobyciu wielkiego spadku. W wielu scenach Doktor okazuje się też nie wolnym od próżności i apetytu na władzę człowiekiem. A z drugiej strony, jakby nie było – woda jest zatruta. Kto ma zatem rację? Chociaż odpowiedź nie wydaje się prosta, Klata opowiada się po stronie poszanowania praw jednostki. Nie bez powodu w spektaklu kilka razy powtarza się zdanie: „Najstraszliwszym wrogiem prawdy i wolności wśród nas... jest zwarta większość”. Chodzi o to, by nie zgubić tej największej z demokratycznych wartości i nie zamieniać jej w terror większości.

„Brak tlenu osłabia sumienie” mówi w pewnym momencie doktor Stockmann. I zauważa, że w wielu domach naszego miasta brakuje powietrza. Ba! Niedługo się podusimy. Może to właśnie jest koniec świata? I innego, mówiąc słowami Miłosza, nie będzie?

Znakomita muzycznie (świetne aranże melorecytacji), z bogatą plastycznie scenografią sztuka Narodowego Starego Teatru z Krakowa jest wysoko ustawioną poprzeczką dla kolejnych uczestników konkursu. W konkursie Festiwalu Nowego Teatru startuje w sumie siedem spektakli, oprócz „Wroga ludu” także: „Nocami i dniami będę tęsknić za tobą” Zuzanny Bućko i Szymona Bogacza wg „Nocy i dni” Marii Dąbrowskiej w reż. Julii Mark (Teatr Polski z Bielsko-Białej), „Samotność pól bawełnianych Bernarda” Marie Koltèsa w reż. Radosława Rychcika (Teatr im. S. Żeromskiego z Kielc), „Krew na kocim gardle, czyli Marilyn Monroe kontra wampiry” w reż. Anji Sušy (Teatr Polski z Bydgoszczy), „Pogorzelisko” Wajdi Mouawada w reż. Cezarego Ibera (Teatr im. W. Siemaszkowej z Rzeszowa), „Być jak dr Strangelove” Jarosława Murawskiego w reż. Marcina Libera (Teatr im. J. Szaniawskiego z Wałbrzycha) i „Harper” Simona Stephensa w reż. Grzegorza Wiśniewskiego (Teatr im. S. Żeromskiego z Kielc).

Fot. Tadeusz Poźniak

Jury, w którym zasiadają: Kuba Falkowski, Maria Spiss, Małgorzata Warsicka i Piotr Woroniec Jr,  przyzna następujące nagrody: nagrodę główną dla osobowości artystycznej Festiwalu, nagrodę dla młodego twórcy oraz nagrodę dla najlepszego spektaklu prezentowanego w ramach Festiwalu (dedykowaną twórcom, których wpływ na kształt artystyczny dzieła jury uzna za szczególnie istotny).

Festiwal Nowego Teatru to nie tylko konkursowe spektakle, ale także wiele innych sztuk, czytanie dramatów, rozmowy o teatrze i kinoteatr. Wydarzenie, które rozpoczęło się w piątek 18 listopada, potrwa do soboty, 26 listopada. Właśnie wtedy jury ogłosi werdykt. Finał uświetnią ponownie krakowscy aktorzy – tym razem z PWST im. L. Solskiego – wystawiając sztukę według Antoniego Czechowa – „Jednak Płatonow”, w reżyserii Pawła Miśkiewicza.

Wiele wydarzeń festiwalowych jest niebiletowanych. Warto zatem zajrzeć do programu i znaleźć w nim coś dla siebie.

Fot. Tadeusz Poźniak

KOMENTARZE

Teatr z Krakowa o naszym piekle. Festiwal Nowego Teatru już na półmetku

Aktorom z Krakowa publiczność zgotowała długą owację na stojąco. Trwająca aż 3,5 godziny "nie-boska komedia. Wszystko powiem Bogu!" Pawła Demirskiego...

"Afryka" wygrała Festiwal Nowego Teatru w Rzeszowie

Grand Prix 02 Festiwalu Nowego Teatru w Rzeszowie zdobyła "Afryka" Teatru Polskiego w Bydgoszczy. Jury wyróżniło również aktorów i twórców pięciu innych spektakli.

zobacz więcej
Reklama

Szkolny spektakl "Mamma Mia!" z owacją na stojąco

Entuzjazm i energia popłynęły w sobotę ze sceny...

10 lat VIP Biznes&Styl w Galerii Fotografii Rzeszowa

Od 4 do 15 czerwca zapraszamy do Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa, gdzie odbędzie się nasza wystawa "Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl". Zaprezentujemy na niej 44 portrety osób związanych...

"Wysocki. Wschody i zachody" - piosenki barda w klezmerskim wydaniu

23 czerwca na Rynku w Rzeszowie odbędzie się koncert "Wysocki. Wschody i zachody" w ramach Europejskiego Stadionu Kultury. Włodzimierza Wysockiego usłyszymy w interpretacjach...

Wskrzeszona pamięć o przedwojennym sztetlu. Żydzi rymanowscy

Najnowsza książka Andrzeja Potockiego przywraca pamięć o przedwojennym sztetlu – żydowskim miasteczku, słynnym na całą Rzeczypospolitą z siedziby dynastii rabinów...

Reklama

Teatry z całej Polski zjeżdżają na "Kołowrotek" do Rakszawy

Z Lublina, Gdyni, Warszawy, Katowic, ale i z Podkarpacia zjeżdżają do Rakszawy w najbliższy weekend, 6-8 lipca, teatry, by wziąć udział w II Letnich Spotkaniach Teatralnych...

Podkarpacie dofinansowało Zimną wojnę. Joanna Kulig i Tomasz Kot na premierze

Miesiąc temu światowa premiera na Festiwalu Filmowym w Cannes, we wtorek pokaz przedpremierowy w Rzeszowie. "Zimna wojna" w reżyserii Pawła...

Sławny reżyser Fred Zinnemann po ponad 100 latach wraca do Rzeszowa

"W samo południe" i "Stąd do wieczności" to jego najbardziej znane filmy, ale Fred Zinnemann, światowej sławy reżyser, ma w swym dorobku znacznie więcej znakomitych...

700 dzieci przyjeżdża na Podkarpacie na festiwal polonijny

- Wczoraj przyleciał pierwszy zespół, dziś na lotnisku w Jasionce ląduje drugi, reszty spodziewamy się jutro - zdradza nam Mariusz Grudzień, dyrektor Domu Polonii w Rzeszowie...

Cyrk na Rynku i inne cuda podczas festiwalu Maskarada (PROGRAM!)

Już 13 czerwca rozpocznie się w Rzeszowie Festiwal Teatrów Ożywionej Formy "Maskarada". Do stolicy Podkarpacia zjadą teatry z Polski, Włoch, Hiszpanii i Rosji. Będą...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 58

VIP Biznes&Styl Nr. 58
w numerze m.in.:

• JIVR Bike z Mielca • Nauka uprawiana w symbiozie z biznesem • Lekarz, który zaraził się wirusem podróży • Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl • Plakaty Wiesława Grzegorczyka • Kongres TSLA Expo 2018 Autosan wstaje z kolan • 50 lat zapory i elektrowni
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.