Reklama

Premiera filmu "Rzeszowskie janusze"- o galicyjskim mieście i jego fotografie

A A A
Alina Bosak

Dodano: 18-01-2017

Fot. Tadeusz Poźniak

Fot. Tadeusz Poźniak

ZDJĘCIA

zobacz wszystkie ›

Rzeszów na początku 1900 roku – bogata kultura, zero przemysłu, duża społeczność żydowska i pełno żołnierzy Cesarsko-Królewskiej Armii na ulicach. Rytm miasta i twarze jego mieszkańców z pasją uwiecznia Edward Janusz. Dziś jego fotografie to bezcenne dziedzictwo. Dzięki nim Fundacja Rzeszowska zrealizowała film dokumentalny „Rzeszowskie janusze”. Dostępne dwa tygodnie przed premierą bilety rozeszły się w dwie godziny, a we wtorkowy wieczór, 17 stycznia sala kinowa w Wojewódzkim Domu Kultury była pełna po brzegi.

- Jestem zaskoczona, że młodzi ludzie z Fundacji Rzeszowskiej sięgnęli po temat tak bardzo odległy – mówiła wzruszona Elżbieta Kaliszewska, prawnuczka Edwarda Janusza, która przyjechała na premierę filmu „Rzeszowskie janusze” wraz z wnuczką fotografa – 90-letnią Ireną Elgas-Markiewicz. Uświetniły nie tylko pokaz filmowy, ale także otwarcie towarzyszącej mu wystawy fotografii. Składa się ona z trzech części. Pierwsza to „Pięć pokoleń z fotografią”, która przedstawia prace kolejnych pokoleń rodziny Januszów – od Edwarda, poprzez jego żonę Leopoldynę Krause (zanim poślubiła Edwarda prowadziła własny zakład fotograficzny), jego córki i wnuki. Kolejna część wystawy pt. „Tropem Edwarda Janusza” to fotografie zostały wykonane pod okiem Pawła Olearki przez przez młodzież Zespołu Szkół Plastycznych, II Liceum Ogólnokształcącego w sceneri z przełomu XIX i XX wieku z wykorzystaniem sprzętu, jakim posługiwał się sam Edward Janusz. Trzecia część wystawy to prace Kuby Kowalskiego, reżysera filmu „Rzeszowskie janusze” – kolaże łączące zdjęcia dawnego Rzeszowa z tym współczesnym.

Edward Janusz – postać znana i nieznana

Miał Rzeszów niezwykłe szczęście, że w roku 1886 przybył tu Edward Janusz – niezwykle utalentowany fotograf. Pierwszy zakład prowadził we Lwowie, a przeprowadzka wynikała z faktu, że w mniejszym mieście, bez konkurencji łatwiej było mu rozwinąć firmę. Był pasjonatem, który nie tylko pracował w atelier, ale wychodził również na zewnątrz, by sfotografować miasto i ludzi na jego ulicach. Stąd odnalezione w 1997 roku na strychu kamienicy przy Grunwaldzkiej archiwum zakładu Janusza jest dziś najlepszym dokumentem tamtych czasów. Zbiór, którymopiekuje się Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa liczy ponad 36 tys. szklanych klisz, do tego zdjęcia i błony fotograficzne.

Na pomysł, by nakręcić film o Edwardzie Januszu wpadł Jakub Pawłowski, historyk. – Podzieliłem się nim z Iloną Duszą-Kowalską i Kubą Kowalskim, a oni razu zgodzili się, że to świetny bohater. W dodatku taki, o którym jeszcze dokumentu nikt nie nakręcił. Edward Janusz jest postacią znaną, bo kolejne pokolenia rzeszowskich rodzin fotografowały się w jego zakładzie przy dzisiejszej ul. Grunwaldzkiej, ale nie do końca docenianą. Nie każdy zdaje sobie sprawę, że był prekursorem dokumentacji Rzeszowa. Większość najstarszych fotografii obrazujących życie Rzeszowa i rzeszowian do 1914 roku pochodzi z jego pracowni. Janusz zatrzymał dla nas obrazy z czasów, kiedy to miasto, pozostając w granicach Cesarstwa Austro-Węgierskiego, przeżywało boom.    

- Znaliśmy, pewnie tak jak większość mieszkańców Rzeszowa, zdjęcia Janusza z miejskich ulic. Co jakiś czas te fotografie są prezentowane przy ul. Grunwaldzkiej, 3-go Maja – mówi Ilona, a Kuba Kowalski dodaje: - Ale ja nie wiedziałem, że te fotografie to „janusze”.

Reklama

Jakub Pawłowski przyznaje, że rzeczywiście młode pokolenie może być na bakier z wiedzą o słynnym rzeszowskim fotografie, ale już jego rodzice, dziadkowie doskonale tę postać kojarzą. – Wszyscy się fotografowali u Edwarda Janusza, a potem u jego rodziny. Po śmierci Edwarda w 1914 roku, jego prace kontynuowała żona – Leopoldyna, a później córka Helena. Zakład rodzina prowadziła do 1951 roku, potem został upaństwowiony, ale nadal pracowała w nim rodzina Januszów. Do lat 70-tych. Marka nazwiska Janusz była jednak tak silna, że jego popularność trwała kolejnych kilkadziesiąt lat i są tacy, którzy twierdzą, że fotografowali się u „Januszów” jeszcze w latach 90-tych – podkreśla Pawłowski i dodaje: - Wartością jego zdjęć jest nie tylko to, że są świetnie zachowane, ale również fakt, że dokumentują życie miasta. Janusz by pasjonatem. Nie tylko fotografował ludzi, którzy przychodzili od jego zakładu, ale wychodził z aparatem na ulicę i robił reportaże z miasta – przypomina Jakub Pawłowski. Edward Janusz pokazywał ludzi, wydarzenia. Tak znamienne jak rok 1910, kiedy to udokumentował obchody 500-lecia bitwy pod Grunwaldem. Ich świętowanie w całej Galicji było wielką polityczną manifestacją.

Film w trzy miesiące

- Na zrealizowanie filmu mieliśmy 3 miesiące – od koncepcji do finalnej wersji – zdradza Jakub Kowalski.

Za scenariusz zabrał się Jakub Pawłowski z Iloną Duszą-Kowalską. W zebraniu materiału pomogła Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie, która digitalizowała zbiory Edwarda Janusza, oraz Muzeum Okręgowe w Rzeszowie, które przechowuje oryginały. Miejsce udostępniła Estrada Rzeszowska. – Plan zdjęciowy powstał w paru pomieszczeniach budynku, w którym mieści się Estrada. Niezwykłe jest to, że on też jest związany z rodziną Januszy – uśmiecha się Ilona Dusza-Kowalska. – W tym domu mieszkał wnuk Edwarda. Też zresztą Edward.

Rekwizyty udało się zgromadzić dzięki pomocy wielu osób. – Część fabularną umieściliśmy na początku XX wieku, w przeddzień pojawienia się elektryczności, wybuchu I wojny światowej. I w przedmioty w stylu tej epoki – secesji - wyposażyliśmy filmowe wnętrza. Studiowaliśmy wnętrza z fotografii, by jak najlepiej odzwierciedlić układ pomieszczeń. Bardzo dużo mebli wypożyczyło nam Stowarzyszenie Emaus. Na potrzeby filmu przygotowano dwa pokoje -  w jednym zaaranżowane zostało studio fotograficzne, a w drugim salon.

Prace pozostawione przez Edwarda Janusza są pokazywane, opisywane, ale filmu jeszcze nie stworzył nikt. Dlatego ludzie byli tak ciekawi dokumentu stworzonego przez Fundację Rzeszowską. Składają się na niego animowane zdjęcia Edwarda Janusza, fabularyzowane scenki i wypowiedzi ekspertów. Rzeszowskiego fotografa gra Waldemar Czyszak, aktor Teatru im. Wandy Siemaszkowej, a ekspertami są dr Jerzy Majka i Rafał Kocoł z Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, Andrzej Szymanek, dyrektor II LO w Rzeszowie, prof. Andrzej Bonusiak z Uniwersytetu Rzeszowskiego, fotograf Michał Drozd i artysta Arkadiusz Andrejkow, który stworzył w Rzeszowie mural przedstawiający Edwarda Janusza. W filmie wypowiada się także Elżbieta Kaliszewska i  Irena Elgas-Markiewicz, która w zakładzie fotograficznym Janusza pracowała. Zdradza przy okazji, jak retuszowano zdjęcia i robiono np. szczuplejsze talie rzeszowskim elegantkom.   

36-minutowy film to nie tyle opowieść o fotografie, co przede wszystkim o Rzeszowie jego czasów – wpisanym w wielką epokę – przełom XIX i XX wieku.

Po wtorkowej projekcji odbyła się rozmowa z twórcami filmu i prawnuczką Edwarda Janusza. Poprowadziła je Ewelina Jurasz, dyrektor Miejskiego Centrum Kultury w Boguchwale. Podczas tej rozmowy Ilona Dusza-Kowalska zapowiedziała produkcję następnego filmu, tym razem o potomkach Edwarda Janusza i Rzeszowie kolejnych epok. – Jeśli ktoś posiada zdjęcia Edwarda Janusza w domowych archiwach, prosimy o kontakt. Może będziemy mogli wykorzystać je w filmie – prosiła.   

Film „rzeszowskie janusze” została realizowana przez Fundację Rzeszowską w koprodukcji z Podkarpacką Komisją Filmową i Estradą Rzeszowską oraz we współpracy z Muzeum Okręgowym w Rzeszowie, Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną w Rzeszowie, Teatrem im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, Stowarzyszeniem Emaus–Rzeszów, Fundacją Wspierającą Rozwój Kultury „Aparat Caffe”, Pracownią Architektury AW Projekt oraz współfinansowana ze środków Województwa Podkarpackiego i Miasta Rzeszowa. Honorowy patronat nad produkcją objął Prezydent Miasta Rzeszowa.

KOMENTARZE

Aneta Adamska, twórczyni teatru "Przedmieście"

Jej spektakle przyciągają tłumy coraz to nowych miłośników...

Sypialnia - królestwo snu, miejsce wypoczynku i relaksu

Sypialnia to miejsce, gdzie celebruje się...

Artur Ekert - fizyk międzynarodowej sławy

Artur Ekert, absolwent IV LO w Rzeszowie, zrobił wielką międzynarodową karierę naukową. Jego rozprawa doktorska okazała się pionierska w badaniach nad skonstruowaniem idealnego szyfru.

Rzeszów ma swoją elektrownię wodną

Działająca od kilku tygodni ?zielona? elektrownia ma moc 660 kW i pewnie robi skromne wrażenie, jeśli porównać ją do 200 MW mocy gigantycznej zapory w Solinie, ale to i tak pozwala wyprodukować tyle energii, że tej wystarcza...

zobacz więcej
Reklama

Szkolny spektakl "Mamma Mia!" z owacją na stojąco

Entuzjazm i energia popłynęły w sobotę ze sceny...

Już po raz 16. zachwycające granie Jednego Serca Jednego Ducha

Koncert Jednego Serca Jednego Ducha, w tym roku już po raz 16. zorganizowany w Parku Sybiraków w Rzeszowie, wyrasta na jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalnych stolicy...

10 lat VIP Biznes&Styl w Galerii Fotografii Rzeszowa

Od 4 do 15 czerwca zapraszamy do Galerii Fotografii Miasta Rzeszowa, gdzie odbędzie się nasza wystawa "Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl". Zaprezentujemy na niej 44 portrety osób związanych...

Premiera "Zimnej wojny" w Rzeszowie. Z Kulig, Kotem i Pawlikowskim!

Na Podkarpaciu powstała część zdjęć do filmu "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego, zdobywcy nagrody na Festiwalu Filmowym w Cannes. Dzieło otrzymało także wsparcie...

Reklama

"Wysocki. Wschody i zachody" - piosenki barda w klezmerskim wydaniu

23 czerwca na Rynku w Rzeszowie odbędzie się koncert "Wysocki. Wschody i zachody" w ramach Europejskiego Stadionu Kultury. Włodzimierza Wysockiego usłyszymy w interpretacjach...

Wskrzeszona pamięć o przedwojennym sztetlu. Żydzi rymanowscy

Najnowsza książka Andrzeja Potockiego przywraca pamięć o przedwojennym sztetlu – żydowskim miasteczku, słynnym na całą Rzeczypospolitą z siedziby dynastii rabinów...

Teatry z całej Polski zjeżdżają na "Kołowrotek" do Rakszawy

Z Lublina, Gdyni, Warszawy, Katowic, ale i z Podkarpacia zjeżdżają do Rakszawy w najbliższy weekend, 6-8 lipca, teatry, by wziąć udział w II Letnich Spotkaniach Teatralnych...

Podkarpacie dofinansowało Zimną wojnę. Joanna Kulig i Tomasz Kot na premierze

Miesiąc temu światowa premiera na Festiwalu Filmowym w Cannes, we wtorek pokaz przedpremierowy w Rzeszowie. "Zimna wojna" w reżyserii Pawła...

Sławny reżyser Fred Zinnemann po ponad 100 latach wraca do Rzeszowa

"W samo południe" i "Stąd do wieczności" to jego najbardziej znane filmy, ale Fred Zinnemann, światowej sławy reżyser, ma w swym dorobku znacznie więcej znakomitych...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 58

VIP Biznes&Styl Nr. 58
w numerze m.in.:

• JIVR Bike z Mielca • Nauka uprawiana w symbiozie z biznesem • Lekarz, który zaraził się wirusem podróży • Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl • Plakaty Wiesława Grzegorczyka • Kongres TSLA Expo 2018 Autosan wstaje z kolan • 50 lat zapory i elektrowni
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.