Reklama

Gęsina na św. Marcina - tradycyjne danie z 11 listopada wraca na stoły

A A A
Alina Bosak

Dodano: 11-11-2017

Fot. Archiwum prywatne

Fot. Archiwum prywatne

Od wieków, w dniu św. Marcina, pieczona gęś cieszyła podniebienia mieszkańców Europy. Imieniny patrona dzieci, żołnierzy, biedaków i całej plejady rzemieślników, świętowano z gęsiną i w Polsce. - Warto przywrócić tę tradycję. Mięso gęsi jest kruche i delikatne, dobrze wpływa także na nasze zdrowie - stwierdza Marcin Purgacz, Ambasador Marki Podkarpackie Smaki i zdradza nam dwa świetne przepisy na gęsinę.
 
Marcin Purgacz, który jest również nauczycielem przedmiotów gastronomicznych w Zespole Szkół Gospodarczych im. Mikołaja Spytka Ligęzy w Rzeszowie, również imieniny obchodzi 11 listopada. - Przez długi czas w kalendarzu imię Marcin pojawiało się tylko raz, więc wyboru nie miałem. Świętuję zatem imieniny w dniu tego najsłynniejszego z Marcinów - mówi znawca kuchni.
 
Gęsi a św. Marcin
 
Św. Marcin z Tours to jeden z ulubionych, średniowiecznych świętych. Jest patronem Francji, dzieci, żołnierzy, krawców, młynarzy, ale i podróżników, więźniów i biedaków. Być może cała rzesza podopiecznych sprawiła, że jego kult w Europie bardzo się rozpowszechnił, a wraz z nim i moda na gęsinę. Skąd gęś wśród atrybutów świętego? Otóż wiódł on życie pustelnicze, ale cieszył się wielka charyzmą i szacunkiem ludzi, którzy zapragnęli, żeby został biskupem. On jednak zaszczytów nie chciał. Jak głosi legenda, gdy przybyli posłańcy od papieża, ukrył się przed nimi obok gęsiarni. Ptaki podniosły hałas i tak go znaleziono, i mianowano biskupem.
 
Dzień św. Marcina należał do szczególnie czczonych, a o tym, że i nad Wisłą spożywano wtedy gęsi, świadczą stare, polskie przysłowia: „Na świętego Marcina dobra gęsina”, czy „Święto Marcina dużo gęsi zarzyna”. Władysław Kopaliński w „Słowniku mitów i tradycji kultury” przypomina staropolski tekst na temat gęsi: „Nie masz lepszej zwierzyny, jako nasza gąska: dobre piórko, dobry mech, nie gań mi i miąska”.
 
Gęsi po polsku    
 
Jak przypomina Marcin Purgacz, chów gęsi, a więc i spożywania, w Polsce ma dość długą tradycję, sięgającą prawie XVII wieku. Rozkwit produkcji nastąpił w XIX wieku. Wtedy to na warszawskiej giełdzie sprzedawano rocznie ponad 3,5 mln żywych gęsi. 
 
- Ptaki „szły” głównie do Prus o własnych siłach. Aby zabezpieczyć ich łapy przed zranieniem, kilkakrotnie przepędzano je przez płynną smołę, a następnie przez drobny piasek. Dzięki temu na łapach tworzyła się gruba podeszwa, ułatwiająca gęsiom pieszą wędrówkę. Zabieg ten nazywano „podkuwaniem gęsi” – opowiada nauczyciel. 
 
Dziś Polska jest największym producentem gęsiny w Europie, ale blisko w 100 proc. tuszek gęsich lub ich elementów trafia głównie do konsumentów z Niemiec (około 18-20 tys. ton rocznie). Małe ilości gęsiny sprzedawane są także do Szwajcarii, Danii oraz Anglii. Wprawdzie w ciągu ostatnich kilku lat spożycie tego mięsa wzrosło w naszym kraju czterokrotnie, ale wciąż jest to niewielki procent całej produkcji.
 
Gęsina na serce i jako afrodyzjak
 
- Tymczasem gęsina swym smakiem zasłużyła sobie na opinię mięsa kruchego i delikatnego o wybornym smaku - podkreśla Marcin Purgacz, który pieczoną gęś chętnie podaje na obiad czasie Świąt Wielkanocnych i Bożego Narodzenia. - Posiada ono jednak nie tylko wysokie walory smakowe, lecz również zdrowotne. Białko mięsa gęsiego jest łatwo przyswajalne, a tłuszcz z gęsi należy do jednego ze zdrowszych tłuszczów zwierzęcych, bowiem przyczynia się do redukcji cholesterolu. Gęsina bogata jest także w witaminy: A, B1, B2, D, E i PP oraz fosfor, żelazo i magnez. Mięso z gęsi polecane jest w profilaktyce chorób naczyniowo-sercowych, w przypadku zmęczenia, przepracowania, jak również, jako afrodyzjak. 
 
Reklama
Pan Marcin zauważa, że mięso z gęsi, które żywione są paszami urozmaiconymi - głównie śrutami zbożowymi – zawiera więcej niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNTK) niż mięso drobiu z chowu zamkniętego i żywionego standardowymi mieszankami, które są ubogie w niezbędny dla zdrowia człowieka kwas linolenowy i NNTK, a, niestety, bogate w nasycone kwasy tłuszczowe (ich spożycie powinniśmy akurat ograniczać).
 
- Ilość tłuszczu odłożonego w jamie ciała gęsi owsianych nie przekracza 5 proc. – przypomina nasz ekspert. - Ze względu na zwiększony udział wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, wzbogacony w witaminy i deficytowe składniki mineralne, tłuszcz gęsi może być traktowany jako tzw. „żywność funkcjonalna”. Mięso młodych polskich gęsi owsianych zawiera ponad 23 proc. białka, około 4 proc. tłuszczu i od 50-83 mg/100 g cholesterolu.
 
Zwiększając ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 w diecie, zmniejszamy ryzyko chorób układu naczyniowo-sercowego. Omega-3 spowalniają również starzenie się komórek i ryzyko wystąpienia raka. Tłuszcz gęsi owsianych zaliczany jest do kategorii „zdrowszych tłuszczów zwierzęcych” ze względu na znaczną zawartość jednonienasyconego kwasu oleinowego (ok. 42 proc.), linolowego (ok. 20 proc.), linolenowego (0,4 proc.) i arachidonowego (0,05 proc.)
 
- Smalec z gęsi od wieków stosowano w celach leczniczych. Rozsmarowywano go na ciele, jako środek przeciwbólowy na bolące kości lub jako maść rozgrzewającą – dodaje Marcin Purgacz.
 
Czy gęsina wróci na polski stół
 
Gęsinę Polacy traktują jako produkt delikatesowy. I niekoniecznie potrafią z nią sobie w kuchni poradzić. Ale praktyka czyni mistrza. Mięso wymaga dłuższego pieczenia, jednak wynagradza cierpliwość kucharza wspaniałym smakiem. O tym, czy zyska na popularności, w znacznej mierze zdecyduje cena, a także wzrost zasobności polskich portfeli. 
 
- Warto byśmy przywrócili zwyczaj spożywania gęsiny 11 listopada - uważa Marcin Purgacz. - Tym bardziej, że jest to dzień Święta Niepodległości, które zasługuje na specjalne wyróżnienie w każdym wymiarze, również kulinarnym. Dobrym przykładem takiego zwyczaju są Stany Zjednoczone, gdzie w Dniu Dziękczynienia podaje się pieczonego indyka. Niechaj stara tradycja, nową się uczyni!
 
 
Dwa przepisy na gęsinę poleca Marcin Purgacz
 
 
Gęś faszerowana kapustą kiszoną i jabłkami

Składniki:

gęś o wadze około 2,5 kg,
kapusta kiszona - 0,6 kg,
4 ładne, dorodne jabłka,
przyprawy: sól, czosnek, majeranek, przyprawa typu Vegeta, olej, miód (koniecznie kwiatowy, jasny), pieprz.
 
Wykonanie:
 
Cała kaczkę także w środku natrzeć przyprawami. Olej utrzeć z miodem i odstawić na 15 minut. Przygotowaną kaczkę nafaszerować kiszoną i lekko odsączoną kapustą oraz obranymi i pokrojonymi w ćwiartki jabłkami. Po napełnieniu spiąć wykałaczkami tak, aby farsz nie wychodził w trakcie pieczenia. Piec w nagrzanym piekarniku przez dobre 1,5 godziny, w temperaturze 150-160 st. C, a następnie 1 godzinę w temperaturze 180-200st. C. W czasie pieczenia tuszkę kaczki nacieramy olejem z miodem i polewamy po wierzchu wytopionym tłuszczem.
 
 
Gęś faszerowana mięsem mielonym
 
Składniki:
 
1 gęś,
0,5 kg mięsa mielonego najlepiej mieszane (wieprzowo-drobiowe),
sól, pieprz, czosnek, majeranek, vegeta lub inna tego typu przyprawa sporządzona samodzielnie z suszonych warzyw, soli i kurkumy.
 
Wykonanie:
 
Po dokładnym umyciu i wysuszeniu gęś natrzeć z wierzchu przyprawami, a w środku troszkę nasolić. Pozostawić na około 0,5 godz. Następnie nafaszerować przyprawionym według uznania mięsem mielonym. Spiąć wykałaczkami i piec około 3 godzin w temp.150-200 st. C. Przed pieczeniem gęsi, skórkę można naciąć w kratkę.
 

KOMENTARZE

Gęsina na św. Marcina

Dawniej tradycją było, że 11 listopada na polskich stołach pojawiała się gęś. Mówią o tym przysłowia...

Na św. Marcina najlepsza gęsina

Wywodząca się jeszcze ze średniowiecza tradycja spożywania w dniu św. Marcina (11...

150 uczestników i 24 godziny programowania podczas hackathonu

W weekend 19-20 maja w Inkubatorze Technologicznym w Jasionce odbędzie się trzecia edycja maratonu programistów. Udział w Hackathon Rzeszów zapowiedziało ok. 150 uczestników...

Programowanie jako rzemiosło. Znani eksperci na konferencji RZEmiosło.IT

250 ekspertów z branży IT weźmie udział w konferencji programistycznej RZEmiosło.IT, poświęconej kunsztowi programowania. O swoich doświadczeniach...

zobacz więcej
Reklama

Podkarpackie na wakacje

Przyjezdni, ale i miejscowi mogą zobaczyć dziś w naszym regionie dużo więcej niż wczoraj. I nie chodzi...

6 najpiękniejszych zdjęć Podkarpacia wiosną

Zdjęcie z widokiem na otulony mgłami XIX-wieczny kościół...

Duch Mycielskich wciąż błąka się po pałacu w Wiśniowej

Polska gościnność, europejska kultura - mówiono o domu rodziny Mycielskich w Wiśniowej. Do ich galicyjskiego dworu niedaleko Strzyżowa na początku XX wieku zjeżdżali znakomici...

K. Paluch Wooden Bags. Drewniane dzieła sztuki

Model NR-03 składa się z ok. 600 elementów, w tym 250 pierścieni, które Krzysztof Paluch robi i szlifuje sam z aluminiowej rurki. Potem każdy z 250 pierścieni skleja do siebie klejem dwuskładnikowym...

Prywatne fortece wokół Przemyśla

Przez pół wieku: w latach 1955 – 2005 Fort XII Werner w Żurawicy pod Przemyślem był wojskowym magazynem uzbrojenia i amunicji. Otoczony solidnym ogrodzeniem, pilnie strzeżony, pozostawał niedostępny dla osób postronnych...

Reklama

Curry Me - orientalne smaki w centrum Rzeszowa

Z pozoru mały lokal we wnęce, w ścisłym centrum Rzeszowa. A w środku? Bogactwo smaku, zapachu i kultury orientu. Curry Me, restauracja, którą założył Cezar Łuniewski, miłośnik orientalnej kuchni...

Włoski dla początkujących. Za darmo we włoskiej restauracji w Rzeszowie

Od czwartku, 9 sierpnia w Rzeszowie rozpoczyna się darmowy kurs włoskiego od podstaw, podczas którego uczestnicy będą poznawać także z kulturę...

Lokalni twórcy wychodzą z pracowni na Targi Mody Made in Rzeszów

Trzynaście marek z branży fashion z Rzeszowa i okolic zaprezentuje swoje projekty podczas pierwszych Targów Mody Made in Rzeszów. W niedzielę, 12 sierpnia na placu...

Dziarski Barista. Z miłości do kawy w Rzeszowie

Rurki z makaronu, tonik espresso i tiramisu z niespodzianką. To tylko kilka propozycji, jakie znajdziemy w świeżo otwartej kawiarni Dziarski Barista tuż przy rzeszowskim Rynku. Lokal stworzony przez...

Trzy utalentowane kobiety na start "Rozsypańca" w Bieszczadach

Angela Gaber, Dorota Zielińska i Marta Sidorowska - trzy utalentowane kobiety, pasjonatki i artystki, związane z Podkarpaciem, rozpoczną zbliżający się festiwal "Rozsypaniec"...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 58

VIP Biznes&Styl Nr. 58
w numerze m.in.:

• JIVR Bike z Mielca • Nauka uprawiana w symbiozie z biznesem • Lekarz, który zaraził się wirusem podróży • Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl • Plakaty Wiesława Grzegorczyka • Kongres TSLA Expo 2018 Autosan wstaje z kolan • 50 lat zapory i elektrowni
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.