Reklama

Podkarpackie na weekend. Tajemniczy ogród pod Przemyślem

A A A
Alina Bosak

Dodano: 26-04-2016

Arboretum w Bolestraszycach. Fot. Tadeusz Poźniak

Arboretum w Bolestraszycach. Fot. Tadeusz Poźniak

ZDJĘCIA

zobacz wszystkie ›
Arboretum w Bolestraszycach nieopodal Przemyśla zachwyca nie tylko tych, co ciekawi są świata przyrody. Spacerując między tysiącami pyszniących się tu roślin, obok stawów zamieszkałych przez żółwie błotne, spotkamy się też z perełkami architektury - historią dawnego dworu i przemyskich fortów, z dziełami sztuki wplecionymi w alejki przez współczesnych artystów i nawet poobserwujemy kosmos. A na pamiątkę zabierzemy sadzonkę derenia lub starej odmiany jabłoni, obiecując sobie szybki powrót do tego niezwykłego miejsca.

Jest tu do odkrycia tyle zakamarków, że wracać trzeba kilka razy w roku, by wszystko zobaczyć. I to nie tylko za sprawą roślin, ale także ogrodowych festiwali, wernisaży sztuki, muzycznych koncertów, czy nowych ekspozycji, pojawiających się tu wraz z odrestaurowanymi obiektami dawnej Twierdzy Przemyśl, czy dworu, w którym niegdyś mieszkał słynny malarz, Piotr Michałowski.
 
Nauka dla ludzi
 
Arboretum i Zakład Fizjografii w Bolestraszycach założył w 1975 roku prof. Jerzy Piórecki. Między Krakowem a Lublinem nie było wówczas żadnej placówki naukowej, która zajmowałaby się systematyką roślin, dendrologią, sztuką ogrodową. - Bez ogrodu botanicznego nie może funkcjonować żaden uniwersytet. Przed wiekami powstawały one przy wydziałach medycznych, a w miarę  rozwoju nauk botanicznych i podróżowania w coraz dalsze zakątki świata, służyły badaniu nowych gatunków - przypomina dr Narcyz Piórecki, syn prof. Pióreckiego i obecny dyrektor Arboretum.  200 lat temu ogrody botaniczne mocno się zadomowiły w całej Europie i od początku pełniły ważną rolę edukacyjną, pokazując nie spotykane w rodzimych stronach egzotyczne rośliny.
 
Na Podkarpaciu znajduje się ponad 500 obiektów podworskich, jednak ze względu na mikroklimat ogród botaniczny postanowiono założyć w Bolestraszycach. Przed wojną istniał tu park, którego założenie w połowie XIX wieku przypisuje się właśnie Piotrowi Michałowskiemu. Z tamtego parku został w dzisiejszym ogrodzie tylko szpaler kasztanowy, dwa cyprysiki groszkowe, świerk i trochę jesionów, lip. Wiele zniszczono w czasie wojny. Z powojennych czasów zostało sporo samosiewów akacji, które w czasie kwitnienia są prawdziwą ozdobą Bolestraszyc. 
 
Na początku Arboretum finansowano z programów badawczych Polskiej Akademii Nauk, dopiero później zyskało status instytucji kultury województwa podkarpackiego. - Pierwsze rośliny przekazały Bolestraszycom inne ogrody botaniczne. Dziś podziwiać tu można już ponad 4 tys. gatunków, w tym tak niezwykłe jak południowoamerykańska gunnera z Amazonii o potężnych, 2-metrowych liściach.  A i tak dwa razy mniejszych niż w naturalnych warunkach - uśmiecha się dr Piórecki.
 
Po 40 latach Arboretum z placówki czysto naukowej i banku genów roślin zagrożonych wyginięciem, zmieniło się w miejsce publiczne - służące edukacji, odkrywaniu świata przez małych i dużych, a także spacerom i rekreacji. W ostatnich latach coraz więcej ludzi przyjeżdża do Bolestraszyc po sadzonki roślin. Nie ma pewniejszego źródła starych odmian jabłoni czy gruszy. Tu kupić można również derenia jadalnego - roślinę niegdyś cenioną, a potem zapomnianą, w której popularyzacji ogromne zasługi ma właśnie dr Narcyz Piórecki. - Dereń zawiera składniki zbawienne dla oczu i serca, dlatego wspólnie z Akademią Medyczną i Uniwersytetem Medycznym we Wrocławiu pracujemy nad preparatami leczniczymi. 
 
Stawy z kotewką i żółwiami
 
Ogród zajmuje niemal 30 ha i zmienia się z tygodnia na tydzień. Wiosną kwitną magnolie i bzy, potem azalie i irysy (Arboretum posiada Narodową Kolekcję Irysów z grupy Laevigatae), wodne lilie i akacje. Są tu nie tylko historyczne odmiany owocowych drzew, ale i rosochate wierzby, bogate kolekcje roślin wrzosowatych, szklarniowych i biblijnych. Gatunki wpisane na czerwoną listę roślin rzadkich, zagrożonych i ginących.
 
Z myślą o niewidomych i niepełnosprawnych stworzono ogród sensualny, w którym łatwo dotknąć i powąchać rośliny umieszczone na podwyższonych rabatkach
 
 
W arboretum znajdują się trzy stawy. Nad lustrem wody prowadzi drewniany mostek, dzięki któremu lepiej przyjrzeć się można kwitnącym liliom - dumie Bolestarszyc. Na starych mapach widać, że w przedwojennym parku także stawy się znajdowały. Prof. Pióreki zastał tu jednak jedynie zabagniony wierzbowy zagajnik. Zbiornik wyczyściło wojsko ? jednostki z Żurawicy i Przemyśla. Nie bez powodu. Bolestraszyce specjalizują się w roślinach wodnych. Są tu kolekcje roślin chronionych - bagiennych, przybrzeżnych. Rośnie kotewka, orzech wodny oraz lilie wodne. - Mamy ich ponad 70 odmian. Ubarwiają nasz staw, kwitnąc od czerwca aż do mrozów - opowiada dr Piórecki. 
 
Reklama
W stawach mieszkają żółwie błotne, chronione i rzadko w Polsce spotykane. W Bolestraszycach podziwiać je można do woli. Kilkanaście osobników lubi wygrzewać się na słońcu niespecjalnie przejmując się turystami. 
 
Mury pełne historii
 
Położone na wzgórzu, w zakolu Sanu, Bolestraszyce od kilkuset lat były miejscem obronnym. Przypomina o tym kaplica znajdująca się w miejscu dawnej wieży, do której można wspiąć się po kamiennych schodach lub wybrać łagodniejszy podjazd. - To ciekawy obiekt  - zwraca uwagę dyrektor Piórecki. - Kaplica mieściła się tutaj już w XVIII wieku, ale w połowie XIX wieku, podczas wojny krymskiej, Austriacy zamienili ją na fort. Przypominają o tym otwory strzelnicze w murze. Obecnie jest architektoniczną perełką. Odtworzono w niej fragmenty renesansowych zdobień z początku XVI w., neogotyckie sklepienie i okna. Centralne miejsce zajmuje ołtarz współczesnego artysty Zbigniewa Juszczaka, nawiązujący do lwowskiego baroku. W ubiegłym roku została poświęcona i jest obecnie obiektem sakralnym
 
Dzięki wsparciu konserwatora zabytków i dotacji przyznanej przez sejmik województwa podkarpackiego nie tylko odnowiono kaplicę, ale trwa również renowacja znajdujących się pod nią podziemi - już w przyszłości będą udostępniane zwiedzającym z przewodnikiem.
 
O dawnych właścicielach Bolestraszyc przypomina dwór. Został wyremontowany i mieści się w nim Muzeum Przyrodnicze. Prezentowane są w nim polskie ptaki i chrząszcze z różnych części  świata. Tym najmniejszym dokładnie można się przyjrzeć pod mikroskopem. Nie wszyscy wiedzą, że na dachu dworku zamontowana jest kamera do obserwacji nieba. i zanieczyszczenia światłem. To projekt popularno-naukowy, który pasuje do miejsca, gdzie tak widoczny jest związek człowieka z przyrodą i kosmosem. Fazy księżyca i pory roku mają wpływ na rośliny. Dlatego w wybrane dni zwiedzający mogą obserwować przez teleskop plamy na słońcu, a dla niewidomych stworzono pierwsze w Polsce tyfloplanetarium (planetarium dotykowe).  
 
 
Nieopodal dworu znajdują się budynki z salami wystawowymi i Galerią u Piotra, w której co miesiąc odbywają się wernisaże. W ostatnich latach, dzięki grantom i dotacjom z różnych programów oraz wsparciu samorządu województwa podkarpackiego, w arboretum przybyło wiele interesujących obiektów. W 2007 roku przywieziono tu ponad stuletnią chłopską chałupę z Kalwarii Pacławskiej i odtworzono przy niej dawny, wiejski ogródek. Rosną w nim rośliny dzikie jadalne, zioła. Starą 200-letnią stodołę modrzewiową spod Lubaczowa przysposobiono na salę wykładową i deszczochron. - Ściągamy jeszcze plebanię z Jodłówki, która będzie służyła nam jako Centrum Obsługi Turystów i sprzedaży produktów tradycyjnych - mówi dr Piórecki. - Chcemy, aby owoce z naszych ekologicznych sadów służyły jako surowiec dla producentów tradycyjnej żywności. Odtwarzamy stare receptury na dżemy, soki, ocet itd. To może wzbogacić także ofertę podkarpackich hoteli i również przysłużyć się rozwojowi turystyki. 
 
Pole dla artystów

Około 5 lat temu Arboretum otwarło nową część (udostępniana zwiedzającym od czerwca), w której odbywa się Festiwal Ogrodów. Różne pomysły ogrodowych aranżacji i sztuki wplecionej w naturę prezentują artyści, ogrodnicy, twórcy z całego kraju, związani z uczelniami m.in. w Poznaniu, Warszawie, Krakowie, Łodzi, Lublinie. Kilkadziesiąt aranżacji układa się w intrygującą i ciekawą wystawę, na której podziwiać można takie ciekawostki, ja np. zegar wodny czy kapliczka postindustrialna.
 
- Wszystkie ogrody, od pierwszego ogrodu w Bolonii, który ma już ponad 500 lat, po dzisiejsze w Poczdamie, Wersalu, prezentują także rzeźbę i sztukę. Nie może być inaczej w Bolestraszycach-zauważa dr Narcyz Piórecki. - Pokazujemy ludziom, jak organizować architekturę krajobrazu, przestrzeń swoich prywatnych ogrodów.
 
Sztuka wrosła w bolestraszyckie alejki także za sprawą artystycznych plenerów, podczas których powstają wikliniarskie dzieła. Gniazda, monstrualne gąsienice i kokony, a nawet dzwonnica przy poświęconej przed rokiem kaplicy powstały z plecionych wierzbowych witek.   
 
- Staramy się, aby przez cały rok turysta mógł zobaczyć coś ciekawego, nowego - podkreśla dr Piórecki. - Pokazujemy, że związek człowieka z przyrodą jest wielowymiarowy. Odwiedzając Bolestraszyce można się dużo dowiedzieć o historii, astronomii, botanice, zoologii, ale także o kuchni, bo temu ma służyć nasz pomysł, by zaoferować turystom produkty lokalne z naszych owoców
 
Arboretum od 20 kwietnia do 31 października 2016 r. otwarte jest codziennie: w dniach roboczych od godz. 9.00 do 18.00, w soboty, niedziele i święta od godz. 10.00 do 18.00.

Imprezy 
 
Święto Kwitnących Sadów - 1 maja
Noc Świętojańska - czerwiec 
Festiwal Ogrodów - czerwiec
Międzynarodowy Plener Artystyczny "Wiklina w Arboretum" - lipiec
Festiwal Derenia - wrzesień
 
 
Tekst w ramach cyklu "Podkarpackie na weekend" powstał przy współpracy z Województwem Podkarpackim.

KOMENTARZE

Sukcesy przemyskich ikonopisarzy

Przemyśl ikonami i artystami stoi. Dwoje utalentowanych przemyskich pisarzy ikon ? Timour...

Inwestycja w nieruchomości

Inwestowanie w nieruchomości, to dla wielu świetny sposób na ulokowanie pieniędzy. Zdaniem ekspertów...

Kazimierz Dejmek - partyzant, reżyser, minister

Reżyser teatralny, w którego każdym biogramie przy jego profesji dodawany jest przymiotnik ?wybitny?, kojarzy się głównie z ?Dziadami? w jego reżyserii, wystawionymi w warszawskim Teatrze Narodowym...

Krzysztof Kolberger - życie i teatr

Z Krzysztofem Kolbergerem, aktorem i reżyserem teatralnym, rozmawiają Aneta Gieroń i Jaromir Kwiatkowski.

zobacz więcej
Reklama

Podkarpackie na wakacje

Przyjezdni, ale i miejscowi mogą zobaczyć dziś w naszym regionie dużo więcej niż wczoraj. I nie chodzi...

Rzeszów nocą. Galeria fotografii

Jak bardzo w ostatnich latach zmienił się Rzeszów widać zwłaszcza z lotu ptaka...

6 najpiękniejszych zdjęć Podkarpacia wiosną

Zdjęcie z widokiem na otulony mgłami XIX-wieczny kościół w Brzyskach wygrało konkurs "Podkarpackie ulubione – cztery pory roku – wiosna", organizowany przez Podkarpacką Regionalną Organizację Turystyczną...

Duch Mycielskich wciąż błąka się po pałacu w Wiśniowej

Polska gościnność, europejska kultura - mówiono o domu rodziny Mycielskich w Wiśniowej. Do ich galicyjskiego dworu niedaleko Strzyżowa na początku XX wieku zjeżdżali znakomici...

Baseny już otwarte. Do niedzieli można pływać za darmo

W czwartek zostanie otwarty wyremontowany kompleks basenów ROSIR. Do niedzieli wstęp na kąpielisko będzie bezpłatny. Do 31 maja baseny będą czynne od godz. 10 do 18, a od 1 czerwca...

Reklama

Musical "Mamma Mia!" w Filharmonii Podkarpackiej!

Akademia Aktorska "Artysta" zakończy rok szkolny musicalem "Mamma Mia!". Światowy hit z przebojami Abby zostanie wystawiony w czterokrotnie w Filharmonii Podkarpackiej, 16 i 17 czerwca. Przewidywane są...

Ruszył sezon lotów czarterowych z Jasionki. Gdzie na letni wypoczynek?

W Porcie Lotniczym Rzeszów-Jasionka ruszył sezon lotów czarterowych. Pasażerowie w tym roku mogą polecieć bezpośrednio do Grecji, Turcji, Bułgarii oraz...

K. Paluch Wooden Bags. Drewniane dzieła sztuki

Model NR-03 składa się z ok. 600 elementów, w tym 250 pierścieni, które Krzysztof Paluch robi i szlifuje sam z aluminiowej rurki. Potem każdy z 250 pierścieni skleja do siebie klejem dwuskładnikowym...

Rzeszowska Żwirownia od soboty już otwarta!

Piękna, upalna czerwcowa pogoda tylko sprzyja inauguracji miejskiego kąpieliska przy ulicy Kwiatkowskiego w Rzeszowie. Od soboty można pływać i opalać się na popularnej Żwirowni. Za bilety zapłacimy podobnie...

Otwarcie basenów w Boguchwale w weekend 23-24 czerwca

Kompleks basenów kąpielowych w Boguchwale zostanie otwarty w sobotę, 23 czerwca. W tygodniu z kąpielisk i innych atrakcji będzie można korzystać w godz. 10.00 do 19.00, natomiast w soboty...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 58

VIP Biznes&Styl Nr. 58
w numerze m.in.:

• JIVR Bike z Mielca • Nauka uprawiana w symbiozie z biznesem • Lekarz, który zaraził się wirusem podróży • Twarze Podkarpacia. 10 lat VIP Biznes&Styl • Plakaty Wiesława Grzegorczyka • Kongres TSLA Expo 2018 Autosan wstaje z kolan • 50 lat zapory i elektrowni
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.