Reklama

Klaudiusz Angerman - zapomniany obywatel Europy

A A A
Antoni Adamski

Dodano: 15-02-2018

rep. T. Poźniak

rep. T. Poźniak

Historia człowieka, który nie  bał się marzyć i umiał planować: np. rurociąg gazowy z Rzeszowa do Lwowa lub międzynarodowe drogi wodne łączące Dniestr i Dunaj z Bałtykiem. Czuł się obywatelem Europy, pozostając przy tym autentycznym polskim patriotą. Klaudiusz Angerman mógłby być wzorem dla współczesnego społecznika i przedsiębiorcy, budującego własną pomyślność razem z pomyślnością kraju. Tymczasem pozostaje postacią niemal nieznaną – nawet w Rzeszowie.

Inżynier Klaudiusz Angerman urodził się 7 lipca 1861 r. we Lwowie. Po  ukończeniu gimnazjum w Przemyślu odbył studia techniczne na Politechnice Lwowskiej, a następnie studia geologiczne w Wiedniu, które zakończył w 1883 z oceną celującą. Od 1885 r. brał udział w budowie linii kolejowych na trasach Stryj - Ławocze i Rzeszów - Jasło. W tym ostatnim mieście pełnił funkcję inżyniera miejskiego (1885-1902). Później rozpoczął badania geologiczne w poszukiwaniu ropy naftowej. Wiele podróżował, zbierając doświadczenia i poszukując międzynarodowych kontaktów gospodarczych. Odwiedził Tyflis (Tbilisi), Grozne i Baku, był w Ploesti i w Apeninach.

 Wyrocznia geologiczna
 
Od 1902 r. poświęcił się badaniom geologicznym na Podkarpaciu, gdzie odniósł największe sukcesy. To tutaj z wielką intuicją – popartą gruntowną wiedzą fachową - odkrywał nowe źródła ropy i gazu tak, że nazywano go „wyrocznią geologiczną". Dorobił się dużego majątku na kopalniach w Tustanowicach, (gdzie szyby „Klaudiusz" i „Henryk" okazały się nadzwyczaj bogate) oraz w Męcinie pod Krosnem i Rudawce Rymanowskiej. „W jednej godzinie wychodzi tam z ziemi tyle gazu (23.409 metrów sześciennych) - pisał K. Angerman - ile Kraków zużywa w 24 godzinach, czyli 24 miast takich jak Kraków można by tą dzisiejszą ilością  gazu obsłużyć. W najbliższym otoczeniu rozpoczęto osiem  nowych wierceń..." Wraz z przemysłowcem naftowym Henrykiem Macherem założył kilka szybów w zagłębiu borysławskim.  
Na całe życie związał się z Boguchwałą, poślubiając w 1904 r. Marię, wychowanicę Zenona Suszyckiego  - ostatniego właściciela Boguchwały oraz  Lutoryża. Angerman był lokalnym patriotą. Zbudował cegielnię i wapiennik, ofiarując cegłę biedakom (zamieszkującym kryte strzechą chaty) na budowę kominów. Podwyższył wieżę miejscowego kościoła i ufundował Pomnik Grunwaldzki w Boguchwale(1910). Założył i wyposażył straż pożarną w Boguchwale.

Gazociąg Rzeszów - Lwów
 
W swym bogactwie Klaudiusz Angerman widział coś więcej niż prywatny interes. W okresie międzywojennym wzywał rząd do wielkich inwestycji: do budowy gazociągu na trasie Rzeszów — Łańcut — Przeworsk — Jarosław — Przemyśl — Lwów. Pomysł Angermana   pochłonął mrok niepamięci. Jednak obecnie planowane są podobne gazociągi   przechodzące przez kilka państw, którym zależy na zerwaniu z rosyjskim monopolem energetycznym. Inżynier-naftowiec założył wraz Zenonem Suszyckim szkołę wiertnictwa naftowego w Bóbrce, przeniesioną później do Wietrzna. W roku 1910 Klaudiusz Angerman otrzymał za swe osiągnięcia Złoty Krzyż Zasługi. Wydał wiele publikacji, m.in. „Geologię naftową", „Źródła naftowe w Karpatach ze stanowiska geologiczno-tektonicznego”, „Zarys powstania kontynentów”. Był członkiem licznych  organizacji gospodarczych: Związku Producentów Ropy, Spółki Akcyjnej Gazów Ziemnych i miejskich gazociągów we Lwowie, Banku Mieszczańskiego w Rzeszowie, sprawował funkcje prezesa Towarzystwa dla Handlu i Przemysłu we Lwowie i innych. Po odzyskaniu niepodległości  optował za państwowym monopolem energetycznym.

Razem z Witosem i Sikorskim

Reklama
Klaudiusz Angerman był także działaczem ludowym, członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego. Z jego ramienia został wybrany w 1911 r. posłem do Rady Państwa i sejmu wiedeńskiego z okręgu Kolbuszowa – Rzeszów - Głogów. Klaudiusz Angerman propagował oddanie ziemi chłopom: „Ziemia nie powinna być sposobem spekulacji i przeznaczoną do lokacji kapitałów – pisał - ale warsztatem do pracy. Kto chce nadmiar pieniędzy lokować na procenta, niech je umieszcza w przemyśle, a gdy to nastąpi, będziemy mieć w Polsce tyle warsztatów pracy przemysłowej, że nie zajdzie potrzeba wysyłania do Ameryki rocznie dwu milionów rodaków za chlebem". W latach 1913-14 wydawał miesięczniki „Ruch ludowy w powiecie rzeszowskim", a następnie „Ludowca" – oba jako regionalne organy PSL „Piast".

Od Dunaju po Bałtyk

W parlamencie wiedeńskim brał udział w pracach komisji budżetowej i wodnej.  Tylko z pozoru  brzmi to nieciekawie. Prace parlamentarne stały się dla K. Angermana okazją do planowania przedsięwzięć gospodarczych na skalę europejską. Był gorącym rzecznikiem budowy sieci europejskich połączeń wodnych: od Dunaju poprzez Wełtawę, Wisłę, Odrę i Łabę po Morze Północne i Bałtyk. W tę sieć wodną byłyby włączone również Dniestr i Morze Czarne. Już w roku 1901 Franciszek Józef zatwierdził plany budowy kanałów na terytorium monarchii. Wyasygnowane zostały pierwsze fundusze. Sejm galicyjski zgodził się na  ponoszenie części obciążeń. Przygotowano projekty, zostały wykupione grunty aż do granicy śląskiej. Wody Wisły miały być połączone z Dniestrem. Kanał galicyjski zyskał sobie pełne poparcie Koła Polskiego w Wiedniu. Później przyszła wojna. Po  odzyskaniu  niepodległości K. Angerman próbował wskrzesić dawne plany. Został członkiem syndykatu budowy kanału Bałtyk - Morze   Czarne.

Walczył z nędzą galicyjską

Jako polityk wydawał liczne broszury, w których krytykował austriacką gospodarkę i proponował drogi wyjścia z galicyjskiej nędzy. Opublikował m.in.: „Sprawę kanałową" (1911), „Studium na temat  rentowności   galicyjskiej drogi wodnej" (1912), „Austriackie zaniedbania" (1913), „Dokąd dalej? Ekonomiczne zacofanie Austrii"' (1914), „Podstawy środkowoeuropejskiego Związku Gospodarczego"  (po niemiecku w periodyku „Der Panther" nr 8 z 1915), „Przez wojnę do długiego pokoju" (1915). Już same tytuły mówią o  horyzontach myślowych rzeszowskiego posła, który czuł się obywatelem Europy, powiązanej więzami gospodarczymi: od wschodu po Morze Północne, Niemcy i Holandię. Uważał się za partnera handlowego, przemysłowego, politycznego, a nie za obywatela biednego kraju. Jak wiele zostałoby dzisiaj z myśli Angermana, gdyby wydobyć je  z zakurzonych broszurek?
 
W roku 1914 wszedł w skład Naczelnego  Komitetu Narodowego,  współpracując z Władysławem Sikorskim (korespondencja zachowała się w zbiorach  rodzinnych). Po wojnie szkicował w nowych  publikacjach program odbudowy gospodarczej kraju. Próbował go realizować, kreśląc plany syndykatów  wodnych o europejskim zasięgu. W roku 1922 kandydował do Senatu Rzeczypospolitej. Nie doczekał wyborów. Zmarł nagle na serce w czasie podróży na dworcu kolejowym w Nowym Sączu w dniu 11 listopada 1922. Został pochowany w rodzinnej kaplicy na cmentarzu w Boguchwale.

Brakuje Klaudiusza Angermana
 
Trudno oprzeć się  wrażeniu, że Klaudiusz Angerman odszedł o kilka epok za wcześnie. Wiedział jak spożytkować gaz – naturalne bogactwo naszego regionu. Dziś gospodarstwa domowe na Podkarpaciu płacą za metr sześcienny gazu najwyższą stawkę w kraju. Monopolista PGNiG tłumaczy to wysokimi kosztami budowy rurociągów, których jest w naszym województwie znacznie więcej niż w innych regionach. Jak z tego  rozumowania wynika, najwyższe koszty gazu winny mieć Rosja oraz najbogatsze kraje arabskie, gdzie rurociągów  nie brakuje.
 
W czasach, gdy Polski nie było na mapie Europy, Klaudiusz Angerman myślał, jak połączyć ją ekonomicznie z sąsiednimi krajami. Obecnie wysłaliśmy dwa miliony bezrobotnych nie do USA - jak w czasach galicyjskich - lecz do krajów europejskich. W Wielkiej Brytanii praca Polaków powiększa angielski dochód narodowy o miliardy funtów. Takie są obliczenia podawane w miejscowych gazetach; polska prasa te dane przemilcza. W rodzinnym kraju nie ma dla rodaków miejsc pracy. Prowadząc prywatne przedsiębiorstwa Angerman miał na względzie interes społeczny - w tym także interes najbiedniejszych. Choć jesteśmy „zieloną wyspą” na morzu kryzysu, wciąż zaliczamy się do najbiedniejszych (biedniejszych niż Grecja) państw Unii Europejskiej. Bardzo brakuje dziś ludzi formatu Klaudiusza Angermana.

Dziękujemy panu Jarosławowi Angermanowi z Boguchwały za udostępnienie materiałów i zdjęć z archiwum rodzinnego do artykułu.

KOMENTARZE

Klaudiusz Angerman - zapomniany obywatel Europy

Mógłby być wzorem dla współczesnego społecznika i przedsiębiorcy...

Europa według Hazuki powstaje w Millenium Hall

W piątek wieczorem (8 lutego) w Europejskiej Galerii Sztuki...

Wyjątkowi ludzie promują wyjątkowe Podkarpacie

Już w najbliższy poniedziałek, 29 kwietnia o godz...

Global Talents - program praktyk zagranicznych

Masz już dyplom uczelni wyższej, ale nie rozpocząłeś jeszcze pracy na pełnym etacie? Posiadasz doświadczenie w obszarze IT, marketingu lub edukacji, ale chciałbyś rozwijać swoje umiejętności w wielokulturowym...

Dobre, bo Podkarpackie. Nasze marki na eksport

Największe regionalne firmy eksportujące swoje produkty lub usługi są powszechnie znane. Wystarczy wymienić nazwę Inglot, Firma Oponiarska Dębica czy Nowy Styl. Ale to są firmy potężne, od lat wysyłające...

zobacz więcej
Reklama

"Teraz komiks!" Wojciecha Jamy w Muzeum Narodowym

Z Wojciechem Jamą, twórcą Muzeum Dobranocek w Rzeszowie i organizatorem wystawy komiksu w Muzeum Narodowym w Krakowie, rozmawia Antoni Adamski

W uprawianiu nauki najważniejsze są wątpliwości!

Z prof. nadzw. dr. hab. Anną Siewierską-Chmaj, rzeszowianką, rektorem Wyższej Szkoły Europejskiej im. ks. Józefa Tischnera w Krakowie, rozmawia Aneta Gieroń

Józef Leśniak, prezes Autometu: Z synami mogę więcej

W ubiegłym roku w Sanoku wyprodukowano i wprowadzono na rynek autobus elektryczny. Automet Electric to dzieło rodzinnej firmy, założonej w 1990 roku przez Józefa Leśniaka, byłego szefa...

Reklama

Dopóki będzie inwestycyjny boom, dopóty trwać będzie rynek pracownika!

Z Katarzyną Szudy, współwłaścicielką i dyrektorem zarządzającym Agencji Rekrutacyjnej HR Contact w Podkarpackim Parku Naukowo - Technologicznym...

Rok Arcybiskupa. 400 kościołów Ignacego Tokarczuka

Z dr. Mariuszem Krzysztofińskim, historykiem, autorem książek o arcybiskupie Ignacym Tokarczuku, rozmawia Alina Bosak

Opowieści turystyczne czas zacząć. Felieton Magdy Louis

W kraju, w którym byłem, siedem godzin lotu… tak lakonicznie rozpoczynał swoje opowieści turystyczne pewien znajomy ksiądz. Nie chciał nigdy wyjawić gdzie był, pod jaką szerokością...

Anna Dymna o sztuce życia: Żeby życie miało sens, trzeba kochać

- Żeby życie miało sens, trzeba kochać. Bez miłości nie ma niczego, miłość to stosunek do życia - mówiła Anna Dymna w poniedziałek w Filharmonii Podkarpackiej...

Sztuka życia Anny Dymnej. Spotkanie z artystką i filantropką w Rzeszowie

Anna Dymna, znakomita aktorka, działaczka społeczna i założycielka Fundacji "Mimo Wszystko" będzie gościem spotkania z cyklu "Wielkie pytania w nauce...

zobacz więcej

POLECANE

VIP MARZEC-KWIECIEŃ

VIP MARZEC-KWIECIEŃ
w numerze m.in.:

• W uprawianiu nauki najważniejsze są wątpliwości! • Mamy rynek pracownika • Bogusław Barnaś - najważniejsza jest wyobraźnia • Twarze Podkarpacie 10 lat VIP Biznes&Styl • Kongres TSLA Expo 2018 • Bolidy Caro Cars z Mielca • 57. Muzyczny Festiwal w Łańcucie
http://www.swiatpogody.pl
Reklama

NASI PARTNERZY