Grażyna Bochenek

Dziennikarka, filmoznawca

Kino w roli głównej

Dzialy: KULTURA

O sobie:
Z wykształcenia filmoznawca i dr nauk o sztuce, z zawodu dziennikarka w Polskim Radiu Rzeszów. Na co dzień matkuję bliźniakom, a one dorastają w tempie zawrotnym, czemu nie mogę się nadziwić. W wolnym czasie odkrywam uroki pielęgnacji azalii i uprawy cukinii. Odkąd pamiętam jestem feministką, co ani nie przeszkodziło mi w życiu rodzinnym, ani nie powoduje, że w domu śpię na kurzu :)

O blogu:
To już niestety zamierzchłe czasy, kiedy oglądałam kilka filmów pod rząd. I choć kino to wciąż dla mnie medium najważniejsze, to kiedy doba się kurczy, tytuły trzeba wybierać starannie. Z ?Bitwy pod Wiedniem? z premedytacją rezygnuję, tu będę pisać o dobrym kinie, bo na złe coraz bardziej szkoda mi czasu. A że nie samy kinem człowiek żyje, o wartych obejrzenia spektaklach i wystawach też milczeć nie będę.

Mit Wałęsy

A A A

Dodano: 06-10-2013

źródło: www.walesafilm.pl

źródło: www.walesafilm.pl

Taki film z pewnością się Lechowi Wałęsie i nam wszystkim od dawna już należał. Nie hagiografia, której Wajda szczęśliwie uniknął,  ale obrona legendy, oddanie sprawiedliwości człowiekowi, który w polskiej historii XX wieku odegrał rolę olbrzymią – umożliwił pokojową transformację ustroju socjalistycznego w demokrację. Był to cud, jakim warto chwalić się w świecie i samemu czerpać z tego doświadczenia pełnymi garściami. Nawet, jeśli naszej pamięci bliższa jest późniejsza aktywność polityczna lidera Solidarności, nie zawsze przecież udana, i wbrew temu, że to na osobie Wałęsy koncentrują się dziś spory dotyczące słuszności przyjętej wtedy drogi i obecne podziały polskiego społeczeństwa.

Film Andrzeja Wajdy to powrót do czasów niewinności, oderwany od późniejszego politycznego kontekstu, próba zgłębienia i ożywienia mitu Wałęsy i „Solidarności”. Z pełną jednak świadomością, że był to czas wyjątkowy i niepowtarzalny, i że po dokonaniu rewolucji zmieniają się  perspektywy i dawni bohaterowie zostać mogą strąceni z piedestału całkiem nisko. Sam Lech Wałęsa mówi w wywiadzie z Orianą Fallaci, że sam siebie już nie przekroczy, że po sierpniowej chwale czeka go już tylko spadek – albo szybszy, albo wolniejszy. Z kolei Danusię ostrzega, że ludzie się od niej odwrócą, bo przecież „ludzie są tylko ludzcy”. Prorocze sceny i przypomnienie, że codzienne życie  toczy się według innych praw niż podczas rewolucji. Wajda pokazuje też sceny, w której Wałęsa ma kontakt z bezpieką a podczas wydarzeń 1970 roku na Wybrzeżu podpisuje podsunięte dokumenty. Do dziś stanowi to jądro zarzutów wobec przywódcy „Solidarności”. „Gdyby mnie Sowieci zabili - to wtedy byłbym beatyfikowany” - zauważa przenikliwie internowany w Arłamowie Lechu i brzmi to w naszych uszach w 2013 roku bardzo gorzko.

Dramatycznym wydarzeniom towarzyszą sceny pełne humoru i groteski (duża w tym zasługa znakomitego scenariusza Janusza Głowackiego), a muzyka Pawła Mykietyna przeplatana jest piosenkami niezależnej sceny muzycznej tamtych lat, co stanowi zarówno celny komentarz do prezentowanych zdarzeń, jak i zwraca uwagę na opozycyjność wobec władz przejawiającą się w różnych formach. Ponadto Historia  przeplata się u Wajdy z historią małą: rodzą się kolejne dzieci, przed wyjściem na strajk Lechu skręca koło z wózka, Danuta jest coraz bardziej umęczona, ale potrafi uśmiechać się do męża. Wątek rodzinny niewątpliwie ociepla opowiadaną historię a Agnieszka Grochowska zachwyca w roli żony, która świadomie podjęła decyzję, żeby dbać przede wszystkim o swoją rodzinę i jednocześnie być oparciem dla męża. To Matka Polka która  nie jest cierpiętnicą, zna swoją wartość ale poprzestaje na małym - bardzo jasna postać tego filmu. Z kolei Robert Więckiewicz jako Lech Wałęsa zadziwia mistrzowskim aktorskim kunsztem, umiejętnością genialnej imitacji  zachowań i wypowiedzi „człowieka z nadziei”. To postać barwna, zagrana z werwą i kolorem,  budząca ogromną sympatię.

A jednak – i teraz pojawi się ciąg zastrzeżeń - oglądamy film, który nie porywa, film, który nie oddaje mitu w sposób przekonujący. Czy to dlatego, że Wałęsa już pozbawiony jest tego potencjału, że dziś już na to za późno, czy jednak zawiodły środki czysto filmowe? Nie potrafię odpowiedzieć na pytanie pierwsze, spróbuję natomiast odnieść się do pytania drugiego.
Reklama

Choć warsztat aktorski Więckiewicza jest bezbłędny, choć aktor oddał powierzchowność swojego bohatera w sposób dokonały, widz skupia się niemal wyłącznie na tej imitacji, bo w postaci Wałęsy nie ma już wiele więcej. Nie dowiadujemy się, dlaczego podejmował takie a nie inne wybory, dlaczego działał mimo strachu, czy nie czuł winy, że zaniedbuje rodzinę. Wajda nie postawił w swojej najnowszej opowieści na drążenie w głąb, skoncentrował się na stworzeniu historycznego fresku kosztem pogłębionej psychologii. A tym samym nie udało się uzyskać tego,  co w kinie jest najważniejsze –  identyfikacji z bohaterem.

Mamy natomiast ciąg scen, często ujętych w sposób plakatowy, po kolei „odfajkowujących” ważne wydarzenia albo zaświadczających konkretne tezy. Chociażby kiedy Wałęsa przemawia do stoczniowców: dwójka jego współpracowników komentuje, jak wspaniale mu to wychodzi. To jak w kiepskim dramacie oświeceniowym podanie dwa razy tego samego czarno na białym – bo przecież widzimy, jakie wrażenie słowa Wałęsy robią na zebranych. To rzadkie u Wajdy – nie zaufał inteligencji widzów i sile obrazu.

Z drugiej strony – razi skrótowość, brak łączności między poszczególnymi scenami i  anonimowość większości członków „Solidarności”. To paradoksalne, ale film sprawia wrażenie, jakby było w nim jednocześnie za mało treści i ...za dużo (np. początkowe napisy, że  po II wojnie światowej Polska znalazła się w strefie wpływów ZSRR). Oczywiście można się domyślać, że to wypadkowa chęci stworzenia filmu, który byłby zrozumiały zarówno za granicą jak i w kraju i to  jednakowo przez widzów starszych i młodszych.

„Człowiek z marmuru”  z 1976 roku pozostaje do dziś arcydziełem, a nagrodzony Złotą Palmą w Cannes „Człowiek z żelaza” z 1981 roku ma znaczenie przede wszystkim jako rejestracja na gorąco emocji towarzyszących sierpniowej „Solidarności”. „Wałęsa. Człowiek z nadziei” (w którym Krystyna Janda i Jerzy Radziwiłłowicz  przekazują przyszłemu liderowi ulotki KOR-u) to ani przypadek pierwszy ani drugi, choć nagrody na zagranicznych festiwalach wcale nie są wykluczone - bo nie tylko względy artystyczne decydują o przyjęciu filmu i jego wartości. A sam Andrzej Wajda i tak pozostaje genialnym twórcą, który nie boi się mówić nam o sprawach gorzkich i ważnych.

KOMENTARZE

OSTATNIE WPISY NA TYM BLOGU

NAJCZĘSCIEJ CZYTANE WPISY

POLECANE

Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.