Krystyna Lenkowska

poetka, anglistka

Preteksty Literackie

Dzialy: KULTURA

O sobie:
Po wielu latach pracy jako lektorka języka angielskiego oraz DOS (director of studies) własnej szkoły językowej, postanowiłam skupić się na czymś co, na ogół, bywa mało intratne, a konkretnie na literaturze. Czytam, piszę, publikuję w periodykach literackich w Polsce, USA, na Bałkanach ?, wydaję książki poetyckie (do tej pory 7), tłumaczę poezję Emily Dickinson (zuchwale aspirując do kanoniczności przekładu), wyjeżdżam na festiwale literackie oraz do domów pracy twórczej (Szwajcaria, Hiszpania? ); wciąż uczę oraz uczę się języków.

O blogu:
Będą to moje noty i wtręty kuLturalne i kuRturalne, głównie literackie, a nawet poetyckie. Nie mam doświadczenia w pisaniu blogów. Przeczuwam, że w sensie ?gatunku literackiego? najbliżej mu do sylwy ponowoczesnej, czyli postmodernistycznej (sylwa: dzieło nierespektujące jednorodności gatunkowej, głównie poetyka kolażu; negatywne odwoływanie się do zastanych wzorców; heterogeniczność gatunkowa; sygnalizowany przez autora zamysł zburzenia wewnętrznej spójności utworu). O! W miarę doświadczenia, moja informacja o blogu (a może i o sobie) będzie ewoluować; zmieniać się na lepsze lub gorsze, w zależności od tego, kto i jak życzliwy czyta.

Wyższa sztuka grillowania (czyli Asado w promieniach Solaris)

A A A

Dodano: 08-08-2013

http://www.patagoniajournal.com/Argentine-Asado-in-Patagonia-Journal.html

http://www.patagoniajournal.com/Argentine-Asado-in-Patagonia-Journal.html

Dobrze wiemy, pamiętamy, że takie upalne dni (plus 30+) jak ostatnio, nie zdarzają się w Polsce aż tak często jakbyśmy tego chcieli (to jedni) albo nie chcieli (to inni). Polacy we wszystkim lubią mieć zdanie odmienne niż inni Polacy, mniej więcej w proporcji 50 na 50, w procentach. Czasem układa się to niepokojąco dość symetrycznie, jak pogoda, czyli według niepisanego geograficznego podziału Polski: wschód – zachód naszego terytorium.

A więc, jednego z tych upalnych dni, z dalekiego Buenos Aires, Barbara Gill* pisze asado. Po polsku pisze, bo jest z pochodzenia Polką urodzoną w Argentynie. Tak po prostu, w mailu pisze, między zdaniami, słowo asado. A ja, w południowo-wschodniej Polsce, na ukos wszelkim podziałom terytorialnego myślenia, słyszę w tym słowie gorące lato, znacznie gorętsze niż podkarpackie. Widzę też gorący taniec i słyszę rzewny śpiew: asado – fado.

Czy zdarza się miłość do słowa od pierwszego brzmienia?

Teraz już wiem, bo sprawdziłam w Wikipedii, że asado to nie tango argentyńskie, a grill latynoamerykański. To sztuka grillowania na żarze w taki sposób, że kucharz nie może zhańbić się choćby jednym płomieniem, kiedy proces przyrządzania asado już się rozpocznie.
Nie mogę się powstrzymać aby, raz za razem, nie wymawiać tego kuszącego słowa asado asado.

Asado (po hiszpańsku wymawia się /a’ saðo/) to jakby uszlachetniony krewny amerykańskiego barbecue i anglosaskiego grilla. Słowo grill i związane z tym zwyczaje, zadomowiły się w wielu miejscach świata, innego niż iberoamerykański, bo tam zamieszkało słowo asado. W Polsce nawet dziecko wie co to grill (czytaj: gryl, a nie gril) i grillowanie. Nie każdy tu jednak wie co to jest asado.

Mówiąc asado, mamy na myśli wydarzenie społeczne, czyli spotkanie przyjaciół pod pretekstem jedzenia opiekanego mięsa. Tysiące razy ma się to słowo też na podniebieniu i języku, zanim znajdzie się tam kulinarny efekt asado. Ze spokrewnionymi (choćby przez krew w mięsie) barbecue i grillem jest podobnie. Czy rzeczywiście podobnie?

Polski grill (a może Polish grill?) jest pretekstem do świętowania letniej pogody bez deszczu, która tu wcale nie zdarza się często. Pretekstem pokazania nowego domu lub starego, po remoncie. Pretekstem pokazania nowego samochodu, nowej dziewczyny, nowej żony, nowo narodzonego dziecka, a nade wszystko - impulsem do przyrządzenia łatwo i szybko czegoś do wspólnego, wręcz gremialnego, skonsumowania, sycącego i nie kosztownego. A jak jest w Argentynie?

Asado jest argentyńskim daniem narodowym. Najczęściej to wołowina, ale też inne mięsiwa, przyrządzane na ruszcie, który w Argentynie nazywa się parrilla. Zamiast rusztu można też użyć otwartego paleniska. Jeśli palenisko jest otwarte, to mięso – najczęściej całego chivito (czyta się /civito/, a znaczy kozioł) – nadziewa się na „krzyż” żelazny i wbija się w ziemię, obok żaru, a nie nad nim. Tą metodą asado piecze się znacznie dłużej. Prawie każdy Argentyńczyk umie zrobić dobre asado na parrilla, ale tylko nieliczni - tą „hardcore’ową” metodą na krzyżu. Nota bene, wytrawny asador jest bardzo dobrze płatny i wynajmuje się go na specjalne okazje (fiestę na wsi, huczny ślub, itp.).

Ciekawostka: naukowcy obliczyli, że najwięcej gazu cieplarnianego na świecie wytwarzają przeżuwacze. Zarówno te hodowlane jak i te dzikie, na przykład miliony antylop w Serengeti. W produkcji przemysłowej tych, które trafiają na ruszt, przodują takie kraje jak Argentyna, USA i Brazylia.
Reklama

W Argentynie, tradycyjnie, asado robią mężczyźni. No i jak tu kobiety mają nie pokochać na wieki wieków pięknego słowa asado, choćby z tego praktycznego i demokratycznego powodu! Tradycyjnie też, kobiety robią sałatki do asado. Samotna kobieta, jeśli chce, może próbować nauczyć się przyrządzać asado, a to wcale nie jest Małe Miki. Ale kobieta potrafi! Utalentowana tłumaczka, Basia Gill, od czasu kiedy jej syn opuścił rodzinne gniazdo, stała się legendą w przyrządzaniu asado. Zwłaszcza wśród swoich przyjaciół, od Buenos Aires przez Nowy Jork po Rzeszów. Rozpala ogień jedną zapałką, jak na prawdziwą harcerkę przystało.

Ta historia to woda na młyn dla feministek i paru innych kobiet (od Buenos Aires przez Nowy Jork po Rzeszów) aby wykorzystać taką gratkę i ogłosić wszem i wobec, że kobieta wszystko potrafi! Barbara ma już swoją profesjonalną parilla (zaczynała od skromnej). A więc foty, blogi, na miejscu degustacje i wizja lokalna, czyli corpus delicti, czyli bardzo gorący uczynek. Gospodyni sama układa drewno i węgiel, sama przygotowuje drzazgi, podpałki i jedną zapałką inicjuje ognisko, które zamienia się w żar. A widownia patrzy zadziwiona, bo to niełatwa i widowiskowa sztuka. A oczekiwany finał - pyszny!

W tym miejscu przypomina mi się proces tworzenia wiersza, według Emily Dickinson. A swoją drogą, słowo asado brzmi też jak rzadki gatunek liryczny, posłuchajcie: oda, elegia, ekloga, anakreontyk, canzona, ...asado.

Waruj przy drzwiach gdy nie straszna
Ci Dusza w „Białym Żarze” –
Czerwony – to barwnik Ognia –
Lecz gdy w żywym Żelazie

Impregnuje się Płomień –
Ona drży w uścisku
Nienamaszczonego Światła
Bezbarwnego Błysku –
(...) **

Nie gorsząc się moją ignorancją, Basia odpowiada w mailu na moje skojarzenia z muzyką i liryką: „Asado to nie taniec ani gatunek wiersza, a wyzwanie dla kobiet. I wczoraj na mojej parilla było kilo kiełbasek (chorizos), dwie całe polędwice (lomos) i cztery kilo karkówki wieprzowej (bondiola de cerdo). A teraz wracam do tłumaczenia „Solaris” Stanisława Lema”.

Jak to fantastycznie brzmi. Co za nietuzinkowa aliteracja! Posłuchajcie: Asado i Solaris. Dwa słowa z różnych baśni, z innych korzeni i rejestrów językowych, dwa światy, a nagle pasują do siebie jak Wenus i Adonis. Żar i skwar uczuć oraz smaków.


*świetna tłumaczka literatury polskiej na język hiszpański
** tłumaczenie wiersza: KL

 

KOMENTARZE

OSTATNIE WPISY NA TYM BLOGU

NAJCZĘSCIEJ CZYTANE WPISY

ARCHIWUM

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr 63

VIP Biznes&Styl Nr 63
w numerze m.in.:

Milioner, który dla Puszczy Karpackiej porzucił biznes Tomasz Róg, efekt motyla w Cieszanowie Maria i Marcin Piotrowscy Folkowisko z Goracja Porsche może mieć każdy, ale rzeźbę już nie! Za 2 lata S19 połączy Rzeszów z Lublinem Dzieje firmy kupieckiej I. Schaitter i Spółka Kongres i Targi TSLA EXPO 2019
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.