Reklama
REKLAMA
Automatycznie wyświetlimy artykuł za 10 sekund
Przejdź do artykułu
Reklama
Reklama

Majerscy dla katedry przemyskiej. Ocalone archiwum z Żołyni

A A A
Antoni Adamski

Dodano: 01-03-2021

Prezbiterium w archikatedrze w Przemyślu. Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl

Prezbiterium w archikatedrze w Przemyślu. Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl

GALERIA ZDJĘĆ
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
Gdy w kwietniu 2019 Magdalena Kątnik-Kowalska wraz z mężem zakupiła w Żołyni kamienicę znanych snycerzy Dąbrowskich, natknęła się w ich warsztacie na zamkniętą szafę. Przechowywano tu bogate archiwum, które okazało się prawdziwą sensacją. Czarny mebel skrywał m.in. kolekcję szkiców dawno uznanych za zaginione.
 
Szafa zapchana była rulonami i stosami papierów, na których widniały rysunki: projekty ołtarzy i kościołów oraz detale ich wyposażenia.  Obok nich wiedeńskie wzorniki architektoniczne, pieczątki, płatki złota do zdobienia ołtarzy… Wszystko otulone warstwą kurzu i aurą tajemnicy.
 
- Miałam wrażenie, iż otworzyły się przede mną drzwi Sezamu – wspomina Magdalena Kątnik – Kowalska, dyrektorka GOK-u w Żołyni, która wraz z pracownikami przeniosła zbiory tymczasowo do swojego miejsca pracy. Dużo czasu zajęło odkurzanie papierów. Zawartość archiwum daleko wykraczała poza projekty snycerki, którą trudnili się Franciszek i Henryk Dąbrowscy. Odkrywczyni zaczęła więc szukać ludzi i instytucji, które zajęłyby się opracowaniem zbiorów, przedstawiających często nieznane obiekty. Pomoc przy inwentaryzacji jako pierwsi zadeklarowali: Muzeum Archidiecezjalne w Przemyślu, Uniwersytet Rzeszowski, Fundacja Willa Polonia i Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Renowację części kolekcji wsparła finansowo Fundacja PGNiG im. Ignacego Łukasiewicza.
 
 
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
 
Reklama
Archiwum zainteresował się także Bartosz Podubny, historyk sztuki, zastępca Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Rzeszowie, który w Żołyni spędził kilka dni i wykonał 2,5 tysiąca zdjęć szkiców. To on zidentyfikował, iż są to w większości projekty z pracowni przemyskiego rzeźbiarza Ferdynanda Majerskiego (1832-1921). Jego warsztat działał w tym mieście przez 63 lata i został zlikwidowany w roku 1930. Warsztat Majerskiego był wszechstronny: zajmował się snycerką oraz pozłotnictwem, rzeźbą w kamieniu, stolarstwem; wykonywał także konserwację zabytków kościelnych. W jego pracowni powstało kilkaset dzieł zdobiących wnętrza kościołów i cerkwi oraz nagrobki na terenie całej Galicji, a później odrodzonej Rzeczpospolitej. 
 
„Nie ma kościoła, nie ma i cerkwi w kraju, w których nie byłaby rzeźba Majerskiego” - pisał już 1894 F.S. Reichman. Nie był to warsztat prowincjonalny. W 1897 Ferdynand założył filię we Lwowie, gdzie na Wystawie Kościelnej w 1909 otrzymał srebrny medal. Jego prace zdobią obiekty najwyższej klasy: katedrę na Wawelu, katedrę rzymskokatolicką we Lwowie, katedry: rzymsko- i greckokatolicką w Przemyślu oraz inne świątynie w tym mieście. Restaurował i zdobił liczne kościoły – na Podkarpaciu m.in. oo. Bernardynów w Leżajsku, w Korczynie, Kołaczycach, Brzozowie, Jarosławiu, Sokołowie, Lubaczowie, a także na Kresach - u oo. Bernardynów w Krystynopolu, Samborze, Stryju, Truskawcu.  Jego dzieła trafiły także do innych regionów (np. kościół ss. Serafitek w Oświęcimiu) a nawet do Stanów Zjednoczonych (w Buffalo i Detroit).

Reklama
Ferdynand Majerski współpracował ze swoim synem Stanisławem (1872-1926)  – architektem i budowniczym, absolwentem Wydziału Budownictwa Politechniki Lwowskiej. Wykonywał on projekty, które realizowała pracownia ojca (wystrój i wyposażenie wnętrz kościelnych). Oprócz tego Stanisław Majerski prowadził działalność budowniczego z uprawnieniami rządowymi. Jako architekt wpisał się na trwałe w krajobraz Przemyśla, przede wszystkim projektując wieżę katedry (o czym będzie mowa niżej), kościół Na Błoniach, kończąc zespół klasztorny Karmelitanek Bosych, przebudowując kościoły zakonne: Jezuitów i Reformatów. Współpracował z ks. biskupem ordynariuszem Józefem Sebastianem Pelczarem wznosząc monumentalną neogotycką świątynię w Korczynie: jego miejscu urodzenia. Stanisław Majerski projektował także kościoły w charakterystycznym dla epoki stylu narodowym.
 
Zbiór projektów w Żołyni ocalał dzięki Franciszkowi Dąbrowskiemu, uczniowi i współpracownikowi Ferdynanda Majerskiego. Wg Bartosza Podubnego, w roku 1930 prawdopodobnie przewiózł on projekty z opuszczonej po śmierci właściciela pracowni do swego warsztatu w Żołyni. Służyły Dąbrowskim do 1989, do śmierci Henryka – syna Franciszka, ostatniego z żołyńskich rzeźbiarzy. Ich rodzinny dom wraz z pracownią wystawiony został wówczas na sprzedaż. Ocaliła go Magdalena Kątnik-Kowalska, aby zachować pamięć po rodzinie snycerzy. Wśród wyposażenia budynku odnalazł się także zbiór projektów. Dotąd były one uważane za zaginione lub zniszczone.
 
- W zbiorach w Żołyni znalazłem do tej pory projekty do 220 obiektów. Prace nad ich rozpoznawaniem nie zostały jeszcze zakończone.  Są wśród nich szkice obu Majerskich i Dąbrowskich. To bardzo rzadki zbiór. Takich archiwów jest w naszym regionie niewiele np. po warsztacie snycerskim Leników w Muzeum Podkarpackim w Krośnie, Szajnów w Jaśle (przechowywane przez rodzinę) – mówi Bartosz Podubny. 
 
Magdalena Kątnik- Kowalska zidentyfikowała także rysunki podpisane przez Adolfa Minasiewicza ze Lwowa, podkreślając, iż pozostało jeszcze sporo nieprzejrzanych rulonów i kart. 
 
 
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
 
Reklama
Ks. Marek Wojnarowski, dyrektor Muzeum Archidiecezjalnego w Przemyślu zorganizował wystawę prac z Żołyni. Ograniczył się do projektów dotyczących przebudowy katedry przemyskiej na przełomie XIX/XX stuleci. Są tam rzeczy cenne i nieznane. Budzi zdziwienie projekt Stanisława Majerskiego, który wieżę katedralną zaprojektował w stylu neogotyckim (wysokość ok. 65 m). Miała ona harmonizować z przebudowaną w tym stylu bryłą prezbiterium. W drugiej - neobarokowej wersji wieży na jej szczycie zaplanował wysoki na 7,5 m posąg Matki Boskiej wykonany z blachy, pusty w środku. Inwestor wycofał się jednak, z powodu znacznych kosztów. Architekt zaprojektował więc inną wersję, podwyższając o jeden poziom istniejącą wieżę barokową. Ma ona 71 m wysokości i znakomicie wpisuje się w panoramę miasta.
 
Muzeum Archidiecezjalne eksponuje również projekty wnętrza prezbiterium, któremu przywrócono styl gotycki. Wydłużono okna zamykając je łukiem ostrym, w miejsce starego barokowego ołtarza wykonano nowy. Ma on formę tryptyku o wysmukłych neogotyckich proporcjach. Część centralną ołtarza stanowi witraż niegdyś projektu Jana Matejki ze Chrztem Chrystusa (zniszczony w czasie wojny). W stylu neogotyckim wykonano także stalle w prezbiterium. Jego wygląd zgodny jest z wizją krakowskiego architekta Tomasza Prylińskiego. Po jego śmierci dalsze projekty wystroju wnętrza katedry wykonywali Ferdynand i Stanisław Majerski, zaś konkretne obiekty powstawały w pracowni Ferdynanda.     
                                   
Wystawę MAJERSCY DLA KATEDRY PRZEMYSKIEJ, eksponującą część zbiorów z Żołyni, możemy już zobaczyć w Muzeum Archidiecezjalnym. Cała zaś kolekcja Zbioru Dąbrowskich z Żołyni to niewątpliwie materiał na wiele kolejnych wystaw. Ekspozycji w Muzeum Archidiecezjalnym towarzyszy praca Bartosza Podubny „Majerscy dla katedry przemyskiej” wydana przez GOK w Żołyni, w ramach projektu „Dąbrowscy. Pasja tworzenia”.
Reklama
Reklama
Reklama
zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.