Reklama
REKLAMA
Automatycznie wyświetlimy artykuł za 10 sekund
Przejdź do artykułu
Reklama
Reklama

Biżuteria od epoki brązu po XX wiek. Na wystawie w Przemyślu

A A A
Barbara Adamska

Dodano: 12-11-2021

Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl

Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl

GALERIA ZDJĘĆ
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
Muzeum Narodowe w Przemyślu prezentuje kolekcję biżuteryjnych wyrobów z epoki brązu i żelaza, wczesnośredniowieczną i z wieków późniejszych, aż do XX stulecia, ludową, dewocyjną, patriotyczną i okazjonalną. W powszechnym mniemaniu biżuteria kojarzy się  z bogactwem i złocistym lśnieniem sklepu jubilerskiego. Zapewne podobnych wrażeń będą oczekiwać niektórzy spośród zwiedzających wystawę.         
                   
W ciągu wieków przyozdabianie się  klejnotami z najszlachetniejszego kruszcu i drogocennych kamieni było przywilejem elit, władzy świeckiej i duchownej. Wyroby ze srebra i złota przekazywano w spadku następnym pokoleniom. Bywały też przedmiotem  dyplomatycznych podarunków i aktów donacji na rzecz kościoła. Stawały się łupem rabujących nasz kraj najeźdźców i konfiskatą kontrybucyjną nałożoną  przez zaborców. 
Reklama
 
Dlatego zachowana do dzisiaj w muzealnych zasobach w Polsce niezwykle skromna ilość zabytkowej biżuterii traktowana jest jak najcenniejsze skarby. Brakuje  złotych artefaktów z czasów średniowiecza i renesansu. Kiedy w wawelskim Zamku organizowano wystawę poświęconą kulturze Jagiellonów  biżuteryjne precjoza z tej epoki wypożyczano z europejskich muzeów. 
 
Czasem szczęśliwy traf pozwalał poszerzyć muzealne kolekcje o niespodziewanie odkryte kosztowności. Tak było  w przypadku późnorenesansowej biżuterii ze Skrwilina czy średniowiecznego skarbu ze Środy Śląskiej.   
       
Jednak najbardziej zasobnymi w zbiory zabytkowych klejnotów  pozostają klasztorne i kościelne skarbce. Złożone tam precjoza jako vota dekorują sukienki i korony wizerunków świętych patronów, o ile wcześniej nie zostały przetopione na przedmioty liturgiczne.  
 
W przydługim wstępie o przedmiotach, których na wystawie zobaczyć nie można staram się wyjaśnić dlaczego  w ekspozycji dawnej biżuterii zawiera tak mało obiektów z najcenniejszego kruszcu.
 
 
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
 
Najdawniejsze wystawione w Przemyślu zabytki pochodzą z epoki brązu od XIII w. p. n. e. oraz z wczesnej epoki żelaza / VIII w. p. n. e./ wydobywane w czasie wykopalisk archeologicznych wykonane z brązu / stopu miedzi i cyny/ proste szpile ze ślimacznicowato wywiniętą główką, spiralne paciorki, kolczyki typu scytyjskiego również z motywem ślimacznicy. U schyłku starożytności pojawiła szklana biżuteria, paciorki rożnych  barw i kształtów. Fragmenty szklanych ozdób wydobyto ze staromadziarskiego cmentarzyska w Przemyślu. We wczesnośredniowiecznych pochówkach  koczowniczego ludu z I poł. X w. odnaleziono również srebrne kolczyki przypominające kształtem winne grona i srebrne aplikacje naszywane na odzież.  
Reklama
 
Średniowieczne ozdoby datowane na XII- XIII w. są typowymi dla wschodnich obszarów Rusi pozostającej pod wpływami Bizancjum. Wykonane ze srebra zausznice z bogatym ornamentem, pierścienie, oprawione w srebro wisiorki z górskiego kryształu, kolia ze szklanych  bursztynowych paciorków mogą być uznane  za jedne z najpiękniejszych przykładów biżuterii wschodniosłowiańskiej. O tym jak niezbędny surowiec  stanowiło szkło w jubilerstwie wieków średnich świadczy jedna z największych kolekcji szklanych ozdób polskich zbiorach przechowywana w przemyskim muzeum.   Pochodzą z niej paciorki fragmenty bransolet o różnej przejrzystości - zachwycające za to gradacją barw: żółcieni, brązów, zieleni, fioletów i  błękitów.
 
Osobne miejsce zajmuje biżuteria ludowa. Dobrze znamy sznury czerwonych korali szlachetnych, charakterystyczne dla stroju krakowskiego i rzeszowskiego, a także dodatki do męskiego ubioru pierścionki i spinki do koszuli z koralami. Wystawione obok mosiężne guzy, gruszkowatego kształtu, pokryte wiciowym ornamentem kojarzą się ze szlacheckim kontuszem. Okazuje się , iż były ozdobą paradnej sukmany noszonej przez bogatych chłopów w okolicach Łańcuta.
 
 
Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl
 
Odmienne formy i kolorystyka określają ozdoby z rejonu Wschodnich Karpat. Są nimi tzw. „zgardy” -  naszyjniki ze szklanych paciorków poprzedzielane wieloma krzyżykami odlanymi z mosiądzu. Z pewnością kosztownymi były korale: duże , kuliste z barwnego nieprzeźroczystego szkła, z wtapianymi motywami kwiatowymi. Ze względu na technikę wykonania nazywano je weneckimi. Faktycznie jednak nie wiadomo gdzie były wykonywane. Innym przykładem atrakcyjnej ozdoby kobiecego stroju były „krywulki”, kołnierze-naszyjniki komponowane z plecionki drobnych kolorowych koralików. Noszone w XX-leciu międzywojennym na Łemkowszczyźnie  barwną, geometryczną kompozycją przypominają ukraińskie hafty.  
Reklama
 
Biżuterię dewocyjną związaną z  chrześcijaństwem dwóch obrządków reprezentują najpopularniejsze krzyże, medaliki, różnego rodzaju zawieszenia jako niewielkie relikwiarze, czy plakietki. Stereotyp odpustowego medalika przełamują biżuteryjne dewocjonalia artystycznie wykonane z kosztownych materiałów, jak brosza z emaliowaną miniaturą portretową papieża Piusa IX.
 
Określenie biżuteria emocjonalna dotyczy ozdób z XVIII i XIX w. w których przejawia się cała sfera ludzkich uczuć: miłości, przyjaźni, żałoby. Różnorodne drobne przedmioty  dedykowano przyjaciołom i narzeczonym jak pierścionki zaręczynowe, czy bransoletkę misternie splecioną z włosów ofiarodawcy. Przykłady biżuterii patriotycznej, w której wątki narodowe splatają się z religijnymi upamiętniają krzyże z wydarzeń poprzedzających wybuch powstania styczniowego i samo powstanie, bransolety jako kajdanki czy obręcz z napisem „Śmierć lub zwycięstwo”.
 
„Historyczne” pasje mogły inspirować stworzenie oryginalnego kompletu biżuterii przez krakowskiego złotnika w. II poł. XIX w. Szesnasto- i siedemnastowieczne monety z wizerunkami polskich  władców połączono jubilerską oprawą ze złoconego srebra w naszyjnik, bransoletę i parę kolczyków.  
 
Niezwykłą ekspozycję zrealizowały jej kuratorki Dorota Zahel i Magdalena Krzemińska, zaś aranżację wykonała Julia Olech-Nowak. Zapowiadane jest wydawnictwo formie albumu, katalog biżuterii i odznak w zbiorach Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej.  
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.