Reklama

Antoniego Rząsy rzeźbiarska opowieść o ludzkim cierpieniu

A A A
Antoni Adamski

Dodano: 22-02-2014

Fot. Tadeusz Poźniak

Fot. Tadeusz Poźniak

ZDJĘCIA

zobacz wszystkie ›
Średnio co 22 lata Rzeszów organizuje ekspozycję wybitnego zakopiańskiego artysty urodzonego w Futomie. Nie znaczy to, iż o Rząsie u nas zapomniano. Przeciwnie. W piątek, 21 lutego do Muzeum Etnograficznego przyszły tłumy. Wystawa  -  która powstała z inicjatywy Damiana Drąga, szefa Muzeum oraz Marcina Rząsy, syna artysty prowadzącego w Zakopanem galerię jego prac  - będzie czynna do 18 maja br. 
 
Antoni Rząsa urodził się 28 lutego 1919 w Futomie koło Dynowa, w miejscu gdzie przenikają się wpływy Wschodu i Zachodu: katolicyzmu rzymskiego i greckiego. Edukację artystyczną zawdzięczał Antoniemu Kenarowi, twórcy Państwowego Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem. Po ukończeniu szkoły Rząsa pracował tam jako pedagog. W maleńkiej pracowni w budynku internatu powstawały rzeźby pokazywane później na całym świecie: w Berlinie, Moskwie, Paryżu, Londynie, Tokio, Pekinie czy Szanghaju. W roku 1976 ukończył budowę domu wraz z galerią autorską, lecz stan zdrowia nie pozwolił mu na dalszą pracę. Zmarł w 1980 r. Spoczywa na zakopiańskim Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzysku.
 
Dojrzała twórczość Rząsy rozpoczyna się w 1959 r. od krucyfiksu umieszczonego na grobie Antoniego Kenara. W cyklu „Ukrzyżowań” i „Piet” burzył tradycyjną ikonografię chrześcijańską, co wywoływało wówczas wiele zgorszenia i pretensji. Trzeba było dziesięcioleci by zrozumieć świat artysty pełen własnych symboli i ukrytych znaczeń.  Motywem przewodnim twórczości Rząsy jest dramat ludzkiego losu, który dosięga każdego: zarówno Boga w Jego ziemskiej postaci jak i człowieka. „Posługując się symbolem Chrystusa – mówił Antoni Rząsa – opowiadam o ludziach. Idea ta powstała pod wpływem ostatnich dni bardzo ciężkiej choroby mojego profesora Antoniego Kenara. Gdym widział jak się męczy, jakoś nie mogłem się z tym pogodzić...Posługując się Chrystusem rzeźbiłem człowieka, i życie, i cierpienie”.
 
Patrząc w oczy Rząsowych rzeźb
 
Reklama
Korzenie twórczości jednego z najwybitniejszych artystów współczesnych tkwią nie tylko w rzeźbie ludowej pogranicza kultur. Artyście bliska jest sztuka romańska, gotyckie mistyczne krucyfiksy szkoły kolońskiej oraz sztuka przełomu gotyku i renesansu np. słynne „Ukrzyżowanie” Mathiasa Grunewalda. Inspiracje czerpał również ze sztuki włoskiej, gdzie wyjechał w roku 1962. Była to jego jedyna podróż zagraniczna – stypendium Ministerstwa Kultury i Sztuki. Swym rzeźbom nadał taki ładunek ekspresji i taką wyrazistość iż są one rozpoznawalne na pierwszy rzut oka. Charakter tej sztuki trafnie określił znany zakopiański malarz Tadeusz Brzozowski: „Patrząc w oczy Rząsowych rzeźb słychać skrzyp udręczonego drewna. Może to pęka drewno a może pęka serce udręczonych”.
 
 
Ekspozycja rzeszowska pokazuje kilkadziesiąt najcelniejszych prac artysty ze zbiorów zakopiańskiej galerii oraz dwie prace z BWA w Rzeszowie (zakupione od artysty w 1970). Najważniejsze z dzieł Rząsy to Piety: opłakiwanie Chrystusa o tak wielkim ładunku bólu jakiego nie znała dotąd nasza sztuka. Obok nich cykl „Ukrzyżowań”, św. Anna Samotrzecia, postaci matek z dziećmi, płaskorzeźby z wizerunkami świętych, a nawet własnego projektu ręcznie rzeźbione zydle. 
 
Marcin Rząsa podziękował na wernisażu za pietyzm z jakim przygotowywana została ekspozycja. Nie bez powodu nosi ona tytuł „Powroty”. Artysta wyjechał z Futomy do Zakopanego w wieku 19 lat. Rodzinna wioska ukształtowała jego wrażliwość i jego świat wewnętrzny. Powracał tu wielokrotnie. Przymierzał się nawet do przeniesienia się tu na stałe. Nie  było to możliwe. W roku 1964, w czasie rocznego urlopu pedagogicznego przyjechał na kilka miesięcy do pobliskiego Dachnowa. Wynajął na kilka miesięcy krytą słomą chatkę. Pracował w niej tak intensywnie, iż aby przetransportować do Zakopanego powstałe tu rzeźby, musiał wynająć wagon kolejowy. Dlatego rzeszowska wystawa przeniesiona zostanie do Domu Kultury w Dachnowie, gdzie będzie ją można oglądać od 26 maja do 1 czerwca br. 
 
Marcin Rząsa, syn Antoniego Rząsy na wernisażu prac ojca w Muzeum Etnograficznym. Fot. Tadeusz Poźniak

KOMENTARZE

Sękata sztuka Zdzisława Pękalskiego

Zdzisław Pękalski, ponad 70-letni były nauczyciel rysunku, żywa legenda...

O upływie czasu w stalowowolskim muzeum

Każda kolejna wystawa w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli to zapowiedź...

Sopran Kurzak rozgromił burzę w Rzeszowie

Takiego koncertu w Rzeszowie jeszcze nie było. W piątek po południu...

Weekend z filharmonią na rzeszowskim Rynku

Muzyka poważna nie zawsze jest tak bardzo poważna i każdy może jej słuchać. Aby to udowodnić już trzeci rok z rzędu w Rzeszowie organizowane są koncerty symfoniczne na Rynku, a muzyka poważna opuszcza mury...

Jaką wybrać branżę by utrzymać się na rynku?

Firma to nie tylko realizacja naszych umiejętności, pasji, ale też odpowiedź na potrzeby rynku. Zły wybór branży może przynieść straty lub też dać miejsce w szarym szeregu innych dużych firm...

zobacz więcej
Reklama

Anitta Rotter-Pucz - malarka z solińskiego wzgórza

Mówią o niej "Dzikuska znad jeziora" albo bieszczadzka...

Tora ocalona z ognia. Synagoga w Sanoku

W drewnianej synagodze z Połańca z XVIII w., pieczołowicie zrekonstruowanej...

Szklana bajka z Krosna

Maciej Habrat jest artystą znanym w kraju i na kilku kontynentach. Tworzy bajecznie kolorowe szkło dekoracyjne...

Diecezja Rzeszowska w tym roku bez tradycyjnej kolędy

Ksiądz biskup Jan Wątroba wydał zalecenia dotyczące organizacji tegorocznej wizyty duszpasterskiej. W instrukcjach przesłanych do parafii 3 grudnia 2020 r. czytamy, że w diecezji rzeszowskiej...

Łempicka. Kobieta, która "namalowała" swoje życie

Przeżyła dwie wojny światowe, rewolucję bolszewicką, wielki kryzys z 1929 roku oraz hiszpańską wojnę domową. Wiedziała, czym jest dyskryminacja z powodu bycia kobietą malarką o żydowskim...

Czarodziejski ogród Józefa Mehoffera

Jak pisał prof. Stanisław S. Nicieja, zaborcy wysyłali do Galicji austriackich urzędników po to, by germanizowali zagrabione tereny. Tymczasem rodowici Austriacy nie wypełniali swojej misji: polonizowali się i nierzadko...

Reklama

Bralczyk o prawdzie w języku. WSIiZ wraca z cyklem "Wielkie pytania w nauce"

Prof. Jerzy Bralczyk będzie w styczniu gościem piątego cyklu otwartych wykładów "Wielkie pytania w nauce", organizowanego przez Wyższą Szkołę...

Siemaszkowa śpiewa w TVP3 Rzeszów przeboje Piaf i Osieckiej

Przeboje z ukochanych spektakli publiczności Teatru im. Wandy Siemaszkowej będzie można usłyszeć w okresie Świąt Bożego Narodzenia i w Sylwestra na antenie regionalnej...

Przemyśl w filmie "Śubuk". Producenci hitów jak "Boże Ciało" pokazują zdjęcia

Aurum Film, producent takich filmów jak "Ostatnia rodzina" czy nominowane do Oskara "Boże Ciało", zaprezentował pierwsze efekty pracy...

WDK zaprasza na popisy cymbalistów od piątku online

W piątek, 11 grudnia w Wojewódzkim Domu Kultury w Rzeszowie rozpoczynają się 39. Spotkania Cymbalistów. Potrwają trzy dni. Wydarzenie odbędzie się on-line i będzie transmitowane na żywo...

Prof. Bralczyk w Rzeszowie. "O prawdzie w języku"

Prof. Jerzy Bralczyk – wybitny językoznawca, specjalista w zakresie języka mediów, reklamy i polityki – 28 stycznia o godz. 18 wygłosi w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania wykład pt. "O...

zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.