Reklama
REKLAMA
Automatycznie wyświetlimy artykuł za 10 sekund
Przejdź do artykułu
Reklama
Reklama

Turcy i Sarmaci w Przemyślu

A A A
Antoni Adamski

Dodano: 29-04-2014

Stroje, XX wiek. Archiwum www.binzesistyl.pl

Stroje, XX wiek. Archiwum www.binzesistyl.pl

GALERIA ZDJĘĆ
Nelly Sarkady, kuratorka wystawy, na tle fragmentu ekspozycji. Archiwum www.binzesistyl.pl
Kaftanik krótki, druga połowa XX wieku. Archiwum www.binzesistyl.pl
Czapeczka męska, XIX/XX wiek. Archiwum www.binzesistyl.pl
Fajka złożona w etui. Archiwum www.binzesistyl.pl
Broszka, XIX/XX wiek. Archiwum www.binzesistyl.pl
Dzban, XXI wiek. Archiwum www.binzesistyl.pl
Serweta, XIX wiek. Archiwum www.binzesistyl.pl
Świecznik, początek XX wieku. Archiwum www.binzesistyl.pl
Grafika, XIX wiek. Archiwum www.binzesistyl.pl
Broń, m.in. pistolet skałkowy (w środku) z XVIII wieku. Archiwum www.binzesistyl.pl
Broń, m.in. jatagany (po prawej). Archiwum www.binzesistyl.pl
Obrazy, 1900 rok. Archiwum www.binzesistyl.pl
Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej co kilka lat organizuje wystawy poświęcone kulturze Bliskiego Wschodu. Najnowsza: „Turcica  Lehistanu” upamiętnia sześćsetną rocznicę nawiązania kontaktów dyplomatycznych między Polską a Turcją.

W roku 1414 r. Władysław Jagiełło wystał na dwór sułtański pierwszych posłów: Jakuba Skarbka z Góry i Grzegorza Ormianina. Przez stulecia stosunki pomiędzy oboma krajami były niezwykle ożywione. W wieku XVI małżonka Sulejmana Wspaniałego sułtanka Roksolana (z pochodzenia Ukrainka) w listach do Zygmunta Augusta tytułowała go „bratem”.
 
Okresy wojen i wzajemnej wrogości nie przekreślały ożywionych kontaktów handlowych. Za panowania ostatnich Jagiellonów Turcja zajmowała w nich najważniejsze miejsce. Polaków interesowały wykwintne tkaniny z Bursy i Stambułu, kobierce, kamienie szlachetne, misternie zdobiona broń, przyprawy korzenne. Tureckie dywany zdobiły siedziby monarchów i możnowładców. Np. arcybiskup lwowski Jan Zamoyski zamówił w 1603 r. w Stambule do wnętrza katedry lwowskiej dwadzieścia dywanów dekorowanych herbem Jelita. 
Reklama
 
Sarmacki gust

W XVII stuleciu, w miarę rozwoju kultury sarmackiej  nasilało się zainteresowanie Bliskim Wschodem. Sarmaci – legendarny koczowniczy lud zamieszkały między Donem a Wołgą - mieli rzekomo być przodkami polskiej szlachty. Polski ubiór narodowy - zwany też sarmackim albo kontuszowym - był głównym przejawem orientalnych wpływów w kulturze Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Jego pstrokata kolorystyka, obfitość i rozmaitość ornamentów z motywami kwiatowymi, nadmiar złota, srebra i szlachetnych kamieni znakomicie wpisywały się w gust polskiego szlachcica.
 
 
Modnymi i niezwykle pożądanymi były się wyroby rękodzieła perskiego czy tureckiego służące wyposażeniu sarmackich rezydencji, a także  broń i ekwipunek wojenny. Szczególnie ceniono tkaniny: muśliny, jedwabie haftowane misternie w motywy kwietnej łąki, brokaty na kontusze i żupany przetykane nicią srebrną i złotą oraz noszone do nich pasy.  Chociaż w powszechnej opinii w  kraju, który był przedmurzem chrześcijaństwa brzydzono się „niewiernym Turkiem”, „bisurnaninem”, używano bogatych wschodnich materii do szycia szat liturgicznych. Przekonujemy się o tym odwiedzając klasztorne skarbce czy muzea  diecezjalne z kolekcjami ornatów, kap szytych z perskich czy tureckich brokatów lub z pasów kontuszowych.  
 
Rodzimi Sarmaci sięgali chętnie po wschodnią broń nie tylko ze względu na jej wybitne zalety bojowe. Szable, jatagany, elementy zbroi i rzędy końskie przypominały swoją dekoracją dzieła jubilerskie. Wytrawnym kolekcjonerem wschodniej broni był Jan III Sobieski. Dla niego ormiańscy kupcy i złotnicy sprowadzali z Turcji i Persji jej kosztowne egzemplarze lub  wzorując się na nich wyrabiali je na miejscu we Lwowie.          
Reklama
 
Narodowy strój polski i romantyczny Orient

Polski strój szlachecki o bliskowschodnim rodowodzie noszony był powszechnie w XVIII stuleciu i to mimo zmieniających się mód przychodzących z Zachodu Europy. W XIX i XX przywdziewano ten ubiór okazjonalnie, bowiem w czasach utraty niepodległości i walki o nią był sposobem demonstrowania tożsamości narodowej. Ówczesne kontusze i żupany szyte przez znakomitych mistrzów igły z Wiednia, Lwowa i Krakowa, zdobione biżuterią wykonywaną  przez żydowskich czy wiedeńskich złotników olśniewały splendorem uczestników świąt patriotycznych i religijnych, przywołując mit o sarmackim pochodzeniu przodków.
 

Staropolski Orient przeniesiony w XIX stulecie współgrał z nurtem romantycznego orientalizmu. Dziewiętnastowieczni romantycy dawali wyraz fascynacji egzotyką Bliskiego Wschodu w poezji i malarstwie oraz w dziennikach relacjonujących ich niebezpieczne podróże do wschodnich krain. Orient w oczach twórców Romantyzmu jawił się jak świat tajemniczy, mroczny, pełen niebezpiecznych przygód, erotyki, okrucieństwa i bajecznego bogactwa.
 
Kunszt tureckiego rzemiosła
 
Muzeum  Narodowe Ziemi Przemyskiej uczciło sześćsetletnią rocznicę nawiązania polsko-tureckich stosunków dyplomatycznych wystawą sztuki tureckiej. Ekspozycja przygotowana w oparciu o własne zbiory to dość skromna prezentacja zabytków rzemiosła artystycznego oraz obrazów i grafiki powstałych na przestrzeni od XVII do XX w.
 
Najciekawszymi są tureckie tkaniny misternie tkane lub haftowane w motywy stylizowanych kwiatów; kilimy, kobierce, juczne torby dekorowane geometrycznymi wzorami o wspaniale zachowanej kolorystyce. Osiemnastowieczne pasy kontuszowe, charakterystyczne dla stroju polskiego szlachcica, określone tutaj jako „tureckie” kompozycją motywów i kolorystyką przypominają pasy pochodzące z polskich persjarni. Kolejnym przykładem zapożyczenia z kultury Orientu są małe, okrągłe haftowane czapeczki. Upowszechniono je jako dodatek do męskiego ubioru domowego.
Reklama
 
Miłośników dawnej broni z pewnością zainteresują jatagany - straszliwa broń obosieczna oraz  skałkowe pistolety w orientalnym typie. Metalowe naczynia: dzbanki, czarki, tace, tygielki do parzenia kawy, a także fajansowy talerz ze słynnej wytwórni w Iznik prezentują niezły poziom  tureckiego rękodzieła pamiątkarskiego.
 
 
Fascynacja bliskowschodnim Orientem jest tematem prac  autorów europejskich. To  dziewiętnastowieczne grafiki pejzażowe z motywami z Turcji oraz malarskie fantazje w stylu „Baśni z tysiąca i jednej nocy” autorstwa Edgara Kovatsa – architekta i malarza ze spolonizowanej rodziny węgierskiej działającego we Lwowie.  
 
Twórcą ekspozycji jest Nalan Sarkady, historyczka z przemyskiego Muzeum, z pochodzenia Turczynka, autorka kilku wystaw poświęconych kulturze tego kraju m.in. „Orient nam bliski. Fotografie z podróży Przemyśl-Stambuł 1912” (2006), „Stambuł czarodziej wszechczasów. Europejska Stolica Kultury 2010”.  Otwarta w końcu kwietnia wystawa czynna będzie tylko do 25 maja.
Reklama
Reklama
Reklama
zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.