Reklama

Wielkanoc jest nam potrzebna, aby zatęsknić

A A A
Redakcja

Dodano: 31-03-2018

Joanna Sarnecka. Fot. Tadeusz Poźniak

Joanna Sarnecka. Fot. Tadeusz Poźniak

Kiedyś święta były skromne, dziś powoli stają się prozaiczne – mówi Jurek Dynia, regionalista. Mocno się trzyma tradycja święcenia pokarmów, chrzan i jajka w koszyczku, ale już na stole pojawiają się wegańskie baby i mazurki bez cukru. Zdaniem Joanny Sarneckiej, antropologa, Wielkanoc jednak wcale nie jest passé. W morzu codziennej obfitości pozwala doświadczyć braku, zatęsknić za zmianą i się odrodzić. 
 
Joanna Sarnecka, antropolog kultury, bajarka i pisarka, twórczyni grupy „Opowieści z Walizki”, z Beskidu Niskiego:
 
Lubię Wielkanoc. Chrześcijański przekaz tych świąt, a także ich kalendarzowy czas, związek z nadejściem wiosny. Święta zawsze spędzam z rodziną. Jadę do rodziców, do Warszawy. Najpierw są wspólne przygotowania, które sprawiają nam mnóstwo radości. Ostatnio eksperymentujemy w wielkanocnej kuchni z wegańskimi i bezglutenowymi wersjami potraw. Staramy się jednocześnie trzymać tradycji. Na święta szykujemy więc mazurki, serniki, baby wielkanocne. Jest też, oczywiście, żurek z białą kiełbasą. Dla mnie w wersji wegańskiej - bez kiełbasy. I coraz więcej osób przy stole taki wybiera. Muszą być również jajka, ale kto jest weganinem, nie je. Aby mimo to spróbować słodkości, w tym roku upieczemy babkę bez jajek. Ja nie jem również cukru, więc przygotowuję na mazurki polewę z daktyli gotowanych z kaszą jaglaną, potem miksowanych, z dodatkiem kakao. Wygląda to jak mazurek, smakuje wspaniale. Spód takiego mazurka jest z mąki gryczanej. Jest świetna na kruche ciasta. Polecam.
 
Tradycje wielkanocne mazowieckie od podkarpackich niewiele się różnią. Czasem dotyczą tylko nazwy podobnego ciasta czy potrawy. Poza tym mój dom rodzinny to nie tylko tradycje Mazowsza, ale również Lubelszczyzny, z której pochodzi ojciec. Różnice dotyczą np. sposobu ozdabiania jajek. W moich rodzinnych stronach jajka najpierw gotowało się w łupinach cebuli, a później wyskrobywało na skorupce wzór z pomocą igły, małego śrubokręcika. To bardzo pracochłonne. Zawsze długo siedzieliśmy nad tym ozdabianiem i była to zabawa na całe święta. Na Podkarpaciu popularna natomiast była wersja batikowa. Najpierw rysuje się wzór z wosku, a potem barwi jajko. Próbujemy teraz tej metody, ale jeszcze brakuje nam wprawy. Cała rodzina uwielbia malowania pisanek, więc nie myślimy z tradycji rezygnować. Podobnie jak z zabawy z wodą w lany poniedziałek.
 
Jest ciekawa tradycja wielkanocna, której już się nie praktykuje. Mam na myśli kolędowanie wielkanocne. Nie chodzi o pieśni chrześcijańskie, ale ludowe kolędy. Kiedyś kolędowano bowiem dwa razy w roku – na Boże Narodzenie i na Wielkanoc. Ludowe kolędy bożonarodzeniowe opowiadały o budzeniu się do życia, o pannie, która się szykuje do zamążpójścia. Podobnie kolędy wiosenne – mówiły o płodności, o budzeniu się przyrody do życia.   
 
Wielkanoc jest pełna ważnych symboli i znaczeń. Woda, którą się oblewany, też ma związki z budzeniem ożywianiem. Oznacza odnowienie. Ważne jest dla mnie przeżywanie misterium paschalnego. W Wielkim Tygodniu chodzę do kościoła o.o. Dominikanów w Warszawie. Cenię sobie takie Triduum, które daje w kość, z kościoła wychodzi się np. o drugiej w nocy. Ale towarzyszą temu mocne przeżycia. Nie mam jednak poczucia, że to są smutne święta. Mamy perspektywę ludzi, którzy wiedzą, jak ta historia się kończy. Próbujemy odtwarzać pewien mit, w kościele pojawia się przecież forma teatralna – czytanie Męki Pańskiej na głosy. Przeżywamy ją, ale znając finał, nie musimy zanurzać się w tym smutku, to jest przecież radosny koniec. Mówimy o zwycięstwie nad śmiercią.
 
Reklama
Myślę, że dzisiejszemu człowiekowi bardzo potrzebne jest uczestnictwo w tym misterium. Wszystkiego mamy w bród, a w Wielkanoc możemy doświadczyć pewnego braku, tęsknoty za czymś ważnym, stworzyć sobie w głowie przestrzeń na nowe idee – jakąś wiosnę, jakieś odrodzenie.    
 
 
Fot. Archiwum BIZNESiSTYL
 
Jerzy Dynia, rzeszowski dziennikarz i  folklorysta, autor cyklu programów „Spotkanie z folklorem” Telewizji Rzeszów:
 
Wielkanoc na naszym terenie nie ma obyczajowości w postaci pieśni czy przyśpiewek, poza pieśniami wielkanocnymi. W Wielki Czwartek milkną dzwony, odzywają się kołatki. W Wielki Piątek przy kościołach palone są ogniska z tarniny, a mali chłopcy potem wybierają z nich wypalone gałązki i wkładają do butelek z wodą święconą, by zabrać je potem do domu. Punktem centralnym jest wielkanocne śniadanie, a potem biesiadowanie.
 
W moim rodzinnym domu święta były skromne. Urodziłem się jeszcze przed wojną koło Stanisławowa na Kresach, z których uciekliśmy w 1941 roku w rodzinne strony ojca. Najpierw do Rudnej Małej, a potem do Przewrotnego, gdzie podczas pacyfikacji zginęło 111 osób. Nie było ani czasu, ani klimatu na jakieś szczególne świętowanie, bo wydarzenia na to nie pozwalały. Numerem jeden pozostawał żurek z podsmażoną cebulą, jajkiem i wkrojoną kiełbasą oraz wędliny. Na słodycze już nie było miejsca, gdyż śniadanie - po długim poście, kiedy to potrawy maszczono jedynie olejem - było bardzo syte. Ze słodkich wypieków pamiętam babkę piaskową i makowca. Było dobrze, gdy ten makowiec był polukrowany. Te potrawy wyjątkowo smakowały, bo w czasie okupacji panowała bieda i nie wszystko można było dostać. Brakowało np. zboża i moja mama, nauczycielka, przygotowując chleb, wkrawała do drewnianej dzieży kostki ziemniaków, aby bochenków chleba było więcej.
 
Obyczajowość wielkanocną na Podkarpaciu zacząłem poznawać, gdy rozpocząłem pracę w telewizji. Wyjeżdżałem na parady straży grobowych, tzw. Turków do Grodziska Dolnego i Giedlarowej; przygotowywałem programy w Lubatowej, gdzie istnieje świetny zespół regionalny, prezentujący zwyczaje wielkanocne. Natomiast w Sędziszowie miałem okazję podziwiać zwyczaj gaika-maika, chodzenia z kogutkiem oraz oblewania. Był tam zwyczaj, niepochodzący z Podkarpacia, że chłopak wychodził na podwyższenie i wywoływał dziewczyny, a potem wypominał im pewne sprawki. Potem dziewczyny oblewano wodą. Wielkanocne zwyczaje ciekawie przedstawia zespół obrzędowy Mazurzanie, który odtwarza dawne zwyczaje i obrzędy związane z rodzinną miejscowością Mazury oraz regionem lasowiackim.
 
Istniał zwyczaj, że gdy zaczynała się wiosna, to rolnicy szli w pole i wsadzali w ziemię poświęcone gałązki palmowe, licząc, że będzie dobry urodzaj, a w lecie zbiory ominie grad. Był też zwyczaj wkładania palmy wielkanocnej za obraz albo pod strzechę. Skorupki ze święconych jajek były wynoszone w pole, ze względu na dużą zawartość po domach. Młode dziewczyny rzucały jajkami wróżąc sobie zamążpójście – jeśli jajko upadło na podłogę i nie potłukło się, znaczyło, że dziewczyna wyjdzie za mąż. W dorzeczu Sanu, po rezurekcji, po domach chodziły straże grobowe z życzeniami, więc gospodarze w podzięce za życzenia chętnie częstowali ich święconką oraz samogonem. Zdarzało się, że po odwiedzeniu paru domów, straże chodziły na mocno ugiętych nogach. 
 
Zauważam, że jedynym zwyczajem wielkanocnym, jaki się kultywuje, i który łączy społeczność, jest święcenie pokarmów w Wielką Sobotę. W koszyczku nadal nosi się baranka, kiełbasę, jaja, chrzan. Zaniknęła natomiast technika ręcznego zdobienia pisanek z jaj. Kiedyś jajka barwiło się naturalnie, a wzorki malowano woskiem. Dziś można kupić wszystko. Współczesność odziera nas z aury obyczajów. Święta stają się bardziej prozaiczne. 

KOMENTARZE

Święta Wielkiej Nocy!

Dyskusje o przewadze świąt Bożego Narodzenia nad Wielkanocą przypominają tyrady z cyklu; pierwsza była...

Smak Wielkanocy

Święta Wielkanocne przypadające na przełomie zimy i wiosny przypominają nam o odradzającym się świecie, dlatego też...

Kiermasze wielkanocne czas zacząć!

Zwyczajowo, na kilkanaście dni przed Wielkanocą organizowane są kiermasze, na...

Wielkanocne smaki świata

Jak smakują polskie przysmaki z wielkanocnego stołu, wiemy wszyscy, ale jakie smakołyki przy okazji Wielkiej Nocy trafiają na stoły Szkotów, Chorwatów, albo Brazylijczyków, już niekoniecznie. W hotelu i restauracji "Jaś Wędrowniczek" w Rymanowie...

Niedziela Palmowa - w oczekiwaniu na Wielkanoc

Szósta niedziela Wielkiego Postu, nazywana Niedzielą Palmową, czyli Męki Pańskiej, rozpoczyna obchody Wielkiego Tygodnia i oczekiwanie na święta upamiętniające zmartwychwstanie Chrystusa. W naszej tradycji...

zobacz więcej
Reklama

Świątynia sprzed ośmiu stuleci w Przemyślu

Dobiegają końca prace przy odsłonięciu fundamentów rotundy...

Kapelusz z zimorodka, a nawet secesyjna suknia w Muzeum Okręgowym

Czółenka z 1890 roku, pasy z atłasu, jedwabna parasolka czy torebka z wykutym w srebrze miniaturowym obrazem Rembrandta "Wymarsz strzelców" to tylko niektóre z "damskich...

Ile jest prawdy w "Dziadach"? Przed Dniem Wszystkich Świętych

Z Jolantą Dragan, kustoszem Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, rozmawia Angelika Fila

Koncert z okazji 40-lecia pontyfikatu Jana Pawła II w rzeszowskiej bazylice

16 października 2018 roku to data wyjątkowa dla każdego Polaka, bowiem na ten dzień przypada 40. rocznica pontyfikatu Polaka, wybranego na Papieża...

Reklama

Festiwal Nowego Teatru startuje 19 listopada w Rzeszowie. Znamy program

Dziewięć spektakli, w tym pięć konkursowych, koncerty i dyskusje o teatrze wypełniają program 05 Festiwalu Nowego Teatru - 57. Rzeszowskich Spotkań Teatralnych...

VI Najazd Awangardy na Rzeszów już w czwartek!

Czytanie poezji i inspirujące rozmowy w towarzystwie poetów, pisarzy i aktorów - to wszystko podczas VI Najazdu Awangardy na Rzeszów w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej już w czwartek, 25 października...

Dzwon Niepodległości od Felczyńskich zabrzmi na Placu Farnym [FILM]

Dzwon Niepodległości waży ponad tonę. Znajduje się na nim Godło Polski, Herb Województwa oraz tekst "Roty" Marii Konopnickiej. Odlany został 26 października...

Kayah w Tryptyku Niepodległa. Koncert gwiazd w Rzeszowie

Kacper Andrzejewski, Anna Grzelak, Małgorzata Chruściel, Żaneta Łabudzka, Krzysztof Iwaneczo, Sławek Uniatowski i KAYAH - ich znakomite głosy już 4 listopada zabrzmią w Filharmonii...

Agata Grzybowska i jej bieszczadzcy bohaterowie w DAgArt Galerie

Ludzie, którzy uciekli w Bieszczady, bez prądu i wody żyją w wybudowanych przez siebie chatach - to bohaterowie fotograficznego albumu Agaty Grzybowskiej "9 bram, z powrotem...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 59

VIP Biznes&Styl Nr. 59
w numerze m.in.:

VIP Biznes&Styl Nr. 59 • Sprężyny gazowe z FA Krosno • Ratowanie cerkwi w Baligrodzie • Lasowiak, co leczy serca i rozwija nowe technologie • Japońskie roboty i ręczna robota w Hucie Szkła w Jaśle • 100 lat niepodległej Polski
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.