Reklama

Dukielski Żyd jako 16-latek służył w Wojsku Polskim II Rzeczpospolitej

A A A
Aneta Gieroń

Dodano: 29-07-2018

Maksymilian Rosenbluth. Fot. Archiwum Sztetl Dukla

Maksymilian Rosenbluth. Fot. Archiwum Sztetl Dukla

Maksymilian Rosenbluth, dukielski Żyd miał 16 lat, gdy w 1924 roku wstąpił do polskiej armii. Skłamał, podając że ma 18 lat, ponieważ księgi narodzin zostały zniszczone podczas I Wojny Światowej. Po dwóch latach w polskim wojsku wrócił do Dukli, pracował jako pomocnik piekarza, piekarz, w końcu dorobił się własnej piekarni. W 1938 roku udało mu się wyjechać do Stanów Zjednoczonych… a w 2015 roku Duklę odwiedził jego syn, Philip Ross. To jedna z wielu historii, jakie poznamy podczas V Dni Kultury Żydowskiej – „Niepodległa Wielokulturowa”, już za tydzień, od 3 do 5 sierpnia w Dukli. Będzie szabat, rekonstrukcja przedwojennego targu oraz modlitwa ekumeniczna na Cmentarzu Żydowskim.
 
I jak co roku do niewielkiego miasteczka przy granicy ze Słowacją, na co dzień biednego i zapomnianego, zjedzie tłum gości. Działające tam od 7 lat Stowarzyszenia Na Rzecz Ochrony Dziedzictwa Żydów Ziemi Dukielskiej - Sztetl Dukla założone i kierowane przez Jacka Koszczana, jakby na przekór powszechnemu marazmowi, walczy o Duklę otwartą na turystów, wielokulturową, otwartą na świat, umiejącą czerpać ze swej przeszłości, by budować przyszłość.
 
Sam Koszczan jest autorem scenariuszy do filmów „Dlaczego” oraz „Sumienie”, w które zaangażował młodych ludzi z Dukli i okolic. Dzięki jego staraniom i wiedzy udało się doprowadzić do uhonorowania medalem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata dwóch rodzin z Gminy Dukla. Jest też organizatorem spotkań młodzieży z Polski i Izraela ze Sprawiedliwą, a od 5 lat wspólnie z innymi pasjonatami ze Stowarzyszenia Sztetl Dukla organizuje Dni Kultury Żydowskiej. 
 
- Przez tych kilka lat udało się zrobić tyle dobrego, zgromadzić wokół przedsięwzięcia tak wiele wspaniałych osób, że nie możemy zatrzymać się w pół drogi – mówi Jacek Koszczan. – Tegoroczne Dni rozpoczną się szabatem w piątek, 3 sierpnia w Transgranicznym Centrum Wymiany Kulturalnej. Odmówimy kidusz nad kielichem wina, która to modlitwa rozpoczyna szabat. Nie zabraknie też żydowskich dań: sałatki śledziowej, kawioru żydowskiego, czy sałatki zmaniaczanej oraz żydowskiej muzyki. Potrawy wprawdzie nie będą koszerne, ale na pewno nie będzie wieprzowiny.
 
Tegoroczne Dni Kultury Żydowskiej ze swoją okrągłą rocznicę przypadają w setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Stąd m.in. na plakacie promującym wydarzenie zdjęcie Maksymiliana Rosenblutha, dukielskiego Żyda, który służył w polskiej armii oraz nawiązanie do niepodległej i wielokulturowej Polski, jaka narodziła się w 1918 roku. Taka też była w Dukli, gdzie mieszkali obok siebie Polacy, Żydzi, Łemkowie i Rusini.
 
Do tamtych czasów wróci Dukla w sobotę, 4 sierpnia, gdy na Rynku odbędzie się rekonstrukcja przedwojennego targu w strojach z epoki, ze straganami Łemków i sklepikami Żydów oraz gazeciarzami rozdającymi „Gazetę Dukielską”.
 
- Udało się nam przygotować 12 – stronicową gazetkę w nakładzie 500 egzemplarzy, w której znajdą się teksty z lat 1830-1939. Prawdziwy rarytas – dodaje Jacek Koszczan.
 
Także w sobotę w Muzeum Historycznym – Pałac w Dukli odbędzie się konferencja naukowa „Niepodległa Wielokulturowa”. Wieczorem zaś Joanna Sarnecka na dukielskim rynku czytać będzie przedwojenną prasę.
 
Na niedzielę, 5 sierpnia zaplanowano modlitwę ekumeniczną na Cmentarzu Żydowskim w Dukli oraz warsztaty związane z ornamentyką macew i pochówkiem w judaizmie.
 
Reklama
- Spodziewamy się ponad 100 gości z Polski i zagranicy, wśród nich wielu turystów, którzy przyjadą do nas m.in. z Iwonicza i Polańczyka. Dlatego nigdy nie miałem wątpliwości, że warto pracować, warto robić to, co robimy i myślę, że będzie w końcu normalnie – dodaje Jacek Koszczan.
 
V Dni Kultury Żydowskiej w Dukli – „Niepodległa Wielokulturowa”
 
Piątek 03.08.2018 r.
 
20.00 – 22.00 Szabat – Transgraniczne Centrum Wymiany Kulturalnej w Dukli 
Trakt Węgierski 38
 
Sobota 04.08.2018 r.
 
07.00 – 12.00 Rekonstrukcja przedwojennego targu – Dukla Rynek
– Giełda staroci
– Grupa rekonstrukcyjna żołnierzy
– Warsztaty dla dzieci – schronisko młodzieżowe Rynek 9 Dukla
– Kocioł z gulaszem – gotowanie „na żywo”
– Muzyka „na żywo”.
– Wystawa „Niepodległa Wielokulturowa”.
– Gazeciarze.
– Wspólne zdjęcie godz. 11.00.
 
12.00 – 18.00 Konferencja Naukowa: „Niepodległa Wielokulturowa” – Muzeum Historyczne – Pałac w Dukli.
12.00 – 12.15 Otwarcie konferencji, przywitanie gości
12.15 – 12.20 Wprowadzenie muzyczne
12.20-12.45 dr Dariusz Piotr Klimczak – Fundacja Maximum – Wielokulturowość niepodległej Rzeczypospolitej. Mit czy rzeczywistość?
12.45-13.10 mgr Konrad Sikora – teolog, filozof – Dialog z Innym, jako źródło wolności i niepodległości
13.10-13.35 dr Barbara Munk – Instytut Dialogu Międzykulturowego im. JPII w Krakowie – Wkład przedstawicieli mniejszości narodowych związanych z Żywcem w walkę o niepodległość, rozwój gospodarczy i kulturalny Polski
13.35-14.00 dr Bożena Józefów – Czerwińska – Akademia humanistyczna w Pułtusku – Kwestia chłopska: w czasie dążeń do odzyskania przez Polskę niepodległości oraz w okresie dwudziestolecia międzywojennego
Utwór muzyczny/przerwa herbaciana/rozmowy kuluarowe/dyskusje
14.10-14.35 dr Joanna Potaczek – historyk, organizator i koordynator podkarpackich przedsięwzięć historycznych, naukowych i upamiętnień – Żydowskie gminy wyznaniowe w Bieszczadach w okresie międzywojennym
14.35-15.00 mgr Piotr Sewruk – Uniwersytet Marii Skłodowskiej Curie w Lublinie – Kulturotwórcza rola lewicy żydowskiej w międzywojennym Lublinie
15.00-15.20 mgr Agnieszka Caban – Muzeum Dialogu Kultur, oddział Muzeum Narodowego w Kielcach – Relacje romsko-polskie na przełomie wieków
15.20-15.40 mgr Agnieszka Żukowska-Arent – Fundacja Maximum – Wielokulturowy obraz zagłady na podstawie Porajmos Dusana Savicia oraz S-War Sasy Stojanovicia
15.40-16.05 kpt. mgr Oleniacz Grzegorz – historyk, regionalista – Polacy, Żydzi i Ukraińcy na ziemi komanieckiej w dwudziestoleciu międzywojennym
Utwór muzyczny/przerwa herbaciana/rozmowy kuluarowe/dyskusje
16.15-16.40 dr Joanna Stepaniuk – Uniwersytet Warszawski – Inność (odmienność) – obcość: między postrzeganiem a wartościowaniem współczesnych ukraińskich emigrantek
16.40-17.05 dr Justyna Szlachta-Ignatowicz – Uniwersytet Warszawski – Kultura górnośląska – współpraca, próby separacji czy istnienie obok
17.05-17.30 mgr Magdalena Tomczyk – Uniwersytet Jagielloński – Parafie Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w dwudziestoleciu międzywojennym na obszarze II Rzeczypospolitej – szkic zagadnienia
17.30-17.55 kpt. mgr Marek Jakubus – historyk, regionalista – Rola szkoły dukielskiej w kształtowaniu postaw narodowych i patriotycznych w latach 1867 – 1918
18.00 dyskusja/ zakończenie i podsumowanie konferencji
 
20.30 – Czytanie performatywne przedwojennej prasy – dukielski rynek
 
Niedziela 05.08.2018 r.
 
17.00 – 17.30 – Modlitwa Ekumeniczna, pomnik na Cmentarzu Żydowskim w Dukli
17.30 – Warsztaty związane z ornamentyką macew i pochówkiem w judaizmie. Cmentarz Żydowski w Dukli
 

KOMENTARZE

Wielokulturowe Podkarpacie

Z Jackiem Koszczanem, prezesem Stowarzyszenia na Rzecz Ochrony Dziedzictwa Żydów Ziemi Dukielskiej...

5 ekologicznych sposobów na mszyce

Mszyce są uciążliwe w zwalczaniu, ale można ich się pozbyć z ogrodu, sadząc...

Sandra Tarnowska: W Dukli czuję się u siebie

Z Sandrą hr Tarnowską, współwłaścicielką pałacu w...

Cergowa z wieżą widokową na Bieszczady i Tatry

Cergowa - zalesiony szczyt Beskidu Dukielskiego w Beskidzie Niskim, który od zawsze uwielbiali amatorzy biegów górskich oraz miłośnicy "prawdziwych gór", od dwóch tygodni przeżywa najazd turystów...

Samarytanie z Markowej. Muzeum Polaków Ratujących Żydów

Tragedii, jaka miała miejsce w Markowej 24 marca 1944 r. nie da się opisać poprzez suche fakty historyczne. Przed świtem dom Józefa Ulmy został otoczony przez żandarmów i granatowych...

zobacz więcej
Reklama

Świątynia sprzed ośmiu stuleci w Przemyślu

Dobiegają końca prace przy odsłonięciu fundamentów rotundy...

Kapelusz z zimorodka, a nawet secesyjna suknia w Muzeum Okręgowym

Czółenka z 1890 roku, pasy z atłasu, jedwabna parasolka czy torebka z wykutym w srebrze miniaturowym obrazem Rembrandta "Wymarsz strzelców" to tylko niektóre z "damskich...

Ile jest prawdy w "Dziadach"? Przed Dniem Wszystkich Świętych

Z Jolantą Dragan, kustoszem Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, rozmawia Angelika Fila

Koncert z okazji 40-lecia pontyfikatu Jana Pawła II w rzeszowskiej bazylice

16 października 2018 roku to data wyjątkowa dla każdego Polaka, bowiem na ten dzień przypada 40. rocznica pontyfikatu Polaka, wybranego na Papieża...

Reklama

Festiwal Nowego Teatru startuje 19 listopada w Rzeszowie. Znamy program

Dziewięć spektakli, w tym pięć konkursowych, koncerty i dyskusje o teatrze wypełniają program 05 Festiwalu Nowego Teatru - 57. Rzeszowskich Spotkań Teatralnych...

VI Najazd Awangardy na Rzeszów już w czwartek!

Czytanie poezji i inspirujące rozmowy w towarzystwie poetów, pisarzy i aktorów - to wszystko podczas VI Najazdu Awangardy na Rzeszów w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej już w czwartek, 25 października...

Dzwon Niepodległości od Felczyńskich zabrzmi na Placu Farnym [FILM]

Dzwon Niepodległości waży ponad tonę. Znajduje się na nim Godło Polski, Herb Województwa oraz tekst "Roty" Marii Konopnickiej. Odlany został 26 października...

Kayah w Tryptyku Niepodległa. Koncert gwiazd w Rzeszowie

Kacper Andrzejewski, Anna Grzelak, Małgorzata Chruściel, Żaneta Łabudzka, Krzysztof Iwaneczo, Sławek Uniatowski i KAYAH - ich znakomite głosy już 4 listopada zabrzmią w Filharmonii...

Agata Grzybowska i jej bieszczadzcy bohaterowie w DAgArt Galerie

Ludzie, którzy uciekli w Bieszczady, bez prądu i wody żyją w wybudowanych przez siebie chatach - to bohaterowie fotograficznego albumu Agaty Grzybowskiej "9 bram, z powrotem...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 59

VIP Biznes&Styl Nr. 59
w numerze m.in.:

VIP Biznes&Styl Nr. 59 • Sprężyny gazowe z FA Krosno • Ratowanie cerkwi w Baligrodzie • Lasowiak, co leczy serca i rozwija nowe technologie • Japońskie roboty i ręczna robota w Hucie Szkła w Jaśle • 100 lat niepodległej Polski
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.