Reklama

Święta Łucja dnia przyrzuca. Adwent w tradycji ludowej

A A A
Angelika Fila

Dodano: 02-12-2018

Fot. Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie

Fot. Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie

W niedzielę, 2 grudnia rozpocznie się Adwent, 4-tygodniowy okres przygotowania do świąt Bożego Narodzenia. Radosny okres oczekiwania na nadejście Chrystusa obfituje w wiele zwyczajów i symboli, o których wszyscy doskonale wiemy, a jak było dawniej? Czy pojęcie Adwentu różni się dziś od tego, który pojmowano w tradycji ludowej?
 
Czas oczekiwania wyznaczała i nadal wyznacza liturgia w Kościele. Adwent rozpoczynał się od pierwszych nieszporów czwartej z kolei niedzieli poprzedzającej Boże Narodzenie, a kończył o zmierzchu, 24 grudnia. Podkreśleniem tego wyczekiwania i wyciszenia się przed narodzinami Syna Bożego miał być kolor dominujący w liturgii - fioletowy, który symbolizuje pokutę i właściwe przygotowanie się do świąt. 
 
Tradycją Kościoła katolickiego są odprawiane o świcie przez cały Adwent msze nazywane roratami. To msze ku czci Maryi Panny, na pamiątkę przyjęcia przez nią nowiny archanioła Gabriela, który zwiastował narodziny Syna Bożego. W liturgii Adwent dzieli się na dwa okresy: od momentu jego rozpoczęcia, aż do 16 grudnia, w którym szczególnie oczekuje się narodzin Jezusa, oraz czas od 17 grudnia do Wigilii, który ostatecznie przygotowuje do świąt Bożego Narodzenia.
 
- Najbardziej charakterystycznym elementem Adwentu są roraty, które odbywają się przez cały okres Adwentu i są przygotowaniem do świąt Bożego Narodzenia.  Do dziś wiele ludzi, z którymi rozmawiam czuje obowiązek uczestniczenia w tych nabożeństwach - informuje Jolanta Dragan, kustosz z Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej.
 
Dawniej na wsiach, tuż przed rozpoczęciem Adwentu odbywały się huczne zabawy, mające wiele wspólnego z tymi organizowanymi z okazji zakończenia karnawału (dzisiejsze ostatki). Jednak przez cały okres adwentowy mieszkańcy wsi zachowywali post, który przypadał na środy, piątki i soboty. Starano się wtedy unikać wszelkich używek takich jak alkohol i tytoń, nie noszono kolorowych ubrań i ozdób. W tym okresie zakazane były również śluby, wesela i inne zabawy. Początek Adwentu, w niektórych regionach Polski ogłaszał dźwięk ligawek (trombit) - długich drewnianych trąb, wszystkie inne instrumenty natomiast musiały zamilknąć na ten szczególny czas.
 
Fot. Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie
 
Reklama
- Jeżeli chodzi o pozostałe wierzenia ludowe związane z tym okresem są one nadal bardzo dobrze pamiętane przez mieszkańców wsi i okolic. W tradycji wiejskiej Adwent był szczególnym okresem związanym głównie z postem. Post przez cały rok obowiązywał – również do dziś – głownie w piątki. Natomiast dawniej post przybierał dodatkową formę. W większości domów zmieniała się omasta dań podczas postu, na co dzień kraszono potrawy słoniną ze skwarkami lub masłem, a w Wielkim Poście używano do maszczenia wyłącznie oleju, głównie z siemienia lnianego, rzadziej konopnego, mógł być także olej rzepakowy albo z bukwi specjalnie tłoczony z okazji Adwentu. W niektórych gospodarstwach zmieniano cały jadłospis. Ustawiały się kolejki do specjalnych olejarni, które dawniej były bardzo popularne. Przez cały Adwent powstrzymywano się od jedzenia mięsa, czasem spożywano je wyłącznie w niedzielę – informuje kustosz z Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej.
 
Jedzono wtedy jak niemal codziennie barszcz biały, ale w Adwencie bez wspomnianej wcześniej okrasy, na przykład ze smażoną na oleju cebulą. Taki tłuszcz zjadano z chlebem. 
 
- Dzisiaj, kiedy idziemy do sklepu to wszystkie ozdoby choinkowe mamy gotowe do kupienia, wszystko znajdziemy na półkach. Dawniej tego nie było i wszystkie ozdoby przygotowywano podczas Adwentu samodzielnie, robiły to przede wszystkim małe dzieci. Wykorzystywano do tego bibuły i kawałki słomy, orzechy, jabłka i sreberka z cukierków, które zbierano celowo przez cały rok. Ponieważ wszystkie huczne zabawy były zakazane szukano innych zajęć. Śpiewano m.in. pieśni pochwalne dla świętych. Ponieważ był to czas zimowy i nie było prac polowych, ludzie wieczorami zbierali się w największych izbach we wsi, a tam wymieniano między sobą informacje na różne tematy. Kobiety przędły nici, cerowały koszule, skubały pióra, rozmawiając przy tym. W adwencie osoby, które zajmowały się kolędowaniem robiły próby do przedstawień kolędniczych. Przygotowywano stroje i akcesoria do tych wystąpień. Mężczyźni zaś np. naprawiali buty czy strugali w drewnie – wyjaśnia Jolanta Dragan.
 
- W tradycji, od 13 grudnia (św. Łucji) „dzieje się dramat na niebie”. Według wierzeń, od tego dnia zaczyna się na niebie walka jasności z ciemnością. Słońce - w co jeszcze niedawno głęboko wierzono - zaczyna budzić się z odrętwienia zimowego, a dowodem na to, że zwycięża jasność jest to, że dzień staje się dłuższy (6 stycznia). Konieczność zwycięstwa słońca determinowała określone zachowania ludzi w Adwencie, którzy zgodnie z wielowiekową tradycją skrupulatnie przestrzegali wspomnianych zasad, gdyż ich złamanie groziło jakąś karą np., że nie nadejdzie wiosna. Dzień 13 grudnia określa się powiedzeniem „Święta Łucja dnia przyrzuca”. Od tego dnia na wsiach prowadzono także prognozy pogody. Uważano ten okres za wyjątkowy i magiczny czas – dodaje etnograf. 
 
Ostatnim dniem Adwentu była Wigilia Bożego Narodzenia.

KOMENTARZE

Reklama

Świątynia sprzed ośmiu stuleci w Przemyślu

Dobiegają końca prace przy odsłonięciu fundamentów rotundy...

##BEAUTY2. Fotografia i wizaż na wystawie w Galerii Nierzeczywistej

Galeria Nierzeczywista w Rzeszowie zaprasza na wernisaż oraz wystawę Mariusza Barana z Rzeszowskiego Stowarzyszenia Fotograficznego pod nazwą ##BEAUTY2. Przygotowaniem...

Kapelusz z zimorodka, a nawet secesyjna suknia w Muzeum Okręgowym

Czółenka z 1890 roku, pasy z atłasu, jedwabna parasolka czy torebka z wykutym w srebrze miniaturowym obrazem Rembrandta "Wymarsz strzelców" to tylko niektóre z "damskich...

Ile jest prawdy w "Dziadach"? Przed Dniem Wszystkich Świętych

Z Jolantą Dragan, kustoszem Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, rozmawia Angelika Fila

Reklama

Koncert z okazji 40-lecia pontyfikatu Jana Pawła II w rzeszowskiej bazylice

16 października 2018 roku to data wyjątkowa dla każdego Polaka, bowiem na ten dzień przypada 40. rocznica pontyfikatu Polaka, wybranego na Papieża...

Festiwal Nowego Teatru startuje 19 listopada w Rzeszowie. Znamy program

Dziewięć spektakli, w tym pięć konkursowych, koncerty i dyskusje o teatrze wypełniają program 05 Festiwalu Nowego Teatru - 57. Rzeszowskich Spotkań Teatralnych...

VI Najazd Awangardy na Rzeszów już w czwartek!

Czytanie poezji i inspirujące rozmowy w towarzystwie poetów, pisarzy i aktorów - to wszystko podczas VI Najazdu Awangardy na Rzeszów w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej już w czwartek, 25 października...

Dzwon Niepodległości od Felczyńskich zabrzmi na Placu Farnym [FILM]

Dzwon Niepodległości waży ponad tonę. Znajduje się na nim Godło Polski, Herb Województwa oraz tekst "Roty" Marii Konopnickiej. Odlany został 26 października...

Kayah w Tryptyku Niepodległa. Koncert gwiazd w Rzeszowie

Kacper Andrzejewski, Anna Grzelak, Małgorzata Chruściel, Żaneta Łabudzka, Krzysztof Iwaneczo, Sławek Uniatowski i KAYAH - ich znakomite głosy już 4 listopada zabrzmią w Filharmonii...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 59

VIP Biznes&Styl Nr. 59
w numerze m.in.:

VIP Biznes&Styl Nr. 59 • Sprężyny gazowe z FA Krosno • Ratowanie cerkwi w Baligrodzie • Lasowiak, co leczy serca i rozwija nowe technologie • Japońskie roboty i ręczna robota w Hucie Szkła w Jaśle • 100 lat niepodległej Polski
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.