Reklama

Odkrywanie Stanisława Szukalskiego. Film sfinansował DiCaprio

A A A
Antoni Adamski

Dodano: 20-03-2019

Fot. Materiały prasowe

Fot. Materiały prasowe

Amerykańska platforma cyfrowa Netflix wyprodukowała dwugodzinny film o polskim artyście Stanisławie Szukalskim (1893-1987). Na Podkarpaciu obraz ten zaprezentował jedynie Gminny Ośrodek Kultury w Żołyni. Wśród tłumnie przybyłych widzów znalazły się tylko dwie przedstawicielki rzeszowskich instytucji kultury (w tym jednej prywatnej). Czy warto przypominać twórczość Szukalskiego?
 
Film pt. „Walka, życie i zaginiona twórczość Stanisława Szukalskiego” sfinansował znany aktor Leonardo DiCaprio, który artystę poznał w dzieciństwie i przez dziesięciolecia był w Los Angeles jego sąsiadem. Do reżyserowania obrazu znaleziono znanego polskiego reżysera – dokumentalistę Ireneusza Dobrowolskiego. Jego żona Anna została producentką. Oboje przybyli do Żołyni na spotkanie z publicznością. Towarzyszył im prof. dr hab. Lechosław Lameński ( Katolicki Uniwersytet Lubelski), który jest autorem monografii artystycznej, wyboru tekstów o sztuce oraz obszernego wstępu do albumu o Szukalskim. Spotkanie zorganizowała Magdalena Kowalska, dyrektorka GOK-u; obecny był Piotra Dudek, wójt gminy Żołynia. Prezentacji filmu towarzyszyła niewielka wystawa malarstwa Franciszka Frączka autorstwa Błażeja Burkackiego i Jolanty Frączek.
 
Na film składają się wypowiedzi artysty z lat 60-tych, pokazane zostały jego prace rzeźbiarskie (głównie nowe odlewy; starsze zostały zniszczone w czasie wojny) fotografie, rysunki i korespondencja. Zasadniczą rolę odgrywają wspomnienia jego amerykańskich przyjaciół. Glenn Bray odnalazł w antykwariacie album prac Szukalskiego wydany w roku 1929. Wkrótce później odkrył, iż ich twórca mieszka nieopodal i ignorowany jako artysta prowadzi życie zapomnianego przez wszystkich emeryta. Obraz Dobrowolskiego staje się w ten sposób filmem o odkrywaniu  „genialnego” artysty. Określenie to (a także jemu podobne) wielokrotnie padają z ust amerykańskich twórców mówiących o polskim rzeźbiarzu, rysowniku, malarzu i teoretyku sztuki. Rzetelny i bezstronny reżyser uważał za swój obowiązek przedstawienie nieoczekiwanych konsekwencji tego odkrycia. I tu zaczynają się kłopoty.
 
Reklama
Szukalski głosił w ostrych, niedyplomatycznych słowach potrzebę zerwania z „dekadencką” kulturą francuską i stworzenia od podstaw narodowej sztuki polskiej. Miałaby ona powtarzać formy prasłowiańskie oraz czcić prasłowiańskich bogów. (Artysta był wrogiem kościoła katolickiego odgrywającego - jego zdaniem - zbyt wielką rolę w życiu społecznym.) U stóp wawelskiego wzgórza, na dnie Smoczej Jamy winna powstać Duchtynia – grobowiec z posągiem Oswobodziciela czyli Piłsudskiego. Symbolem odrodzonej ojczyzny miało stać się jej nowe godło – Toporzeł. Jednym słowem, artysta głosił potrzebę  „przebudowy polskiej świadomości”- jak pisał Witold Bunikiewicz („Kurier Warszawski” z 1936 r.) dodając z aprobatą: „Bez względu na to z czym łączyć będą tę sztukę: z twórczością Azteków, z symbolizmem niemieckim, z włoskim futuryzmem, z Asyrią lub Egiptem (…) z chaosu tych różnorodnych i często nieskojarzonych form tryska myśl zapładniająca”. 
 
Czy naprawdę myśl aż tak nowatorska? Po dziesięcioleciach jeszcze wyraźniej niż w latach 30-tych widać eklektyzm sztuki Szukalskiego, jej teatralną, deklamatorską wręcz sztuczność, a także nieautentyczność samego - rzekomo prasłowiańskiego - przesłania. Szukalski zapomniał, iż to właśnie różnorodność była cechą wielonarodowej Rzeczypospolitej. O czym na Podkarpaciu – regionie o multikulturowych tradycjach powtarzać nie trzeba. Na bogactwo sztuki Krakowa czy Lwowa (a szerzej: całej Galicji) składało się sześć lub więcej nacji. Na tym polega jej niepowtarzalność w europejskiej skali. Lata 30-te były okresem wzrostu germańskiego nacjonalizmu. Polska -szczególnie po odkryciu Biskupina – przeciwstawiała mu rzekomo rodzimą „słowiańskość”. Dziś archeolodzy nie potrafią wskazać, jakie naprawdę ludy zamieszkiwały nasze ziemie w okresie pradziejowym. Wiadomo tylko, iż Słowianie przyszli tu dużo później. 
 
Szukalski żądał także reformy szkolnictwa artystycznego i zastąpienie „zmurszałej” Akademii Sztuk Pięknych prowadzoną przez siebie Twórcownią. W roku 1929 założył grupę artystyczną Szczep Rogate Serce, do którego należeli dwaj artyści z naszego regionu: Franciszek Frączek z Żołyni oraz Stanisław Gliwa ze Słociny. Każdy z nich poszedł później własną drogą: Frączka zafascynowała ludowość, Gliwa został artystą książki.
 
Reżyser Ireneusz Dobrowolski wskazuje aktualne konsekwencje postawy Szukalskiego, który powoli zaczyna być przypominany na salonach artystycznych.  Trudno mówić o jego wpływach na sztukę współczesną. Co najwyżej są tam obecni niektórzy szukalszczycy (np. Frączek, Żechowski i in.) Z symbolami autorstwa samego Szukalskiego (np. Toporzeł, Zadruga) obnoszą się za to na swych transparentach narodowcy. Ciekawe, co wiedzą o ich twórcy? Dobrowolski przypomina przy tym jak dla narodu zakończyły się lata 30-te. Pokazuje defiladę wojskową, marszałka Edwarda Rydza - Śmigłego przemawiającego z trybuny. Czyżby chciał przypomnieć dzisiejszą samotność Polski i fakt, iż nie obroni jej tysiąc stacjonujących tu żołnierzy amerykańskich?

KOMENTARZE

W niedzielę "Słońcesław z Żołyni" Teatru Jaruga

Teatr Jaruga z Rzeszowa zaprezentuje w niedzielę...

Twórca Minecraft Edu: gry pomagają zrozumieć wiele reguł i zasad nauki

O tym, że gry wcale nie są złe (w rozsądnej ilości), a nauka języków obcych może być szybka, łatwa i przyjemna – przekonywali prelegenci na konferencji...

Reklama

Rzeszów nagrodził najzdolniejszych studentów sztuki w Polsce

Prawie 900 prac i tylko 6 nagród – o zwycięstwo w ogólnopolskim I Triennale Malarstwa Studenckiego Rzeszów 2019 nie było łatwo. Za sukces trzeba uznać już samo zakwalifikowanie...

Iber sypie magią teatru. Jego "Mistrz i Małgorzata" lśni duchem Bułhakowa

Uzbrojony w gitary, harmonię i bębny, ciągnąc za sobą uparty jak bicie serca rytm, wkracza na scenę Woland i jego banda. Dziwacznie ubrani, o...

Ania z The Voice Kids "ryknęła" już na chrzcie. Będzie płyta!

- Podczas chrztu Ania darła się wręcz w niebogłosy. Trzeba było wychodzić z kościoła, a ksiądz musiał czekać, aby ją jakoś ochrzcić. Proboszcz wtedy wypowiedział...

Reklama

Frida Kahlo inspiruje. Wystawa dotarła do Rzeszowa

Artyści z Polski, Słowacji, Stanów Zjednoczonych i Portugalii stworzyli dzieła inspirowane sztuką sławnej Meksykanki Fridy Kahlo. Wystawa prac, które powstały w ramach Międzynarodowego Projektu...

80 pianistów z całego świata zaczyna dziś w Rzeszowie grać Chopina

Przyjechali do Rzeszowa z różnych stron Polski i spoza jej granic – z Japonii, Korei, Chin, Rosji. Mają nie więcej niż 21 lat i walczą o zwycięstwo w...

Festiwal w Łańcucie bez koncertu przed Zamkiem. Za to z Piotrem Beczałą

Piotr Beczała - śpiewak okrzyknięty najwspanialszym lirycznym tenorem świata i porównywany z Pavarottim - uświetni finał 58. Muzycznego Festiwalu...

Człowiek "w zwierciadle" Sylwestra Stabryły. Wystawa w marcu

Obrazy Sylwestra Stabryły zagoszczą na wiosennej wystawie w Galerii Miejskiej Zespołu Szkół Plastycznych im. Piotra Michałowskiego w Rzeszowie. Pochodzić będą z trzech...

Krosno szkłem stoi. Kolekcja secesyjnego szkła

W ciągu ostatnich dwóch lat Muzeum Podkarpackie w Krośnie zakupiło kolekcję siedemdziesięciu szkieł artystycznych. Są to wyroby hut śląskich, czeskich, francuskich, włoskich. Pochodzą z lat 1895...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr 61

VIP Biznes&Styl Nr 61
w numerze m.in.:

Zuzia Górska - pracownia Twórcza w cieniu fredrowskiego zamku Politycy nie mogą ulec pokusie pychy! Jolanta Kluz-Zawadzka - Lekarskie powołanie Śladami Watachy Dominikanin o Drodze św. Jakuba
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.