Reklama

Przejmująca "Blizna" Mądzika w hołdzie Szajnie

A A A
Aneta Gieroń

Dodano: 28-09-2017

Fot. Tadeusz Poźniak

Fot. Tadeusz Poźniak

ZDJĘCIA

zobacz wszystkie ›
W świetle księżyca i stłumionych świateł, w miejscu starego Rzeszowa - gdzie w czasie okupacji było getto – ale i  nowego Rzeszowa tętniącego  dziś młodością i dźwiękiem klaksonów, pięknym, wstrząsającym widowiskiem plenerowym „Blizna” prof. Leszek Mądzik złożył swój artystyczny hołd jednemu z trzech wielkich magów teatru, prof. Józefowi Szajnie. Na Placu Cichociemnych, gdzie w 2002 roku stanęła  rzeźba "Przejście 2001", rozpoczęła się siódma już edycja festiwalu "Źródła Pamięci. Szajna - Grotowski - Kantor", ale chyba po raz pierwszy tak mocno przeżywaliśmy świat, w którym człowiek stal się numerem w kolejce po śmierć. I choć w przypadku prof. Szajny „blizna” celi śmierci i więziennego pasiaka pozostała w nim na zawsze, to jednocześnie stała się siłą życia i tworzenia. Pytanie, czy my umiemy dziś wyzwolić się z „pasiaków współczesności?!
 
Leszek Mądzik, scenograf, reżyser, malarz i fotograf, założyciel  oraz szef Sceny Plastycznej KUL. Twórca, który zapisał swój osobny rozdziały w historii teatru i plastyki, wystawą "Światło dramatu" oraz spektaklem "Blizna", który został przygotowany specjalnie dla przestrzeni, którą przed laty dla „Przejścia 2001” wybrał prof. Szajna i poza Rzeszowem nigdzie nie był dotychczas pokazywany, rozpoczął siódmą edycję festiwalu "Źródła Pamięci. Szajna - Grotowski - Kantor". Przez kolejne dni, aż do soboty Rzeszów zatrzyma się wokół trzech wielkich twórców teatru: Józefa Szajny, Jerzego Grotowskiego, Tadeusza Kantora. Oni z tym miastem i jego najbliższą okolicą byli związani, tym miejscem przesiąkli, a teraz od 7 lat, dzięki festiwalowi do  tego miejsca wracają ci, dla których Szajna, Grotowski, Kantor ciągle są inspiracją,  a teatr najważniejszy. 
 
Prof. Józef Szajna, który w poprzednich latach zdawał się pozostawać w festiwalowym cieniu Tadeusza Kantora i Jerzego Grotowskiego, w tym roku wysuwa się na plan pierwszy. Ten wybitny scenograf, reżyser teatralny, autor scenariuszy, teoretyk teatru, malarz i  grafik, więzień obozów koncentracyjnych w Auschwitz i Buchenwaldzie, co zaważyło na charakterze całej jego twórczości, dokładnie 95 lat temu urodził się w Rzeszowie i do miasta swej młodości wracał przez całe życie. Tutaj powstała jedyna w Polsce i na świecie Szajna – Galeria, tutaj też 20 lat temu miała miejsce premiera ostatniego spektaklu "Deballage", który podbił potem świat, a który Szajna zrealizował w Rzeszowie.
 
Dzięki silnym związkom z miejscem, skąd rozpoczął swoją drogę, Szajna doczekał się też bardzo dobrych książek o sobie autorstwa rzeszowian. Powieść "18 znaczy życie, rzecz o Józefie Szajnie"  napisał Jerzy Fąfara, wspomnienia „Spotkania z Szajną” oraz „Szajny ślady ostatnie” wydał Andrzej Piątek.
 
 
Fot. Tadeusz Poźniak

Reklama
Sama „Blizna” Leszka Mądzika, bardzo mocno nawiązuje do dramatycznych przeżyć młodego, 19-letniego Józefa Szajny, który nie tylko przeżył gehennę niemieckich obozów, ale dwa tygodnie przetrwał w celi śmierci, w upiornych warunkach, w pomieszczeniu o wymiarach 90 na 90 cm bez okien, gdzie zamykano  po czterech więźniów, a ci mogli tylko stać.  I… paradoksalnie w tej celi Szajna narodził się jako artysta. Nikt tego nie zrozumie, kto choć przez chwilę nie przebywał w miejscu, gdzie człowiekowi odbiera się wszystkie zmysły. W ciemności Szajna niczego nie widział, dotykał jedynie ścian, przez które nie docierały do niego żadne dźwięki. I tylko stworzenie we własnej głowie świata na nowo pozwalało w takich warunkach przetrwać. Szajnie się to udało. Więcej, tamte przeżycia potrafił pokazać w sztuce, potrafił je przekuć w swoją siłę życia i tworzenia.
 
Dlatego tak wstrząsający jest szpaler 6 skrzyń przypominających 6 grobów, jakie na Placu Cichociemnych ustawił w „Bliźnie” Leszek Mądzik. Gdy widzimy dłonie przebijające się do życia, spod „zwałów” ziemi, to jakby widzieć młodego Szajnę walczącego o każdy oddech w celi śmierci. Przejmująca jest też scena wyzwalania się z więziennych pasiaków, bo czy można się uwolnić od tej blizny? Nie, nie można! Ale ważniejsze jest pytanie, jak ta blizna zdeterminuje nasze życie, czy pogrąży nas w otchłani rozpaczy, czy może nasze życie napisze na nowo, jako takie, w którym nawet chwili nie zmarnujemy na rzeczy miałkie?!
 
Sama rzeźba „Przejście 2001” ma w spektaklu swoje fundamentalne znaczenie – bo co dalej, gdy zdejmiemy „pasiaki”? Czy nie pozostajemy nadzy wobec wyzwań XXI wieku?! Szajna wiek XX, naznaczony dwoma najbardziej nieludzkimi systemami w dziejach świata - nazizmem i komunizmem, nazywał "katastrofą i chorobą". Ale przyszłości też nie widział w różowych barwach. W wiek XXI weszliśmy naznaczeni tragedią World Trade Center i globalnym terroryzmem. Choć marzył mu się świat bez wojny i zła - jego rzeźba „Przejście 2001” miała być symbolicznym przejściem w nowe tysiąclecie, od śmierci do życia. Przypomnieniem, że był numerem, a stał się człowiekiem, swoistym memento sztuki pochodzącej z tego, co przeżył i zrozumiał.
 
Tyle tylko, że człowiek XXI wieku, którego nie dotknęła tragedia wojen światowych i obozów koncentracyjnych, też zdaje się być nagi i bezbronny wobec zagrożeń współczesnego świata. Nagość aktorów Mądzika, przy niemiłosiernie świdrującym dźwięku skrzypiec na tle „Przejścia 2001” jest tak przejmująca, że odchodzący w ciemność aktorzy na długo  pozostawiają widzów w ciszy. Asceza środków wyrazu, scenografii i dojmująca czerń otulająca wszystko i wszystkich, tak charakterystyczna dla Mądzika, nie może się nie podobać. 
 
 
Fot. Tadeusz Poźniak
 
W kolejnych dniach festiwalu zobaczymy jeszcze: „Kroniki podwórkowe” Teatru Przedmieście, „Studium o Hamletach” Teatru Chorea i Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza, „Orfeo‘70” Stowarzyszenia Sztuka Nowa, „Dziady - Noc Pierwsza” Teatru Wierszalin oraz „Trzynaście sztuk awangardowych” w reżyserii Romana Siwulaka z krakowskiej Cricoteki.
 
Wstęp na wszystkie prelekcje i promocje książek przewidziane w programie jest bezpłatny. Bilety na spektakle w cenie 40 zł.
 
Program festiwalu „Źródła Pamięci. Szajna-Grotowski-Kantor 2017”
 
Rzeszów, 27-30 września 2017
 
Czwartek, 28 września 
11.00 -  Józef Szajna - prelekcje: Leszek Mądzik, Agnieszka Koecher-Hensel, Jerzy Fąfara (Szajna Galeria,  ul. Sokoła 7/9)
18.00 - Teatr Przedmieście „Kroniki podwórkowe” (Teatr Przedmieście, ul. Reformacka 4)
20.00 - Teatr Chorea/Akademia Teatralna im. A. Zelwerowicza „Studium o Hamletach”, po spektaklu spotkanie z reżyserem i aktorami (Teatr Maska)
 
Piątek, 29 września
11.00 - Promocja książek: „Apologie. Szkice o teatrze i religii” Tadeusza Kornasia i „Teatr mityczny Williama Butlera Yeatsa i Jerzego Grotowskiego” Agnieszki Kallaus (Muzeum Okręgowe, ul. 3 Maja 19)  
18.00 - Stowarzyszenie Sztuka Nowa „Orfeo ‘70” (Teatr Przedmieście)
20.00 - Teatr Wierszalin „Dziady - Noc Pierwsza”, po spektaklu spotkanie z reżyserem i aktorami (Teatr Maska)
 
Sobota, 30 września
11.00 - „Trzynaście sztuk awangardowych” - prelekcje: Piotr Sommer, Piotr Głowacki, Roman Siwulak (Teatr Przedmieście)
19.00 - Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora CRICOTEKA „Trzynaście sztuk awangardowych” (Teatr Maska)

KOMENTARZE

Wspomnienia po wielkim teatrze

Dramat "Biesy" (w reżyserii Andrzeja Wajdy w Teatrze Starym w Krakowie, premiera 1971) rozgrywa...

17 września zostanie pochowany kpt. Władysław Koba - Żołnierz Niezłomny

17 września br., w 77. rocznicę agresji Związku Sowieckiego na Polskę, na cmentarzu na Zasaniu w Przemyślu odbędzie się uroczysty obrzęd pogrzebowy...

W Rzeszowie obok ratusza powstanie nowa Szajna Galeria?!

Budowa Szajna Galerii na wolnej działce obok rzeszowskiego ratusza, na której obecnie znajduje się parking, Rada Kultury i nowoczesny serwis internetowy poświęcony życiu kulturalnemu...

zobacz więcej
Reklama

Oblicza śmierci. Przemijanie wpisane w nasze życie

W mrocznych katakumbach klasztoru kapucynów w...

Miniatury i plakaty prof. Grzegorczyka na wystawie w BWA

Wyjątkowo zapowiada się wystawa "Plakaty malowane i drukowane" profesora Wiesława Grzegorczyka, której wernisaż odbędzie się w czwartek, 11 października w Domu Sztuki w Rzeszowie (BWA)...

##BEAUTY2. Fotografia i wizaż na wystawie w Galerii Nierzeczywistej

Galeria Nierzeczywista w Rzeszowie zaprasza na wernisaż oraz wystawę Mariusza Barana z Rzeszowskiego Stowarzyszenia Fotograficznego pod nazwą ##BEAUTY2. Przygotowaniem...

"Zimna wojna" kręcona także na Podkarpaciu będzie walczyć o Oscara

"Zimna wojna" została oficjalnie polskim kandydatem do Oscara. Obraz Pawła Pawlikowskiego uhonorowany Złotymi Lwami podczas 43. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych...

Reklama

Kapelusz z zimorodka, a nawet secesyjna suknia w Muzeum Okręgowym

Czółenka z 1890 roku, pasy z atłasu, jedwabna parasolka czy torebka z wykutym w srebrze miniaturowym obrazem Rembrandta "Wymarsz strzelców" to tylko niektóre z "damskich...

Koncert z okazji 40-lecia pontyfikatu Jana Pawła II w rzeszowskiej bazylice

16 października 2018 roku to data wyjątkowa dla każdego Polaka, bowiem na ten dzień przypada 40. rocznica pontyfikatu Polaka, wybranego na Papieża...

Ile jest prawdy w "Dziadach"? Przed Dniem Wszystkich Świętych

Z Jolantą Dragan, kustoszem Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, rozmawia Angelika Fila

Festiwal Nowego Teatru startuje 19 listopada w Rzeszowie. Znamy program

Dziewięć spektakli, w tym pięć konkursowych, koncerty i dyskusje o teatrze wypełniają program 05 Festiwalu Nowego Teatru - 57. Rzeszowskich Spotkań Teatralnych...

VI Najazd Awangardy na Rzeszów już w czwartek!

Czytanie poezji i inspirujące rozmowy w towarzystwie poetów, pisarzy i aktorów - to wszystko podczas VI Najazdu Awangardy na Rzeszów w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej już w czwartek, 25 października...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 59

VIP Biznes&Styl Nr. 59
w numerze m.in.:

VIP Biznes&Styl Nr. 59 • Sprężyny gazowe z FA Krosno • Ratowanie cerkwi w Baligrodzie • Lasowiak, co leczy serca i rozwija nowe technologie • Japońskie roboty i ręczna robota w Hucie Szkła w Jaśle • 100 lat niepodległej Polski
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.