Reklama

Trans/Misje: Wędrówka babci Helenki trafiła do oratorium

A A A
Z Szymonem Bogaczem, autorem libretta oratorium ,,Cud niedokonany, czyli Wielki Odpust w Kalwarii Pacławskiej 39", którym w sobotę, 25 sierpnia 2018 otwarty zostanie w Rzeszowie I Międzynarodowego Festiwalu Sztuk Trans/Misje, rozmawia Alina Bosak.

Dodano: 21-08-2018

Szymon Bogacz

Szymon Bogacz Fot. Teatr im. W Siemaszkowej

Alina Bosak: Historia o wędrówce małej dziewczynki na Kalwarię Pacławską w 1939 roku, którą napisał Pan do oratorium zamówionego przez rzeszowski teatr, to dowód, że warto słuchać opowieści swoich dziadków. Na Kalwarię tamtego roku pielgrzymowała bowiem Pańska babcia…

Szymon Bogacz: Tak. 15 sierpnia 1939 roku razem z koleżanką wybrała się na odpust w Kalwarii Pacławskiej pod Przemyślem. Szły na piechotę z Dobromila, który dziś znajduje się po stronie ukraińskiej, a wtedy był w granicach Polski. To nie jest daleko, kilkanaście kilometrów. Wyszły zanim wzeszło słońce i dotarły na odpust. Opowiadam historie, jakie przeżyły po drodze.

Ile lat ma dziś Pana babcia?

W przyszłym roku skończy 90 lat. Chętnie opowiada historie ze swojego życia. Wiele z nich rodzina zna na pamięć i czasem wzbrania się przed słuchaniem po raz kolejny. Bywają one jednak świetną  inspiracją dla mnie jako dramaturga. Kilka razy wykorzystałem w swoich utworach motywy z babci opowieści.

Warto słuchać…

Żałuję, że nie słuchałem pilnie opowieści prababci. Zmarła, kiedy miałem 18 lat. Znała świetne historie, ale wtedy do nich nie byłem dojrzały. Teraz zapisuję i nagrywam zwierzenia babci Helenki. Mam tego już całkiem sporo. Właśnie zamierzam kupić  specjalny sprzęt, żeby jakość tych nagrań była jak najlepsza.

Zatem pomysł na libretto pod oratorium przyszedł łatwo?

Nie od razu. Szukałem tego pomysłu. Trochę to trwało. Tej akurat historii, o wędrówce do Kalwarii Pacławskiej nie znałem. Zainspirowany przez rodzinę, namówiłem babcię na opowieść i w pierwszej chwili sądziłem, że się nie nadaje. Ale po namyśle doszedłem do wniosku, że to jest dobra baza, która mogę zmitologizować i udramatyzować. Moja babcia nie wie, że w moim libretcie dziewczynka z Dobromila spotyka Jezusa, Matkę Boską, przydarza się jej także o wiele więcej przygód niż w rzeczywistej wędrówce.

Ale rok pozostał 1939, ten sam, w którym wędrowała babcia.

To świetnie pasuje do tematu festiwalu Trans/Misje, którym jest „Koniec i Początek”. A dla mojej babci, dla dziewczynki z Dobromila to był rok, w którym jej świat miał się skończyć. Świat tygla kulturowego, spotkania tysięcy ludzi różnych narodowości, którzy przychodzili na wielki odpust z okazji Święta Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kalwarii Pacławskiej - Polacy, Ukraińcy, Bojkowie. Potem nastała wojna, cudowny obraz Madonny ukrywano w różnych miejscach przed rabunkiem. Potem wrócił na swoje miejsce, ale II Rzeczpospolita skończyła się na zawsze. Babcia w 1946 roku musiała wyjechać z Dobromila na Dolny Śląsk. I tam do dziś mieszka. Moja wersja babcinej opowieści została mocno ubarwiona, ale zawiera też wiele prawdy. Babcia pamięta wiele smutnych momentów - bo pamięta, że jej wędrówce do Kalwarii sprzeciwiał się ojciec, że ktoś ją okradł. Ja w to wplotłem cuda i znaki, które dawały nadzieję, że coś się może nie wydarzyć, że może da się uchronić świat przed tym, co ma nastąpić. Ludzie jednak tę szansę zaprzepaszczają.

Czy dla babci Madonna z Kalwarii Pacławskiej była ważną świętą? Przechowywała jej wizerunek?

Nie. Babcia jest głęboko wierząca, ale nie przywiązała się do jednego obrazu. Na Kalwarii najbardziej pochłonięta była rytuałem wyprowadzenia figury Matki Bożej Wniebowziętej i przeniesienia jej do grobu. Dla niej ta historia z dzieciństwa jest nieco mityczna, jak wszystko, co się w tamtym czasie wydarzyło. Na przykład wspomnienie, jak bomba spadła w miejsce, w którym chwilę wcześniej stała i inne dramatyczne momenty.

Dlaczego wyjechała z Dobromila?

Reklama

Banderowcy spalili im gospodarstwo. Została tylko beczka, krowa i spodnie pradziadka. Reszta poszła z dymem. Ocalili życie. Prababcia dobrze mówiła po ukraińsku, o te spodnie pradziadka to nawet szarpała się z napastnikami. I puścili. Ale napady nasiliły się także  w sąsiednich miejscowościach i rodzina postanowiła wyjechać.

Do „Wielkiego Odpustu” pisał Pan libretto, nie znając muzyki, którą tworzył Sławomir Kupczak. Jak wyszła całość?

Odpowiedź da premiera w Filharmonii Podkarpackiej. Wiem, że napisałem dzieło momentami tragiczne, momentami śmieszne. Matka Boska nie uosabia dobroci w czystej formie, przypomina trochę Królową Śniegu. Jezus to prosty chłop, który zszedł z krzyża, pomaga innym, kocha matkę, jest miłym i dobrym człowiekiem. Oratorium jest niesceniczną forma opery, więc musiałem opowiedzieć coś bez obrazowania na scenie. To bardzo trudne. Niełatwo było także zmieścić się w granicach długości tekstu, jakie wyznaczył kompozytor. Mam nadzieję jednak, że nasze dzieło spodoba się publiczności.

***

Szymon Bogacz – muzyk, dramaturg, studiował na Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie, grał na trąbce w takich orkiestrach jak: SinfoniaVarsovia, Filharmonia Narodowa, Polska Orkiestra Radiowa. Absolwent scenariopisarstwa na PWSFTViT im. L. Schillera w Łodzi, stypendysta Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od 2013 do 2016 r. pełnił funkcję dramaturga i kierownika literackiego w Teatrze im. C.K. Norwida w Jeleniej Górze. Napisał kilkanaście dramatów, które doczekały się kilku realizacji scenicznych, m.in. „W imię Ojca i Syna”, „Allegro moderato”, „Koło kwintowe – fragmenty”, „Nocami i dniami będę tęsknić za Tobą”. Spektakl „Karskiego Historia Nieprawdziwa” w reż. Julii Mark (Teatr im. C.K. Norwida, Jelenia Góra) został nagrodzony Srebrnym Kluczykiem w kategorii najlepszy spektakl teatralny, a słuchowisko na podstawie tego tekstu statuetką TALANTONA. „Karskiego Historia Nieprawdziwa” znalazł się także w finale 21. Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej. Na 1. Festiwalu TEATROTEKA FEST (2017) nagrodę za najlepszy tekst dramatyczny jury przyznało sztuce „Zakład Doświadczalny Solidarność” Szymona Bogacza (spektakl Teatru Telewizji w reż. Adama Sajnuka).

Premiera

Cud niedokonany, czyli Wielki Odpust w Kalwarii Pacławskiej ’39

Sobota, godz. 20, Filharmonia Podkarpacka im. Artura Malawskiego

Libretto: Szymon Bogacz

Muzyka: Sławomir Kupczak

Dyryguje: Łukasz Wódecki

Soliści: Naira Ayvazyan, Michał Sławecki

Aktorzy: Marek Kępiński

Chór i Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Podkarpackiej im. A. Malawskiego w Rzeszowie

Produkcja: Teatr im. W. Siemaszkowej w Rzeszowie

Czas trwania: 50 minut


Sławomir Kupczak – kompozytor, studiował kompozycję w Akademii Muzycznej im. K. Lipińskiego we Wrocławiu oraz kompozycję komputerową. Odbył ponadto studia podyplomowe w zakresie: kompozycji specjalnej, kompozycji komputerowej oraz muzyki teatralnej i filmowej. Brał udział w międzynarodowych kursach dla młodych kompozytorów w Polsce i zagranicą. Jego utwory „Anafora VI” i „Anafora VII – Lament” otrzymały wysokie lokaty w konkursach dla młodych kompozytorów. „AnaforaV”, „Resfacta” i „4 tańce z przygrywką” reprezentowały zaś Polskie Radio w konkursach międzynarodowych. Jest twórcą muzyki solowej, kameralnej, symfonicznej, elektroakustycznej, teatralnej (do przedstawień w reżyserii m.in. Jakuba Porcariego, Krzysztofa Globisza, Marii Spiss czy Pawła Passiniego) i filmowej. W maju 2015 r. odbyła się premiera jego opery kameralnej „Voyager w reż. Michała Borczucha, napisanej na zamówienie Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie.

KOMENTARZE

Reklama

Oblicza śmierci. Przemijanie wpisane w nasze życie

W mrocznych katakumbach klasztoru kapucynów w...

Miniatury i plakaty prof. Grzegorczyka na wystawie w BWA

Wyjątkowo zapowiada się wystawa "Plakaty malowane i drukowane" profesora Wiesława Grzegorczyka, której wernisaż odbędzie się w czwartek, 11 października w Domu Sztuki w Rzeszowie (BWA)...

##BEAUTY2. Fotografia i wizaż na wystawie w Galerii Nierzeczywistej

Galeria Nierzeczywista w Rzeszowie zaprasza na wernisaż oraz wystawę Mariusza Barana z Rzeszowskiego Stowarzyszenia Fotograficznego pod nazwą ##BEAUTY2. Przygotowaniem...

"Zimna wojna" kręcona także na Podkarpaciu będzie walczyć o Oscara

"Zimna wojna" została oficjalnie polskim kandydatem do Oscara. Obraz Pawła Pawlikowskiego uhonorowany Złotymi Lwami podczas 43. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych...

Reklama

Torebka z piór zimorodka, a nawet secesyjna suknia w Muzeum Okręgowym

Czółenka z 1890 roku, pasy z atłasu, jedwabna parasolka czy torebka z wykutym w srebrze miniaturowym obrazem Rembrandta "Wymarsz strzelców" to tylko niektóre...

Koncert z okazji 40-lecia pontyfikatu Jana Pawła II w rzeszowskiej bazylice

16 października 2018 roku to data wyjątkowa dla każdego Polaka, bowiem na ten dzień przypada 40. rocznica pontyfikatu Polaka, wybranego na Papieża...

Ile jest prawdy w "Dziadach"? Przed Dniem Wszystkich Świętych

Z Jolantą Dragan, kustoszem Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, rozmawia Angelika Fila

VI Najazd Awangardy na Rzeszów już w czwartek!

Czytanie poezji i inspirujące rozmowy w towarzystwie poetów, pisarzy i aktorów - to wszystko podczas VI Najazdu Awangardy na Rzeszów w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej już w czwartek, 25 października...

Festiwal Nowego Teatru startuje 19 listopada w Rzeszowie. Znamy program

Dziewięć spektakli, w tym pięć konkursowych, koncerty i dyskusje o teatrze wypełniają program 05 Festiwalu Nowego Teatru - 57. Rzeszowskich Spotkań Teatralnych...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 59

VIP Biznes&Styl Nr. 59
w numerze m.in.:

VIP Biznes&Styl Nr. 59 • Sprężyny gazowe z FA Krosno • Ratowanie cerkwi w Baligrodzie • Lasowiak, co leczy serca i rozwija nowe technologie • Japońskie roboty i ręczna robota w Hucie Szkła w Jaśle • 100 lat niepodległej Polski
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.