Reklama

Historia Łemków zaklęta w kolekcji "Łemkowyna" Anny Marii Zygmunt

A A A
Natalia Chrapek

Dodano: 25-10-2019

Anna Maria Zygmunt z modelkami podczas sesji zdjęciowej kolekcji "Łemkowyna". Fot. Mateusz Gurgul

Anna Maria Zygmunt z modelkami podczas sesji zdjęciowej kolekcji "Łemkowyna". Fot. Mateusz Gurgul

Wschodnia Łemkowszczyzna, pełna starych cerkwi, górzystych szlaków, łemkowskich chyż i wciąż żywych historii o ludziach sprzed Akcji „Wisła”, stała się modową inspiracją dla Anny Marii Zygmunt. Pochodząca z Lubatowej w Beskidzie Niskim projektantka przenosi kulturę i sztukę tych terenów na tkaniny, tworząc oryginalne ubrania wzorowane na łemkowskich strojach ludowych, tyle że w nowoczesnym wydaniu. Kolekcją „Łemkowyna” zachwyciła świat mody. Uszyte przez nią lejbiki, czuchy i hunie, okraszone kolorowymi paciorkami, stały się absolutnym bestsellerem na zagranicznych wybiegach.  
 
Na terenach zamieszkiwanych przez Łemków, od północnej strony Karpat, przez Beskid Niski, aż po zachodnie krańce Bieszczadów, proces przemian kulturowych postępował znacznie wolniej niż w innych rejonach Polski. Dlatego jeszcze do czasów II wojny światowej na miejscowych targach nierzadko można było spotkać górali ubranych w tradycyjne stroje ludowe. Lniane koszule, spódnice, gorsety, kierpce oraz sznury korali były istną mozaiką barw i wzorów oraz odzwierciedlały odrębną kulturę Łemków, która zaczęła zanikać z początkiem Akcji „Wisła” w 1947 roku. Wtedy to razem z Bojkami zostali wysiedleni z terenów na wschód od Rzeszowa i Lublina, a następnie rozproszeni. Część zginęła w obozach koncentracyjnych lub wyjechała za granicę, głównie do Stanów Zjednoczonych. 
 
70 lat od tych wydarzeń, Anna Maria Zygmunt, projektantka mody pochodząca z Lubatowej, stworzyła kolekcję ubrań inspirowanych łemkowskim strojem ludowym. Przekonuje, że jej „Łemkowyna” to nic innego, jak opowieść o Łemkach – ich historii, kulturze, zwyczajach i religijności, snuta z pomocą mody. Nie bez znaczenia jest również fakt, że urodziła się dokładnie w 40. rocznicę rozpoczęcia Akcji „Wisła” – 28 kwietnia.  
 
 - Bez znajomości historii sztuki, ubioru czy nawet filmu oraz bez wrażliwości na malarstwo i rzeźbę – nie byłoby projektowania mody. Mam słabość do mniejszości etnicznych, dlatego kultura ludowa zajmuje wyjątkowe miejsce w kręgu moich zainteresowań. W Szkole Artystycznego Projektowania Ubioru w Krakowie nauczyłam się, że inspirować może wszystko, nawet przysłowiowy chodnik – mówi Anna Maria Zygmunt.
 
Trzy lata temu, w sąsiadującej z Lubatową Zawadce Rymanowskiej, Anna Maria zobaczyła wzór, który dał początek kolekcji „Łemkowyna”. Na ścianie jednej z chat pyszniły się fragmenty niebieskiego ornamentu. Projektantka zrekonstruowała je, po czym naniosła na kilkanaście metrów kwadratowych tkaniny. Trafiając tam przypadkiem nie sądziła, że coś, co do tej pory było na wyciągnięcie ręki, stanie się tematem przewodnim jej pracy dyplomowej. Premierowy pokaz „Łemkowyny” odbył się podczas Cracow Fashion Week w 2017 roku i przeszedł od razu do finału konkursu Cracow Fashion Awards. Od tego czasu kolekcja pojawiła się już na ok. 20 różnych wybiegach w kraju i zagranicą. 
 
Lajbiki, czuchy i ornamenty z chyży łemkowskiej na wybiegu
 
Reklama
Ubrania do „Łemkowyny” powstały z naturalnych tkanin, głównie lnu, sukna wełnianego, wełny oraz bawełny. Kolorystyka sukienek, spódnic, kombinezonów, czapek, a nawet butów, nawiązuje do tradycyjnych, łemkowskich strojów ludowych. Zastosowane w niej połączenia zdają się być mniej oczywiste, ale za to bardziej odważne. I tak damskie spodenki z wysokim stanem wzorowane są na dawnych lejbikach; kurtki i płaszcze – na czuchach, czyli wełnianych okryciach góralskich; plisowana sukienka – na łemkowskich zapaskach, a białe koszule – na huniach, szczodrze zdobionych tradycyjnym haftem. Wszystkie tkaniny zostały ręcznie wymalowane, wyhaftowane, wykonane na szydełku lub drutach, splisowane i w końcu przyozdobione kordonkami oraz tysiącami koralików. To żmudna praca, bo wyhaftowanie jednego pasa do koszuli zajmowało zwykle dwa tygodnie. W podobnym tempie powstawały plisy, elementy dziergane i pozostałe akcesoria. 
 
- Chociaż spod moich rąk wyszło wiele elementów „Łemkowyny”, bez pomocy najbliższych nie dałabym rady wykonać na czas tej misternej pracy związanej z  haftowaniem krzyżykiem czy konstrukcją. Sama szyłabym tę kolekcję chyba przez cały rok – wyznaje projektantka, która testuje swoje ubrania osobiście. 
 
Anna Maria przyjmuje zamówienia indywidualne, bo od początku swojego projektu założyła, że będzie tworzyć unikatowe ubrania. Szyje na miarę, bo jak mówi, każdy model jest inny, nawet jeśli pochodzi z tej samej kolekcji. Niebawem rozkręci swój sklep internetowy, za pośrednictwem którego będzie można kupić m.in. jej „łemkowskie inspiracje”. 
 
 
Fot. Archiwum Anny Marii Zygmunt
 
Po bestsellerowej kolekcji „Łemkowyna”, projektantka stworzyła jeszcze „Polexię”. Ta czerpie z wielokulturowości i wielowyznaniowości Podlasia. Można w niej odnaleźć tkaniny z ręcznie wykonanymi haftami przedstawiającymi: motywy zaczerpnięte z talitu, czyli modlitewnej chusty żydowskiej; ornamenty tatarskich jurt oraz wzory chrześcijańskie i prawosławne, a także printy ze słynnym podlaskim żubrem autorstwa malarza Leona Tarasewicza. Projektantka przeniosła na ubrania symbole religijne wyznań koegzystujących na tym terenie od wieków, aby przypominały o symbiozie zamieszkujących tam różnych grup etnicznych. 
 
Chociaż Anna Maria Zygmunt zdążyła już uwieść świat mody swoimi kolekcjami, nie zwalnia tempa i myśli o kolejnych projektach. Niewykluczone, że wkrótce pod lupę weźmie dużą grupę etnograficzną Pogórzan, zamieszkujących niegdyś Pogórze oraz zachodnią część Dołów Jasielsko-Sanockich. Współpraca, którą podjęła z Etnocentrum powstającym w Krośnie, z pewnością jej w tym pomoże.  
 
Anna Maria… Zygmunt
 
Urodziła się w rodzinie o krawieckich tradycjach. Jej mama, babcia, ciocie – wszytkie ukończyły profesjonalne szkoły szycia. Jako nastolatka zakochała się bezgranicznie w literaturze, która popchnęła ją na studia filologiczne. Szybko jednak dały znać o sobie artystyczne zapędy i Anna Maria trafiła do Szkoły Artystycznego Projektowania Ubioru w Krakowie. Jako młoda projektantka swój chrzest bojowy przeszła podczas pierwszego pokazu semestralnego. Wspomina, że tempo, w jakim odbywała się praca za kulisami, było zastraszające. Tak też zostało do dziś.
 
- Miałam wtedy poczucie, że od tej prędkości zaczniemy latać. Głośna muzyka, biegające modelki, rozbieranie, ubieranie, szukanie butów do pary… i pół minuty na zmianę sylwetki – opowiada.
 
Z czasem się przyzwyczaiła i sama zaczęła biegać razem z modelkami i modelami przygotowując ich do wyjścia na wybieg. Za każdym razem podkreśla jednak, że najważniejsza część jej pracy odbywa się w samotności. Bo to, co najbardziej zajmujące – szukanie kreatywnych pomysłów, praca twórcza, nieprzespane noce, wiele dni spędzonych w hurtowniach, pasmanteriach, drukarniach i wreszcie pracowni - jest niewidoczne dla publiczności. 
 
 
Fot. Archiwum Anny Marii Zygmunt

KOMENTARZE

Wystawa Fotografii "Łemkowie"

W sobotę, 28 czerwca o godz. 12 w Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa wernisaż wystawy fotografii...

Weekend z kulturą Łemków w Zyndranowej

Zyndranowa w Beskidzie Niskim w przeszłości licznie była zamieszkiwana...

Świat rzeszowskich rzemieślników. Kapelusze od pani Stasi

Pochodzi z Kresów, z Dobromila. Szczęśliwy przypadek sprowadził ją do Rzeszowa, gdzie od kilku dekad prowadzi kultowy biznesy. Najpiękniejsze kapelusze w mieście od zawsze...

Moda - męska rzecz

Od wielu lat najsłynniejszymi twórcami, często wręcz dyktatorami mody są mężczyźni. Jej odbiorcami są jednak głównie kobiety. Tak przynajmniej wnioskować można obserwując polską ulicę.

zobacz więcej
Reklama

Podkarpackie Targi Ślubne. GALERIA FOTOGRAFII

Z najważniejszymi weselnymi trendami, najnowszą ofertą oraz...

Żywa pamiątka po rodzicach i dziadkach we wsi Rogi

We wsi Rogi k. Miejsca Piastowego, naprzeciw starego...

Z Wenecji do Dubiecka - przebiegną 1111 kilometrów dla serca i krwi

1111 kilometrów – taka odległość dzieli małe Dubicko na Podkarpaciu od Wenecji na północy Włoch nad Adriatykiem. W 14 dni chcą ją pokonać biegacze: Łukasz...

"Galeria nad Berehami" w "Sprawie dla reportera". Emisja już 12 grudnia!

W obronę kultowej "Galerii nad Berehami", która decyzją wójta gminy Lutowisk ma iść do rozbiórki, zaangażowali się nie tylko przewodnicy górscy...

XIV Podkarpackie Targi Ślubne. Wszystko, co najlepsze dla nowożeńców!

W niedzielę, 20 października od godz. 10 do 18. w Centrum Wystawienniczo-Kongresowym G2A Arena w Jasionce ponad 80 wystawców po raz kolejny udowodni, że...

Reklama

Setki zwiedzających na Targach TSLA EXPO Rzeszów 2019

W piątek, 11 października rozpoczęły się Targi TSLA EXPO Rzeszów 2019. Impreza ściągnęła do Centrum Wystawienniczo-Kongresowego G2A Areny w Jasionce setki miłośników motoryzacji...

Historia Łemków zaklęta w kolekcji "Łemkowyna" Anny Marii Zygmunt

Wschodnia Łemkowszczyzna, pełna starych cerkwi, górzystych szlaków, łemkowskich chyż i wciąż żywych historii o ludziach sprzed Akcji "Wisła", stała się...

W Rzeszowie można się zaszczepić przeciw grypie. Za darmo!

Od tego tygodnia, mieszkańcy Rzeszowa mogą się bezpłatnie zaszczepić przeciw grypie. Akcja zorganizowana przez Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej nr 1 w Rzeszowie...

"Out of Season" Basi Olearki na TSLA EXPO 2019

Pokaz mody "Out of Season" Basi Olearki był jednym z najważniejszych, a na pewno najpiękniejszym wydarzeniem na Wieczorze VIP SHOW w ramach Kongresu i Targów TSLA EXPO 2019. Specjalnie na tę okazję projektantka...

Gala mody ślubnej i wieczorowej na XIV Podkarpackich Targach Ślubnych

Podczas XIV Podkarpackich Targów Ślubnych, które w niedzielę odbyły się w Centrum Wystawienniczo-Kongresowym G2A Arena w Jasionce, aż kipiało od modowych...

zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.