Reklama
REKLAMA
Automatycznie wyświetlimy artykuł za 10 sekund
Przejdź do artykułu
Reklama
Reklama

Dom "wyklętego" z rzeszowskiego pomnika zostanie odrestaurowany

A A A
Alina Bosak

Dodano: 20-01-2021

Wnętrze rodzinnego domu kpt. Karola Chmiela w Zagorzycach. Fot. Agnieszka Ochał/ Powiatowe Centrum Edukacji Kulturalnej w Ropczycach

Wnętrze rodzinnego domu kpt. Karola Chmiela w Zagorzycach. Fot. Agnieszka Ochał/ Powiatowe Centrum Edukacji Kulturalnej w Ropczycach

Dom kapitana Karola Chmiela ps. „Grom”, oficera WP i AK, jednego z członków IV Zarządu WiN uwiecznionych na Pomniku  Żołnierzy Wyklętych w Rzeszowie, zostanie wyremontowany. Budynek wraz z działką w Zagorzycach kupiło Starostwo Powiatowe w Ropczycach i zamierza utworzyć w nim izbę pamięci.  60 tys. zł na ten cel przekaże w tym roku samorząd województwa podkarpackiego. 
 
Skromny, drewniany dom stoi w Zagorzycach, wsi na południe od Sędziszowa Małopolskiego na Podkarpaciu. Tu urodził się 17 kwietnia 1911 roku kpt. Karol Chmiel – jeden z siedmiu oficerów IV Zarządu WiN, pozbawionych życia w egzekucji 1 marca 1951 roku w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. Z tego powodu właśnie 1 marca ustanowiono Narodowym Dniem Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. 
 
 
Karol Chmiel po zatrzymaniu przez Urząd Bezpieczeństwa. Fotografia z zasobów Archiwum IPN.
Reklama
 
Miejsce pochówku kpt. Chmiela nie jest znane, ale powiat ropczycko-sędziszowski postanowił zadbać o miejsce jego urodzenia. W Zagorzycach, gdzie przyszedł na świat, jego rodzice, Andrzej i Zofia z Charchutów, posiadali 12-hektarowe gospodarstwo, z którego się utrzymywali. Karol został wcześnie osierocony przez matkę. Zmarła, kiedy miał 11 lat. 
 
Lubił się uczyć. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Zagorzycach kształcił się w Gimnazjum im. Króla Władysława Jagiełły w Dębicy. Jego ojca nie było stać na bursę. Karol codziennie wędrował osiem kilometrów na stację kolejową w Sędziszowie Małopolskim, skąd pociągiem dojeżdżał do Dębicy. Po maturze (1931 rok) dostał się na studia w Krakowie. Zdobył dyplom magistra prawa na UJ. Ukończył również w stopniu kaprala podchorążego rezerwy Kurs Podchorążych Rezerwy Piechoty 6 Dywizji Piechoty przy 20 pułku piechoty w Krakowie. Podczas studiów należał do Stronnictwa Ludowego.
 
Odwiedzał rodzinę w Zagorzycach i podczas jednego z takich powrotów poznał Irenę Suchodolską, córkę znanego malarza Włodzimierza Suchodolskiego. Pokochali się, pobrali i w 1936 roku zamieszkali w Wojsławiu pod Mielcem. Irena została tam kierownikiem szkoły powszechnej, a on do września 1939 roku pracował w samorządzie miejskim w Mielcu.   
 
 
Dom rodzinny kpt. Karola Chmiela w Zagorzycach. Fot. Agnieszka Ochał/ Powiatowe Centrum Edukacji Kulturalnej w Ropczycach
 
W sierpniu, tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej, Karola Chmiela w stopniu plutonowego podchorążego rezerwy powołano do Ośrodka Zapasowego 6 Dywizji Piechoty w Krakowie. Wrześniowa kampanię zakończył na Kresach Wschodnich. Udało mu się uniknąć niewoli i zdołał wrócić do rodzinnego domu w Zagorzycach. Tu, w styczniu 1940 roku wstąpił do ZWZ i zajął się organizacją konspiracyjnego ruchu na tym terenie. W tym samym roku urodził mu się drugi syn, ale też kilka tygodni później, na początku 1941 roku spotkała go osobista tragedia – zmarła mu żona. 
Reklama
 
Chmiel był dowódcą plutonu w podziemnym wojsku. W 1942 roku awansował do stopnia podporucznika Armii Krajowej, a w 1945 – porucznika. AK skierowała go do Batalionów Chłopskich. Był komendantem obwodu BCh w Dębicy, a po akcji scaleniowej BCh z AK - zastępcą komendanta obwodu AK w Dębicy. Używał pseudonimu „Grom”. 
 
W akcji „Burza” walczył w II zgrupowaniu Obwodu AK Dębica. W sierpniu został ciężko ranny – kiedy jechał zdobycznym, niemieckim samochodem, został omyłkowo ostrzelany przez oddział AK. Udało się go wyleczyć, ale po wypadku cierpiał na niedowład ręki. Kiedy w Polsce, Sowieci instalowali nowe władze, „Grom” nie wrócił w rodzinne strony, ale zamieszkał w Swoszowicach koło Krakowa. Zatrudnił się w spółdzielczości i zapisał do PSL Stanisława Mikołajczyka. Nie zaprzestał działalność konspiracyjnej. Od września 1945 roku działa w WiN jako oficer do specjalnych zaleceń Kierownictwa Obszaru Południowego, pełniąc też funkcję łącznika między WiN a PSL-em. W styczniu 1947 roku, kiedy Urząd Bezpieczeństwa intensywnie rozprawiał się z polskim działaczami podziemia antykomunistycznego i aresztował kolejnych konspiratorów, został członkiem kierownictwa IV Zarządu Głównego WiN, na którego czele stał Łukasz Ciepliński. Por. Chmiel współtworzył Memoriał do ONZ w 1946 roku, był doradcą politycznym prezesa WiN, pośredniczył w spotkaniach z urzędnikami ambasady USA i belgijskim posłem. Ukrywał się pod pseudonimami „Zygmunt”, „Katonowicz” i „Leon”, ale bezpieka była już na jego tropie. Wyznaczono go więc do przerzutu na Zachód, jednak ucieczka nie udała się.  
 
Aresztowano go 12 grudnia 1947 roku. Tak, jak i pozostałych członków IV ZG WiN, uwięziono w więzieniu na warszawskim Mokotowie. Chmiel był wielokrotnie torturowany, m.in. przez Józefa Różańskiego. Okrutne śledztwo trwało trzy lata i zakończyło się wyrokiem 14 października 1950 roku. Skazany został na karę śmierci jako „szpieg”. Prezydent Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Wyrok wykonano 1 marca 1951 roku w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie. Tego dnia strzałem w tył głowy pozbawiono życia cały IV Zarząd WiN: por. Łukasza Cieplińskiego, kpt. Józefa Batorego, por. Karola Chmiela, mjr. Mieczysława Kawalca, mjr. Adama Lazarowicza, por. Franciszka Błażeja, kpt. Józefa Rzepkę.
Reklama
 
Egzekucję „Groma” współwięzień i świadek wspominał: „Porucznika Karola Chmiela także łatwo było poznać po niskiej atletycznej postaci, łysinie i długiej, jak na niego jaśniejszej bluzie. W tym wypadku zaznaczam z naciskiem, że gdy Chmiela prowadzono na śmierć, w chwili gdy eskorta z nim miała skręcić za magazyn mundurowy, wyrwał się z rąk dwóch strażników, upadł na ziemię, wołając głośno rozdzierającym głosem: „Mordują…, mordują!”. W jednej chwili dopadli go, a trzeci z eskorty, idący zwykle za skazanym, zarzucił mu na głowę płachtę, tłumiąc głos, po czym powlekli szarpiącego się, znikając za narożnikiem magazynu. Ta gwałtowana scena rozegrana  wobec nas niemych i bezradnych obserwatorów, zrobiła wstrząsające wrażenie”.
 
Miejsce pochówku pozostaje nieznane. Wyrok unieważniono w 1992 roku, a por. Karol Chmiel pośmiertnie został awansowany do stopnia kapitana. Jego popiersie znajduje się wśród postaci Pomnika Żołnierzy Wyklętych w Rzeszowie, odsłoniętego 17 listopada 2013 roku. W rodzinnych stronach jego imię nadano jednej ze szkół. Teraz jego postać chce dodatkowo upamiętnić Starostwo Powiatowe w Ropczycach. 
 
- W roku 2019 zakupiliśmy od rodziny Karola Chmiela działkę wraz z domem w Zagorzycach za  ok. 53 tys. zł, z myślą o utworzeniu Muzeum Historycznego. Działka leży bezpośrednio przy drodze powiatowej Sędziszów Małopolski – Zagorzyce – Wielopole Skrzyńskie, wykonaliśmy tu chodnik dla pieszych wraz z zatoką autobusową, a także zjazd na posesję – wyjaśnia Bernadeta Frysztak, wicestarosta powiatu ropczycko-sędziszowskiego. Teraz dzięki 60 tys. zł dotacji na 2021 rok z samorządu województwa podkarpackiego, planowany jest remont domu. 
Reklama
 
 
Kpt. Karol Chmiel jest upamiętniony również na Pomniku Żołnierzy Wyklętych w Rzeszowie. Fot. Wikipedia
 
***
 
Podczas pisania artykułu korzystałam z prezentacji przygotowanej przez Powiatowe Centrum Edukacji Kulturalnej w Ropczycach.
Reklama
Reklama
Reklama
zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.