Reklama

Historia I wojny światowej - Fort VIII Łętownia

A A A
Antoni Adamski

Dodano: 22-08-2014

Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl

Fot. Archiwum VIP Biznes&Styl

Aby zwiedzić forty Twierdzy Przemyśl należy kierować się wyłącznie intuicją. Wzdłuż trasy nie ma nawet najskromniejszych drogowskazów czy tablic informacyjnych. Tak jakby wciąż obowiązywała tajemnica wojskowa nieistniejącego Cesarstwa Austro-Węgierskiego.
 
Z głównej drogi w podprzemyskim Ostrowiu skręcamy w podłą drogę boczną prowadzącą z Kunkowców do Łętowni.  Sto lat temu była to solidna szosa budowana metodą inżyniera Mc Adama: na podbudowie z brukowca kładziono warstwę grubego kruszywa, a na nim drugą - z drobnego kruszywa. Po takim podłożu poruszały się ciągnięte przez konie ciężkie działa forteczne spoczywające na masywnych lawetach. Teraz trakt pełen jest nierówności i dziur. Do jesieni br. trzydzieści kilometrów fortecznych dróg ma zostać doprowadzonych do pierwotnego stanu i oznakowanych. Na razie ciężki sprzęt budowlany poszerza pobocza. Szacuje się, że w przyszłym roku ma przejechać tędy14 tys. turystów.
 
Drzwi dla beczek jabłola 

Zza gęstych drzew nieoczekiwanie wyłania się Fort Łętownia: niski, przysadzisty, odznaczający się nowymi tynkami wokół masywnej bramy wjazdowej koszar. Starannie zrekonstruowano dwa wydłużone okna kazamatów. Pozostałe noszą ślady zamurowań, wykonanych nierówno i niechlujnie cegłą z epoki socjalistycznego budownictwa. To pozostałości po magazynach wytwórni win „Pomona”, które mieściły się w forcie. Co gorsze drzwi schronu głównego zostały poszerzone i zaokrąglone tak, aby mieściły się w nich ogromne beczki jabłola. Na wewnętrznej ścianie kazamat jest także inna pamiątka po „Pomonie”: napis SOLIDARNOŚĆ z roku 1980. To najmłodsza inskrypcja. Z okresu I wojny zachowały się napisy m.in. cyrylicą z 1916 r. To ślady po przetrzymywanych tu jeńcach rosyjskich, których większość zmarła w czasie epidemii tyfusu. Na świeżo bielonych ścianach dawnych koszar odczytamy przestrogę: „Uwaga! Szpieg podsłuchuje – strzeżcie tajemnicy wojskowej”. Pochodzi z okresu międzywojennego, kiedy mieściła się tu składnica Garnizonu Przemyśl. Gdzie indziej widzimy niemieckie nazwiska oraz daty np. 27. III.41 czy 8.1. 41. Wszystkie sprzed lipca 1941 kiedy to magazyny wojskowe Wehrmachtu zlikwidowano, a żołnierzy przewieziono na front wschodni. Inskrypcje zostaną zakonserwowane i uczytelnione.
 
W kazamatach prowadzone są prace na dużą skalę. Wokół budynku koszar widać hałdy usuniętej ziemi, która nakrywała stropy. Na odsłoniętym stropie budynku kładzie się nową warstwę izolacyjną oraz buduje system drenażu. Woda deszczowa spływać ma do specjalnych studzienek, skąd zostanie odprowadzona na zewnątrz. Po przykryciu izolacji warstwą żwiru hałdy ziemi wrócą na swoje miejsce. Wykonawcą prac w forcie Łętownia jest Usługowy Zakład Remontowo- Budowlany Wacława Mroczka z Jarosławia (generalny wykonawca całej inwestycji: Erbud Rzeszów). Z wilgocią nie mogli sobie poradzić już Austriacy. Po wylaniu budynków fortu z betonu zasypali je ziemią bez położenia izolacji przeciwwilgociowej. Po pierwszych opadach okazało się, że stropy przeciekają. Musieli odkopać je i zabezpieczyć. Sto lat później - po działaniach wojennych i dziesiątkach lat opuszczenia budowli - roboty należało powtórzyć.
 
Życie codzienne w forcie
 
W kazamatach – dawnych koszarach można obejrzeć prywatne muzeum Wiesława Sokolika, byłego dzierżawcy Łętowni, który fortem zajmuje się od 12 lat. Przy wejściu do muzeum eksponowany jest ogromny ręcznie rzeźbiony herb Cesarstwa Austro- Węgierskiego. Twórca muzeum dostał go w Wiedniu w podziękowaniu za ocalenie pamiątek z czasów monarchii. Dzięki tym pamiątkom możemy zobaczyć jak wyglądało życie codzienne żołnierzy i oficerów największej twierdzy Cesarstwa. Żołnierze spali na  drewnianych pryczach nakrytych siennikami. Na betonowej wylewce izby zachowała się warstwa sprowadzanego z Włoch korka. Tłumił on stukot podkutych żelaznymi gwoździami żołnierskich butów, który w sklepionych pomieszczeniach byłby nie do zniesienia. Izba żołnierska zostanie zrekonstruowana. W. Sokolik odtworzył gabinet dowódcy fortu z żelaznym łóżkiem i skromnym mieszczańskimi meblami. W kącie stoi kufer podróżny z innej epoki: pamiątka po majorze Wojska Polskiego Marianie Sochańskim. 
Ostatnim w ciągu pomieszczeń koszarowych jest dobrze zachowana latryna z osobną murowaną kabiną dla oficera; żołnierze nie mogli liczyć na odrobinę prywatności. Wodę do mycia noszono wiadrami z głębokiej na 25 m studni wykopanej w sieni kazamatów. Jej jakość nie była dobra. Aby uzyskać wodę pitną przelewano ją przez filtr węglowy wprost do manierek. Nadmiar wody spływał na zewnątrz specjalnym kanałem. Nie wolno jej było wlewać z powrotem  z obawy przed zatruciem studni (ktoś w manierce mógł przynieść np. cyjanek potasu). Zachowały się skamieniałe kawałki żołnierskiego mydła z czasów austriackich. Woda nie była ulubionym napojem wojaków. W fortach zachowała się bogata kolekcja butelek po winie i piwach. Popularny był Okocim, Pilzner, a nawet zapomniany dziś napój z Browaru Przemyśl. Konsumentami była dwustuosobowa  załoga fortu (w czasie wojny jej stan zwiększał się do 250 osób) plus sześciu oficerów.
 
Zniszczenie fortów
 
Nie było bieżącej wody i kanalizacji, fort Łętownia oświetlany był lampami gazowymi. Za to niektóre inne np. fort Ixa posiadały generator produkujący elektryczność. Oglądamy jego fragmenty oraz solidny nitowany zbiornik z 1903 r. na paliwo do prądnicy. Pozostały szczątki telefonów polowych. Większość eksponatów zachowała się we fragmentach. Forty wraz z wyposażeniem zostały w dniu kapitulacji - rankiem 22 marca 1915 wysadzone w powietrze. Pamięć o tym wydarzeniu trwała przez dziesięciolecia. Oto jak opisuje je major Fr. Stuckheil:
Reklama
„Było to widowisko przekraczające wyobraźnię ludzką w swej grozie i wspaniałości. W jednej chwili zadrżała ziemia w posadach, jakby grom w nią uderzył. Cały pierścień fortów otaczających Przemyśl wzniósł się w powietrze, co wyglądało, jakby góry wyskakiwały ku niebu w aureoli płonącego ognia. W chwilę potem nad Przemyślem snuły się straszliwe dymy. Raz po raz rozlegały się grzmoty dalszych wybuchów. To wysadzano składy amunicji i pomniejsze forty (...)  Brzęk szyb okiennych, pękanie murów, walenie się cegieł i kamieni, gzymsów i rynien, skręcanych silnym podmuchem powietrza – dopełniały obrazu grozy.”
Każdy przemyski fort w większym lub mniejszym (jak Łętownia) stopniu nosi ślady tych zniszczeń. Za kazamatami koszar znajduje się schron główny – najbardziej suche pomieszczenie całego kompleksu. Betonowe ściany o grubości 220 cm chroniły amunicję i czarny proch do armat starannie odważony w porcjach do każdego wystrzału (zachowały się wagi z kompletami odważników). Armaty stały na wale  artyleryjskim, a pomiędzy nimi znajdowały się poprzecznice czyli specjalne pomieszczenia gdzie składowano amunicję oraz schron dla obsługi dział. Wybuch amunicji uszkodził ich stropy. Gruz z tego miejsca Niemcy w 1941 r. wywozili do ZSRR. Służył do utwardzania kiepskich rosyjskich dróg, na których grzęzły hitlerowskie pojazdy pancerne. 
 
Hotel w forcie - wbrew przepisom?
 
Wiesław Sokolik, z zawodu kierowca po fortach biegał już jako dziecko. Jako miłośnik i znawca militariów Łętownią zajmuje się od 12 lat.  Pracując społecznie co roku czyścił umocnienia z bujnej roślinności. Prowadził prace porządkowe, których łączny koszt szacuje na 700 tys. zł. Przez dwanaście lat dzierżawił fort od gminy Przemyśl, oprowadzając turystów po austriackich umocnieniach i po prywatnym muzeum. W kazamatach prowadził barek. W pomieszczeniach koszar planował uruchomienie schroniska turystycznego. Na doprowadzenie bieżącej wody do wnętrza nie zgodziły się władze konserwatorskie. Założenie łazienek i WC (w tym osobnego dla kobiet) naruszyłoby wedle konserwatora „zabytkową strukturę budynku”. Z kolei Sanepid nie wydałby zezwolenia na działalność hotelu bez tych niezbędnych dzisiaj cywilizacyjnych udogodnień. Dlatego W. Sokolik z dzierżawy na czas projektu zrezygnował, choć jego zbiory nadał pozostają w kazamatach i udostępniane są zwiedzającym. Gospodarzem Łętowni jest obecnie Związek Gmin Fortecznych.
Przemyskie gminy również na hotelach w fortach nie zarobią, bo nie chcą łamać przepisów.  Tymczasem w Forcie 45 (rok budowy 1884) w podkrakowskich Zielonkach  działa Hotel Twierdza. Został  otwarty w 1999 r. w adaptowanych na ten cel fortyfikacjach austriackich. W dawnych kazamatach koszar wygospodarowano 51 miejsc noclegowych w pokojach dwuosobowych i apartamentach. Restauracja znajduje się w byłej sali oficerskiej. Do dyspozycji gości pozostaje strzelnica zlokalizowana na miejscu stanowisk artyleryjskich. Inwestycję sfinansowano  z adresowanego do gmin Funduszu Dotacji Lokalnych PHARE TOURIN III. Był on przeznaczony na rozwój turystyki. Projekt adaptacji fortu uzyskał pozytywną opinię  Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie – czytamy w informacji internetowej. Na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO forty Twierdzy Przemyśl mają zostać wpisane razem z fortami Twierdzy Kraków. 
 
Węgierski poeta tylko dla Węgrów
 
Pod główne wejście fortu Łętownia podjeżdża na motocyklach węgierska wycieczka. Przybyli chcą złożyć kwiaty pod wmurowaną w ścianę kazamat tablicę pamiątkową ku czci Gezy Gyoniego (1884 – 1917). Napis umieszczony na tablicy jest wyłącznie po węgiersku. Polscy turyści nie dowiedzą się z niej niczego, choć oba kraje łączą od wieków bliskie stosunki. Informacje znajdujemy w literaturze na temat przemyskiej twierdzy. Geza Gyoni był poetą, który w grudniu 1914 r. wydał tomik wierszy „Na polskich łąkach przy ognisku polowym”. Cieszył się on tak wielkim powodzeniem, iż w oblężonym Przemyślu miał 11 wydań. Publikację z otoczonej rosyjskimi wojskami twierdzy przesłano samolotem do Budapesztu, gdzie wydrukowano kolejne edycje. Geza do dziś cieszy się na Węgrzech popularnością. Powołany do wojska autor przebywał nie tylko w Łętowni. W swych wierszach wymienia Pikulice, Siedliska, Żurawicę i inne podprzemyskie miejscowości. Geza - który pisywał także teksty do gazetek żołnierskich wydawanych w Twierdzy Przemyśl - nie doczekał końca wojny. Zmarł w jako jeniec wojenny w niewoli rosyjskiej w obozie w Krasnojarsku. Ilu  Polaków zna twórczość Gezy? Ilu złoży kwiaty pod tablicą z nazwiskiem węgierskiego poety?
Gdy zwiedzam Fort Brunner zaczepia mnie para młodych rowerzystów:
?Jak dojechać do Fortu Brunner? - pytają.
Nie dziwię się. Gdyby nie mój przewodnik, nigdy bym tam nie trafił. Sytuacja ma zmienić się we wrześniu – po zakończeniu realizacji  I etapu unijnego programu restauracji fortów.
 
Panu Wiesławowi Sokolikowi dziękuję za oprowadzenie  po kilku fortach Twierdzy Przemyśl. Więcej informacji na stronie internetowej Fortu VIII Łętownia. 
 
___________________________________________________________________________________________________
W latach 2013-14 Związek Gmin Fortecznych wyda prawie 22 mln zł na turystyczne zagospodarowanie 24 obiektów dawnej Twierdzy Przemyśl (w tym 17 fortów). 10  mln zł pochodzi ze środków unijnych, a 7 mln zł z budżetu państwa. Związek stara się o wpisanie Twierdzy Przemyśl na Listę Dziedzictwa UNESCO.
Szczególnie atrakcyjny dla przyjezdnych jest Fort Łętownia, w niewielkim stopniu zniszczony w czasie działań wojennych. Fort położony jest w odległości 5 km od Przemyśla, w rejonie wsi Kuńkowce. Należy do zewnętrznego pierścienia Twierdzy. Zabezpieczał drogę prowadzącą z Dynowa do Przemyśla.  Pierwsze prace przeprowadzono w 1854 usypując siedmioboczny szaniec. Wał z pozycjami dla artylerii i piechoty poprzedzała fosa. W roku 1881 przystąpiono do  budowy nowego fortu w miejsce przestarzałego szańca. Jego projektantem był Anton Werner, który przeforsował koncepcję pierwszego fortu artyleryjskiego wzniesionego z wykorzystaniem betonu. Wał na którym ustawiono armaty poprzedzała fosa. W centrum  fortu znajdował się schron główny (prochownia), zaś w tylnej części - kazamaty mieszczące magazyny oraz koszary. Ok. 1912 roku zmodyfikowano system obrony fortu. W okresie międzywojennym fort użytkowany był jako składnica wojskowa Garnizonu Przemyskiego, zaś w okresie II wojny światowej jako magazyny prowiantu Wehrmachtu.

Zakres prac konserwatorskich obejmuje pełną rekonstrukcję centralnej części koszar oraz ich odwilgocenie; w koszarach znajdzie się muzeum oraz zrekonstruowane izby: żołnierska i oficerska. Zagospodarowany zostanie teren wokół fortu (usunięcie drzew i krzewów, budowa ścieżek, zamontowanie tablic informacyjnych, ławek, zbudowanie miejsc parkingowych i in.).

KOMENTARZE

Twierdza Przemyśl do remontu za 5 mln euro

Twierdza Przemyśl, jedna z największych twierdz w Europie -większe...

Jubileuszowo-urodzinowy Stan Borys w Filharmonii Podkarpackiej

Stan Borys obchodzi 75. urodziny i 55-lecie pracy artystycznej. Z tej okazji piosenkarz, kompozytor, aktor i poeta, przez wiele lat ściśle związany z Rzeszowem, wystąpi w sobotę...

Klaudiusz Angerman - zapomniany obywatel Europy

Historia człowieka, który nie bał się marzyć i umiał planować: np. rurociąg gazowy z Rzeszowa do Lwowa lub międzynarodowe drogi wodne łączące Dniestr i Dunaj z Bałtykiem. Czuł się obywatelem...

zobacz więcej
Reklama

W Kolbuszowej powstają buty z liści ananasa

Nurt wegański coraz śmielej wkracza na światowe salony. Los...

Od lipca joga nad Wisłokiem. Za darmo

W pierwszą sobotę lipca ruszają plenerowe zajęcia jogi w Rzeszowie. Są...

Rzeszowianka uczy Amerykanki zdrowego stylu życia

Z Marzeną Papierz, coachem zdrowia, rozmawia Aneta Gieroń

W Galicyjskim Miasteczku w Sanoku wypiekają chleb na drewnie

Galicyjskie Miasteczko w Sanoku powiększyło się o piekarnię, w której rodzina Wolaninów wypieka tradycyjny chleb na zakwasie. W piecu opalanym drewnem piecze się niekiedy 80...

Wizytówka Natury otwarła w Rzeszowie sklep. Produkty BIO dostarcza do domu i pracy

Sezonowe warzywa prosto z ekologicznego gospodarstwa, mięso od hodowców, którzy nie stosują przemysłowych pasz i alkaliczna woda...

Reklama

Wakacyjne potańcówki dla seniorów na Bulwarach [HARMONOGRAM]

"Tańcz, nie żałuj podłogi. Tańcz, niech niosą Cię nogi. Tańcz, nich ludzie się gapią. Tańcz...!" Słowa piosenki "Szarpany" Golec uOrkiestry nabierają szczególnego...

Od zagrzybionych piwnic do luksusowych łaźni. W Zamku w Łańcucie remont

Muzeum-Zamek w Łańcucie wygląda, jak wieki plac budowy. Pracami remontowo-konserwatorskimi objęto już dziedziniec, ujeżdżalnię oraz piwnice. W...

Darmowa wypożyczalnia kajaków nad Wisłokiem. Spływ z Wojkówki!

Gmina Wojaszówka, w której rozpoczyna się Szlak wodny rzeki Wisłok przez malownicze Pogórze Strzyżowskie i Dynowskie, z początkiem wakacji otworzyła darmową...

Ekskluzywny Menel i kosmetyki z węglem drzewnym z Bieszczad

Kamil Pawelski, bloger modowy znany jako Ekskluzywny Menel reklamuje kosmetyki, które powstają na bazie węgla drzewnego z Bieszczad. Produkuje je warszawska marka kosmetyczna "ZEW...

Misjonarze z USA uczą angielskiego w Rzeszowie. Za darmo

W każdy wakacyjny wtorek przy ul. Dymnickiego 1 w Rzeszowie odbywają się darmowe lekcje języka angielskiego. Prowadzą je Amerykanie: Carter Chugg z Kalifornii i Blake Oler z Utah. Misjonarze...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr 63

VIP Biznes&Styl Nr 63
w numerze m.in.:

Milioner, który dla Puszczy Karpackiej porzucił biznes Tomasz Róg, efekt motyla w Cieszanowie Maria i Marcin Piotrowscy Folkowisko z Goracja Porsche może mieć każdy, ale rzeźbę już nie! Za 2 lata S19 połączy Rzeszów z Lublinem Dzieje firmy kupieckiej I. Schaitter i Spółka Kongres i Targi TSLA EXPO 2019
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.