Reklama

Unikatowy labirynt w Przemyślu

A A A
Antoni Adamski

Dodano: 10-02-2013

Kanał pod Urzędem Miasta w Przemyslu (fot. Dariusz Delmanowicz)

Kanał pod Urzędem Miasta w Przemyslu (fot. Dariusz Delmanowicz)

Przemyskie kanały z XVII w. to zabytek unikalny w skali europejskiej. Ciągnęły się na długości ok. 20 km: od wzgórza katedralnego, przez starówkę do Sanu. Służyły miastu do roku 1980. Niedawno zaczęły się w kanałach prace konserwatorskie.
   
W grudniu 1530 r. Rada Miasta Przemyśla podjęła uchwałę o budowie canalli czyli wodociągu. Na wzniesieniu góry zamkowej zbudowano zbiorniki z drewna dębowego, skąd drewnianymi rurami woda dostarczana była do kamienic rynkowych. Służyła nie tylko do picia. W połowie XVI stulecia w podziemiach kamienic działało blisko 300 browarów, które produkowały rocznie ok.100 tys. hektolitrów piwa, cenionego w wielu miastach Rzeczpospolitej. Nierozwiązany pozostawał problem ścieków, które rynsztokami spływały do Sanu. Rynsztoki takie widziałem jeszcze w latach 60-tych ubiegłego stulecia na głównych ulicach Suwałk. Rowy brukowane „kocimi łbami” były na tyle głębokie, że z chodników przechodziło się na jezdnię specjalnymi kładkami. W przeddzień święta 1 Maja brzegi rynsztoków bielono dla dezynfekcji wapnem.
   
Przemyślowi – bogatemu kupieckiemu miastu śmierdzące rynsztoki zaczęły przeszkadzać już na przełomie XVI i XVII stulecia. Zbudowano wtedy liczącą ok. 20 km sieć podziemnych kanałów. Główna arteria o długości ok. 1 km ciągnie się od wzgórza katedralnego (nie wiemy czy kanał sięgał zamku) pod obecnymi ulicami: Katedralną, Władycze, Asnyka, wzdłuż pierzei wschodniej Rynku poprzez ulice: Mostową i Jagiellońską do Sanu. Od tej arterii odchodzą węższe odgałęzienia do budynków. Kanał ma przekrój jajka ze ściętym płasko dolnym czubkiem: to dno wyłożone płaskimi kamieniami. Kanał wymurowano z kamieni - otoczaków wydobytych z Sanu. Kamienie spajane były zaprawą wapienną zmieszaną z jajkami i krwią bydlęcą. Jest ona niezwykle trwała. Konstrukcja do dziś trzyma się znakomicie. Kanał wymaga reperacji tylko tam, gdzie został uszkodzony przez późniejsze instalacje. Np. przy ul. Mostowej, gdzie wstawiono studzienkę z betonowych kręgów. Trzeba ją usunąć, podobnie jak kilka innych kolizji (nieczynne kable i rury kanalizacyjne).
   
Kanał o wymiarach 1,80x1,5 m rozszerza się schodząc do rzeki do 2,5x2m (odnogi odchodzące do kamienic są węższe: 90x70 cm). Dlatego świetnie nadaje się na trasę turystyczną:
   
Reklama
- To unikat w skali europejskiej, zabytek techniki wpisany do rejestru w roku 2002 – mówi dr Grażyna Stojak, wojewódzki konserwator zabytków w Przemyślu.
   
Podobne kanały istniały w większych i bogatszych miastach np. w Krakowie. Zostały przez zaborców austriackich zniszczone w II połowie XIX w. Na ich miejscu zbudowano nowocześniejszą sieć kanalizacyjną. Przemyski podziemny labirynt ocalał, bo miasto było zbyt biedne by zbudować nowy. Ścieki płynęły nim do1980 r. Wtedy Mirosław Nodżak, prezes Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji wyłączył zabytkowy kanał pod ul. Mostową z eksploatacji licząc, że stanie się on w przyszłości atrakcją turystyczną. Na początek prac renowacyjnych trzeba było czekać 32 lata. Roboty prowadzone są od grudnia ub. r. pod kierunkiem inż. Macieja Piórkowskiego. Ich pierwszy etap obejmuje odcinek 100 m: od siedziby Urzędu Miejskiego – Rynek 1 do wschodniej pierzei Rynku (kamienice nr 9-11).
   
Prace finansowane będą ze środków Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pod warunkiem, że miasto da pieniądze na roboty towarzyszące. To zdeklarowało 400 tys. zł na ten rok. Pierwszy odcinek można ukończyć już w 2013 roku – twierdzi dr Grażyna Stojak. Inż. Jerzy Krużel, z którego inicjatywy wyremontowano kilkupiętrowe piwnice przy Rynku 1, mówi: - Przemyśl postawił na turystykę i może pokazać przyjezdnym rzeczy wyjątkowe.

KOMENTARZE

Sukcesy przemyskich ikonopisarzy

Przemyśl ikonami i artystami stoi. Dwoje utalentowanych przemyskich pisarzy ikon ? Timour...

Inwestycja w nieruchomości

Inwestowanie w nieruchomości, to dla wielu świetny sposób na ulokowanie pieniędzy. Zdaniem ekspertów...

Kazimierz Dejmek - partyzant, reżyser, minister

Reżyser teatralny, w którego każdym biogramie przy jego profesji dodawany jest przymiotnik ?wybitny?, kojarzy się głównie z ?Dziadami? w jego reżyserii, wystawionymi w warszawskim Teatrze Narodowym...

Krzysztof Kolberger - życie i teatr

Z Krzysztofem Kolbergerem, aktorem i reżyserem teatralnym, rozmawiają Aneta Gieroń i Jaromir Kwiatkowski.

zobacz więcej
Reklama

Podkarpackie Targi Ślubne. GALERIA FOTOGRAFII

Z najważniejszymi weselnymi trendami, najnowszą ofertą oraz...

Sianki. Gdzie na Podkarpaciu Piłsudski wczasował

Jest takie miejsce na Podkarpaciu, dziś odludne, zapomniane...

Bożonarodzeniowy Jarmark. Na rzeszowskim Rynku już świątecznie!

Dwadzieścia stoisk jak z dawnych pocztówek – z tradycyjnymi wypiekami, ręcznie robionymi ozdobami choinkowymi oraz wigilijnymi przysmakami. Do tego zabawki, kolorowe...

Od niedzieli Rzeszów już z bożonarodzeniowymi iluminacjami

Prawie 1,2 mln zł wyda w tym roku Rzeszów na świąteczne oświetlenie miasta, które od niedzieli cieszy już rzeszowian. Największą atrakcją jest prawie 17-metrowa choinka...

Łaźnie Alfreda Potockiego powróciły do zamkowych piwnic w Łańcucie

Sto lat temu w zamku w Łańcucie mieściło się ekskluzywne, jak na tamte czasy, spa Afreda III Potockiego, ostatniego ordynata łańcuckiego. To tutaj leczniczych...

Reklama

"Galeria nad Berehami" w "Sprawie dla reportera". Emisja już 12 grudnia!

W obronę kultowej "Galerii nad Berehami", która decyzją wójta gminy Lutowisk ma iść do rozbiórki, zaangażowali się nie tylko przewodnicy górscy...

Świąteczne Miasteczko z lodowiskiem już od soboty w Rzeszowie

W sobotę, 7 grudnia na Rynku w Rzeszowie stanie Świąteczne Miasteczko. W przyozdobionych domkach, wśród smakowitych zapachów i bożonarodzeniowej atmosfery, będzie można...

Z Wenecji do Dubiecka - przebiegną 1111 kilometrów dla serca i krwi

1111 kilometrów – taka odległość dzieli małe Dubicko na Podkarpaciu od Wenecji na północy Włoch nad Adriatykiem. W 14 dni chcą ją pokonać biegacze: Łukasz...

Weekend za pół ceny na Podkarpaciu - zobacz, gdzie będzie taniej

Podczas najbliższego weekendu, 22-24 listopada, odbędzie się kolejna edycja akcji Polskiej Organizacji Turystycznej oraz Ministerstwa Sportu i Turystyki "Polska zobacz...

Rzeszów stroi się już na święta. Rozbłyśnie od pierwszego grudnia!

Rzeszów za prawie 1,2 mln zł na początku grudnia rozbłyśnie bożonarodzeniowymi iluminacjami. Największą atrakcją będzie prawie 17-metrowa choinka...

zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.