Reklama

W Chotyńcu odkryto scytyjski gród sprzed 3 tysięcy lat. To sensacja, która zmieni mapy

A A A
Alina Bosak

Dodano: 07-06-2017

Fot. UR

Fot. UR

ZDJĘCIA

zobacz wszystkie ›

Archeologowie z Uniwersytetu Rzeszowskiego odkryli w Chotyńcu pod Radymnem grodzisko, świadczące, że potęga słynących z waleczności Scytów, sięgała aż południowo-wschodniej Polski. – To najdalej wysunięta na zachód osada tej kultury. Trzeba będzie zmienić mapy historyczne i inaczej spojrzeć na nasze dzieje – podkreśla prof. Sylwester Czopek, rektor UR.

Odkrycia dokonała grupa badaczy z Instytutu Archeologii UR, prowadząc badania w dolinie rzeki Wiszni, możliwe dzięki grantowi z Narodowego Centrum Nauki. Zespół badawczy, który dokonał odkrycia w Chotyńcu tworzą prof. dr hab. Sylwester Czopek, dr Katarzyna Trybała-Zawiślak oraz doktoranci: Joanna Adamik, Marcin Burghard, Wojciech Rajpold, Ewelina Tokarczyk i Tomasz Tokarczyk. Wszyscy specjalizują się w badaniach nad epoką brązu i wczesną epoką żelaza.

- Nasze odkrycie zmienia dotychczasowe poglądy na relacje kulturowe, etniczne i ludnościowe na terenie południowo-wschodniej Polski między VIII a V wiekiem przed Chrystusem – mówi prof. Sylwester Czopek.

 O tym, że w Chotyńcu niedaleko Radymna i polsko-ukraińskiej granicy, a dziś także autostrady A4 istniało przed wiekami grodzisko, naukowcy wiedzieli od dawna. Nazwa Grodzisko dla zlokalizowanego na skraju Chotyńca rolniczego i ograniczonego z jednej strony ziemnym wałem terenu, funkcjonowała od wieków. Ale historycy podejrzewali, że jak 90 proc. podobnych stanowisk archeologicznych, kryje ono średniowieczny albo młodszy gród. Nie spieszono się więc z badaniami. Dzięki wspomnianemu grantowi, rozpoczęły się one dopiero w ubiegłym roku. Wiosna 2017 przyniosła prawdziwą sensację. To, co wykopali archeologowie z uniwersytetu przerosło ich najśmielsze oczekiwania. - Sondażowe badania bez żadnych wątpliwości dowiodły, że historia tego obiektu sięga wczesnej epoki żelaza, czyli przełomu IX i VIII w p.n.e. oraz wiąże się z kulturą Scytów, którzy najwyraźniej podporządkowali sobie również te tereny – podkreśla prof. Czopek.

Dowodzą tego odkryte zabytki – fragmenty ceramiki i militaria, a także datowanie radiowęglowe (zbadano wiek fragmentów węgla drzewnego wydobytego z wałów obronnych).

Owalny teren o powierzchni ponad 40 ha (rozpiętość 610X680 m), jak widać na zdjęciach wykonanych z drona, zaznacza z jednej strony pozostałość wałów, obok jaśniejszy pas ziemi (zniszczone przez intensywną orkę pozostałości dawnych wałów), w końcu droga i linia współczesnych zabudowań. Fragment umocnień grodu, które się zachowały na ok. ¼ pierwotnego obwodu, u podstawy mają obecnie 30-40 metrów szerokość i wysokość, sięgającą 3,5 metra. – To świadczy o tym, że musiała to być znacząca warownia – tłumaczy prof. Czopek. – Prace rozpoczęliśmy od poprzecznego przekopu wału, by potwierdzić, czy to naturalne ukształtowanie terenu, czy wykonane ludzkimi rękami. To pozwoliło nam na uchwycenie całości obwałowań i pozyskanie pierwszych materiałów do badań.

Reklama

Zdjęcia z drona ukazały nie tylko, jak przebarwienia ziemi na tle warstwy ornej, biegną po dawnej linii wałów obronnych. Wewnątrz ciemna i jasna gleba układa się w niewielki pierścień, wskazując  kolejne ważkie odkrycie. – Tu znaleźliśmy zolnik, kultowo-obrzędowe miejsce typowe dla grodzisk scytyjskich – mówi prof. Czopek. – Bodaj najważniejsze miejsce na tego typu obiektach. Znaleźliśmy tu grocik scytyjskiej strzały, scytyjską ceramikę i kości zwierzęce. Jesteśmy zatem pewni, ze to grodzisko możemy przypisać scytyjskiemu kręgowi kulturowemu , który wykształcił się na stepach Europy Wschodniej i obejmuje również strefę laso-stepu, a jego wpływy sięgają głęboko w strefę leśną Europy Wschodniej. Zidentyfikowanie tego grodziska przesuwa znaną do tej pory strefę dominacji scytyjskiej na obecną Polskę. Mamy grodzisko, które niczym nie różni się od tych odkrytych nad środkowym Dnieprem, Dniestrem.

- Kultura scytyjska jest niezwykle interesująca, opisywał ją Herodot. To barwne obyczaje, piękne złote i srebrne przedmioty i budowle, rozbudowana struktura społeczna z warstwą wodzowską, arystokracją i wojownikami. Wiele mówią nam o niej odkryte miejsca pochówków. Władców grzebano z cennymi przedmiotami, wojownika razem z jego koniem, także sługami, towarzyszącymi wodzowi w ostatniej wędrówce. Scytowie byli wojownikami. Ich życie związane było mocno z wyprawami, końmi, najazdami na inne ludy – mówi dr Katarzyna Trybała-Zawiślak, zastępca dyrektora Instytutu Archeologii UR. – Była to kultura wysoko rozwinięta i świadczy o tym także grodzisko w Chotyńcu. Budowa takiej warowni wymagała wiedzy, umiejętności i organizacji pracy.

Archeologowie są na wstępnym etapie badań w Chotyńcu i nie mogą się jeszcze pochwalić wyjątkowymi znaleziskami. – Nie mamy jednak wątpliwości, że się pojawią – stwierdza prof. Czopek. – Czy znajdziemy takie złote arcydzieła, na jakie badacze scytyjskich siedlisk już trafiali? Nie wiem. Cenne przedmioty odnajdywano w kurhanach, w których chowano władców. Spodziewamy się, że grodzisko przyniesie wiele wspaniałych odkryć.

Badania rozpoczęte w Chotyńcu zapowiadają się na wiele lat. – Będą wymagały zaangażowania pracowników Instytutu Archeologii, ale także studentów. W tym roku na badania wyrusza pierwsza grupa studentów. Na pewno będzie to dla nich rewelacyjny poligon do zdobywania umiejętności. Liczę, że zachęci to także kolejnych młodych ludzi do studiowania archeologii. Badani w Chotyńcu pozwolą im przeżyć prawdziwą, archeologiczną przygodę – dodaje dr Trybała-Zawiślak.

W 2017 r. konieczne jest dokończenie badań zolnika oraz przecięcie wykopem zniszczonej części wału. Planowane są badania geofizyczne całej powierzchni grodziska oraz badania wykopaliskowe na wybranych fragmentach majdanu. Wokół grodziska zlokalizowanych jest wiele innych stanowisk archeologicznych, które niczym wieniec oplatają obiekt badany obecnie. – To wielkie centrum osadnicze, rodzaj aglomeracji, która w tamtych czasach odgrywała ważną rolę, przekazując elementy kulturowe, nawet ze świata greckiego, na dalsze części Europy środkowo-wschodniej – zaznacza prof. Czopek. – Pierwsza ceramika toczona, jaka pojawiła się na ziemiach polskich przyszła nie jak twierdzono z zachodu, ale właśnie ze wschodu, z kolonii greckich przejęli ja Scytowie i przekazali podległym sobie ludom. Dzięki odkryciu w Chotyńcu, wiemy, że wschodnia część Polski była bliżej świata greckiego, odmiennie niż Zachód. Scytowie to także kultura, która przyniosła tutaj żelazo.

Jak tłumaczy profesor Czopek, Scytowie to lud koczowniczy, zajmujący się walką. Przybył on na teren Europy Wschodniej ze Wschodu i potrafił podporządkować sobie ludy rolnicze. Wokół właściwej Scytii mieszka cały szereg innych ludów, które znamy z nazwy dzięki Herodotowi (opisał Scytię w V w p.n.e.) - Umieścił on na mapie lud Neurów, którego położenie pasuje do naszej archeologicznej układanki. Możemy stawiać wstępną tezę, że osadę chotyniecką założył lud Neurów. Byłby on zatem pierwszym ludem znanym z nazwy na ziemiach polskich – wyjaśnia profesor.

KOMENTARZE

Otoczenie domu to nie tylko rośliny

Piękny dom wymaga równie estetycznego otoczenia. Zwykle rozumiemy je jako starannie...

Magdalena Skubisz - żyję w drodze

Magda w jednym wcieleniu to wokalistka jazzowa, którą komplementowała Urszula...

Przy grobie Elimelecha - Leżajsk

Leżajsk. 21 dzień Adaru. Dla ortodoksyjnych Żydów niezwykle ważne miejsce i data. Nagle nieduże podkarpackie miasteczko zmienia się zupełnie i przenosi w czasie. Ulicami spacerują chasydzi w kapeluszach, głośno rozmawiają...

Farby do zadań specjalnych

Farby nie służą już tylko to zmiany koloru, czy odświeżenia ścian. Coraz częściej decydujemy się na farby funkcjonalne, o specjalnym przeznaczeniu. Odporne na ścieranie i brud nie są już nowością, dziś można kupić również farby...

zobacz więcej
Reklama

Podkarpackie na wakacje

Przyjezdni, ale i miejscowi mogą zobaczyć dziś w naszym regionie dużo więcej niż wczoraj. I nie chodzi...

Ręcznie malowane sukienki Doroty Zielińskiej

Z muślinu jedwabno-bawełnianego, luźno opadające i pełne...

Broadway w filharmonii. Huczne urodziny Akademii "Artysta"

Cztery koncerty wypełnione największymi...

Elektryczne hulajnogi, rowery i skutery już do wypożyczenia w Rzeszowie

Miejskie rowery i skutery w końcu pojawiły się w Rzeszowie. Od środy, 1 maja, mieszkańcy i turyści mogą korzystać z 80 rowerów, 20 skuterów elektrycznych...

Noc Muzeum w Rzeszowie. Co najciekawsze? Oto program i podpowiedzi!

Pierwsza prezentacja greckiej amfory, czyli sensacyjnego znaleziska rzeszowskich archeologów w Chotyńcu i koncert solo na trąbce Piotra Damasiewicza, zdobywcy Fryderyka...

Bułgaria, Grecja, Turcja... 30 maja rusza sezon lotów czarterowych z Jasionki

Port Lotniczy Rzeszów-Jasionka 30 maja rozpoczyna sezon lotów czarterowych. Już w tym dniu turyści będą mogli polecieć z Rzeszowa na grecką...

Reklama

Kajko i Kokosz ożyją?! W Bieszczadach będzie kraina inspirowana komiksem

W Stężnicy koło Baligrodu oraz w Rajskiem nieopodal Soliny ma powstać Kraina Kajka i Kokosza. Będzie to kompleks wypoczynkowy inspirowany przygodami...

Dzień Wolnej Sztuki w kolbuszowskim skansenie za złotówkę

Warsztaty pieczenia legendarnej wuzetki, inspirujące fotografie i odręcznie zapisane receptury kulinarne… W najbliższą sobotę, 27 kwietnia, w Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej...

W piątek Paniaga po chorwacku! Szesnaste święto ul. 3 Maja

Przy smakach chorwackiej kuchni i dźwiękach chorwackiej muzyki rzeszowianie będą obchodzić święto Paniagi, które już od 16 lat co roku 3 maja odbywa się na ulicy 3 Maja...

Posadź swoje drzewo - na Podkarpaciu rozdadzą 6 000 sadzonek

Ogólnopolska akcja #sadziMY odbędzie się w piątek, 26 kwietnia. Każdy może się do niej przyłączyć i posadzić swoje drzewko. Sadzonki od godz. 9. rozdawać będą wszystkie...

Tam, gdzie tańczą żurawie... Rosyjska wieś, gdzie nie piją

- Nikt w Moskwie nie wierzy, kiedy mówię, że jest w Rosji wieś, gdzie nie piją. Wieś, gdzie nie ma zamków w drzwiach. "Niemożliwe, wieś w Rosji nie może być bez zamków...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr 62

VIP Biznes&Styl Nr 62
w numerze m.in.:

Jakub Kocój - Nie warto bać się lepszych od siebie Elżbieta Łukacijewska, Tomasz Poręba - 15 lat Polski w Unii Europejskiej Radosław Fedaczyński - Najważniejsze są zwierzęta 58. Muzyczny Festiwal w Łańcucie Żydzi z Podkarpacia - Grzech naszego zapomnienia Kongres i Targi TSLA EXPO 2019
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.