Reklama

Franciszek Kotula ocalił w czasie wojny plan Wiedemanna. Teraz ma swój mural

A A A
Alina Bosak

Dodano: 23-09-2020

Mural w Rzeszowie przedstawiający Franciszka Kotulę. Fot. UMWP

Mural w Rzeszowie przedstawiający Franciszka Kotulę. Fot. UMWP

W Rzeszowie, na budynku przy ul. Krośnieńskiej 17 powstał mural przedstawiający Franciszka Kotulę – jednego z najbardziej zasłużonych dla Rzeszowa regionalistów. Współtwórca Muzeum Ziemi Rzeszowskiej, który pomógł ocalić wiele przedmiotów zawiązanych z kulturą i historią regionu. W czasie wojny w swoim domu rodzinnym w Głogowie Młp. ukrył przed okupantami XVIII-wieczny plan Rzeszowa autorstwa Wiedemanna. Zabytek był na liście tych, które Niemcy chcieli zabrać do Berlina. 
 
Liczący 100 mkw. mural powstał na jednym z bloków na rzeszowskim osiedlu noszącym imię  Franciszka Kotuli. Przedstawia Franciszka Kotulę w chwili, kiedy opowiada o Rzeszowie. Zatrzymany gest ręki gawędziarza i symboliczny wzór haftu znanego z koszul Rzeszowiaków przypominają, że kultura i historia regionu była wielką pasją tego znanego etnografa. 
 
Franciszek Kotula urodził się w Głogowie Młp. w 1900 roku, w rodzinie cieśli. Tu ukończył szkołę powszechną, a gimnazjum i seminarium nauczycielskie w Rzeszowie. W styczniu 1918 roku wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej i trafił do Legionów Polskich. Skierowany do walk pod Włodzimierzem Wołyńskim w walkach ostatecznie nie uczestniczył, bo zachorował. O wojnie został nauczycielem. Najpierw w Straszydlu, potem rodzinnym Głogowie Młp. 
 
Od 1932 roku pracował w Szkole im. Adama Mickiewicza w Rzeszowie, gdzie funkcjonowało małe muzeum szkolne. Jemu Kotula oddał serce, szczególnie, że sam też posiadał sporą kolekcję dawnych przedmiotów związanych z kulturą Głogowa, Tyczyna Rzeszowa. W 1939 roku, kiedy Rzeszów znalazł się pod okupacją niemiecką starał się te zbiory chronić. Kiedy szkołę Niemcy postanowili przerobić na szpital, przekonał ich, że przedmioty muzealne dowodzą obecności osadników niemieckich na tych ziemiach i dzięki temu dostał inny lokal na przechowanie zbiorów. Było to zniszczone pożydowskie mieszkanie w budynku nr 8 przy starym Rynku. Utworzone wówczas przez Kotulę muzeum, choć pod innym adresem, działa do dziś w tym samym miejscu.  
 
Niemcy pozwolili mu kamienicę remontować, do pracy przychodzili także Żydzi, których relacje z tego, co się dzieje w rzeszowskim getcie zapisywał. Dziś ten dziennik jest bezcennym źródłem wiedzy o dramacie społeczności żydowskiej Rzeszowa. Kotula nie działał w ruchu oporu, ale wspierał podziemie informacjami, a w piwnicach muzeum ukrywał paczki dostarczane mu przez AK.  
 
Reklama
To także dzięki niemu z Rzeszowa nie został wywieziony cenny, XVIII-wieczny plan Karola Henryka Wiedemanna. Zabytek był na liście tych, które Niemcy chcieli zabrać do Berlina. Ale gdy weszli do Rzeszowa okazało się, że planu nie ma w Ratuszu, gdzie wcześniej się znajdował. Tuż przed wojną, po konserwacji zabytku we Lwowie, w obliczu zbliżającej się wojny, dostał go na przechowanie Kotula. Skarb i inne najcenniejsze dokumenty ukrył w skrytce, w domu rodzinnym w Głogowie Młp. Po wojnie Kotula walczył także o ocalenie zabytków kultury i sztuki z dworów szlacheckich, które rabowała Armia Czerwona i inni szabrownicy. Udało mu się wywieźć do Rzeszowa część takich przedmiotów z Rudnej Wielkiej, Trzciany, Nowej Wsi Czudeckiej i Załęża. Muzeum prowadzone przez Franciszka Kotulę dało zaczątek Muzeum Okręgowemu w Rzeszowie. 
 
Za zasługi dla zachowania dziedzictwa kultury ludowej i liczne publikacje w 1954 został mianowany docentem mimo braku stosownego wykształcenia. Już na emeryturze napisał książkę „Tamten Rzeszów”, która należy chyba do jego najbardziej znanych dzieł. Wcześniej ukazało się „Miasteczko” – opowieść o jego rodzinnym Głogowie Młp. Zmarł w 1983 roku.
 
 
Fot. Archiwum biznesistyl.pl
 
W tym roku przypada 120. rocznica urodzin Franciszka Kotuli i to jeden z powodów, dla których upamiętniono etnografa na jednym z budynków. Dzieło artystów należących do grupy Live Media Crew jest efektem współpracy samorządu województwa ze Spółdzielnią Mieszkaniową „Projektant” i Muzeum Etnograficznym im. Franciszka Kotuli, oddziałem Muzeum Okręgowego w Rzeszowie. Przedsięwzięcie sfinansowano z budżetu Województwa Podkarpackiego. Oficjalne odsłonięcie muralu nastąpi 25 września 2020 r. o godzinie 13.00 przy ul. Krośnieńskiej 17.   
Partnerzy przedsięwzięcia wspólnie z Radą Osiedla im. Franciszka Kotuli i Rzeszowskim Domem Kultury przygotowali także wiele wydarzeń, które mają przybliżyć mieszkańcom osiedla postać patrona - turniej piłkarski, spotkanie tematyczne w osiedlowym domu kultury, wystawę fotografii, a także konkurs plastyczny. 
 
Mural Franciszka Kotuli jest częścią projektu „Przestrzeń Dziedzictwa” realizowanego przez Samorządu Województwa Podkarpackiego. W województwie powstanie więcej murali tematycznych dedykowanych kulturze i dziedzictwu narodowemu. Będą przygotowywane  we współpracy z właścicielami budynków, instytucjami i organizacjami społecznymi.
 
 
Franciszek Kotula ocalił przed wywiezieniem do III Rzeszy plan Wiedemanna.

KOMENTARZE

Questing z Franciszkiem Kotulą "PO RZESZOWIE BŁĄDZĄC"

Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie zaprasza...

Film o Franciszku Kotuli gotowy. Bezpłatny pokaz w rzeszowskim WDK

"Swój nieznany" to tytuł filmu dokumentalnego, którego bohaterem jest Franciszek Kotula - znany etnograf, który poświecił się dokumentowaniu kultury ludowej Podkarpacia...

Film o Franciszku Kotuli można obejrzeć w Internecie

Stworzył podwaliny Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, ocalił przez wywiezieniem do Berlina słynny Plan Wiedemanna i nie pozwolił, by zaniknęła pamięć o rzeszowskich Żydach. Franciszek Kotula...

zobacz więcej
Reklama

Jesień w Solinie i Bezmiechowej. GALERIA FOTOGRAFII

Jezioro Solińskie, okolice Polańczyka oraz Bezmiechowej...

Cztery piękne rzeszowianki w kampania walki z rakiem piersi

Bizneswoman Marta Półtorak, europosłanka...

Resoviacy po 25 latach znów grają na zapleczu ekstraklasy! I co dalej?

Szło im długo jak po grudzie, ale na koniec minionego sezonu piłkarze Apklan Resovii z podniesionymi czołami zeszli z boiska. W finale barażu o awans do...

Dom Seniora "Pogodna Dolina". Tutaj każdy czuje się jak w domu!

W Siedliskach, w otoczeniu przyrody i doliny Wisłoka, zaledwie 15 kilometrów od Rzeszowa, od roku działa Dom Seniora "Pogodna Dolina". Nowoczesny, całodobowy ośrodek...

Park przy ul. Dąbrowskiego znów przypomina letni salon Rzeszowa

Od kilku dni rzeszowianie mogą już spacerować po gruntownie odnowionym parku przy ulicy Dąbrowskiego w Rzeszowie, nazywanym Ogrodem Miejskim im. "Solidarności". To jedno...

Reklama

Rzeszów wśród najlepszych w Polsce ośrodków leczenia i badania cukrzycy u dzieci

Kolegium Nauk Medycznych UR oraz I Klinika Pediatrii, Endokrynologii Dziecięcej w Klinicznym Szpitalu Wojewódzkim nr 2 w Rzeszowie...

Nie da się zatrzymać młodości, ale skutecznie opóźnić starzenie się, tak!

Z lek. med. Aleksandrą Szczepańską, dermatologiem, wenerologiem, członkiem Polskiego Towarzystwa Medycyny Estetycznej i Anti-Aging Polskiego...

Świadome zakupy zaczynamy mieć we krwi

Okres światowej pandemii zweryfikował nasze podejście do zakupów. Gdy z dnia na dzień okazało się, że potrzebujemy mniej niż dotychczas, ale jednocześnie nie chcemy oszczędzać na jakości, wielu klientów branży...

Uniwersytety dziecięce w 5 miastach Podkarpacia. Ruszają zapisy

W poniedziałek, 14 września, rozpoczynają się zapisy na zajęcia Dziecięcego Uniwersytetu Technicznego w semestrze zimowym 2020/2021. Fundacja Wspierania Edukacji przy...

Świąteczne miasteczko, sylwester i gala lokacji Rzeszowa - w tym roku odwołane!

Koronawirus zmienia naszą rzeczywistość, także utarte przyzwyczajenia i miejskie zwyczaje. Od kilku już lat rzeszowianie przez trzy...

zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.