Reklama

Kapitan Wünsche i jarosławskie asy bitwy o Anglię - z Facebooka na mural

A A A
Alina Bosak

Dodano: 20-10-2020

Fot. Ryszard Kondracki/Grupa Historia i Zagadki Jarosławia i okolic na Facebooku

Fot. Ryszard Kondracki/Grupa Historia i Zagadki Jarosławia i okolic na Facebooku

Dwa lata temu na facebookowej grupie Historia i Zagadki Jarosławia i okolic ktoś zamieścił post: „Nasze chłopaki w służbie RAF-u w Anglii” i wkleił emotikon - uśmieszek. Pod spodem lista nazwisk i prośba o pomoc w uzupełnieniu. Temat zmobilizował pasjonatów. Przeszukali rodzinne albumy, krajowe i zagraniczne archiwa. Ich praca doprowadziła do ustalenia nazwisk 68 lotników, kobiet i mężczyzn, związanych z powiatem jarosławskim, którzy podczas II wojny światowej walczyli w Polskich Siłach Powietrznych na Zachodzie. Jarosław postanowił swoich asów przypomnieć mieszkańcom i światu. Tak powstał mural, który w poniedziałek, 19 października, uroczyście odsłonięto na ścianie zespołu szkół przy ul. Świętego Ducha.
 
Mural zajmuje prawie 100 metrów kwadratowych. Na biało-czerwonej szachownicy dwa portrety: kapitana pilota Kazimierza Roman Wünsche i porucznik rezerwy Władysławy Kondrackiej. I jeszcze sylwetki samolotu myśliwskiego i czterosilnikowego bombowca. Na ścianie Zespołu Szkół Drogowo-Geodezyjnych i Licealnych im. Augusta Witkowskiego i Zespołu Szkół Technicznych i Ogólnokształcących umieszczono również pamiątkową tablicę, która mówi, że dzieło poświęcono lotnikom Ziemi Jarosławskiej walczącym w Polskich Siłach Powietrznych na Zachodzie. To finał wielkiej pracy poszukiwawczej, jaką wykonali pasjonaci zgromadzeni w grupie Historia i Zagadki Jarosławia i okolic, założonej kilka lat temu na Facebooku przez Artura Tutkę. 
 
Na tej grupie, w kwietniu 2018 roku narodził się temat jarosławskich wojennych lotników. Początkiem był krótki post: „Nasze chłopaki w służbie RAF-u w Anglii” i emotikon - śmieszek. - Do tego lista 36 osób, które w dokumentacji RAF-u z okresu II wojny światowej posiadają numery służbowe sił powietrznych Wielkiej Brytanii. Ludzi zaskakiwało, że lotników jest tak wielu. Do tego stopnia, że jedna z osób, która zdziwiła się pisząc: „To my mieliśmy tylu lotników?”, wkrótce dowiedziała się, brat jej ojca był jednym z tychże lotników i służył w siłach powietrznych w randze kapitana - wspomina Maria Panenka, jedna z pasjonatek, która najmocniej włączyła się w analizę umieszczonej listy i wspólnie z innymi fejsbukowiczami odkryła, że ta zawierała błędy. Członkowie grupy Historia i Zagadki Jarosławia i okolic zajęli się zatem poprawianiem spisu, uzupełnianiem go i wyszukiwaniem wszelkich informacji na temat lotników z bitwy o Anglie związanych z Ziemią Jarosławską. Dzięki poszukiwaniom lista została rozszerzona do 68 osób. Obejmuje nie tylko mężczyzn z załóg latających i służby naziemnej Polskich Sił Powietrznych, ale także kobiety z Pomocniczej Lotniczej Służby Kobiet WAAF (Women`s Auxiliary Air Force), będącej częścią sił powietrznych Wielkiej Brytanii. Okazało się, że „waafką” była również 95-letnia Władysława Kondracka, matka pasjonata z fejsbukowej grupy Ryszarda Kondrackiego. W RAF-ie służył również jego ojciec Stanisław. Tam się poznali, a po wojnie, w 1947 roku sprowadzili do Jarosławia. 
 
 
- Pan Ryszard przekazywał historię swoich rodziców. Jego mama dopiero po prawie 70 latach zaczęła opowiadać o tym swoim potomkom – opisuje Maria Panenka. Jak zapewnia, wertowanie wszelakich światowych źródeł informacji pozwoliło znaleźć kolejnych lotników. Lista 68 osób z dużym prawdopodobieństwem jest pełna. Tworzy ją 64 mężczyzn i 4 kobiety. W Jarosławiu urodziły się 33 osoby, a pozostałe w 20 miejscowościach powiatu jarosławskiego. 18 spośród nich zginęło śmiercią lotnika, wykonując wojenne zadania służbowe. - Ich nazwiska są na zacnych wojennych pomnikach bohaterów na świecie. A u nas nie istnieją. Postanowiliśmy przywrócić ich pamięci mieszkańców miasta. Pierwszym krokiem jest pokazanie sylwetek lotników w przestrzeni publicznej. Impulsem do powstania muralu była informacja  z Białegostoku – nazwano tam rondo imieniem bohatera bitwy o Anglię pilota Dywizjonu 303 kpt. pilota Kazimierza Romana Wünsche. A był związany z Białymstokiem tylko przez rok. W połowie lat 50 trafił tam do lotnictwa sanitarnego. O wiele więcej wiąże tego lotnika z Jarosławiem, gdzie się urodził i uczył w gimnazjum.  A jednak tu zdawano się mniej o nim pamiętać niż na Podlasiu. Pasjonaci postanowili więc o nim przypomnieć poprzez mural. 
 
Reklama
Kpt. pil. Wünsche, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari, szkołę Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich w Bydgoszczy ukończył wiosną 1939 roku. Jako pilot 111 eskadry myśliwskiej 1 pułku lotniczego podczas kampanii wrześniowej wykonał kilkanaście lotów. Po klęsce Polski udało mu się przedostać do Rumunii i dalej na zachód. Przeszedł szkolenie na myśliwcach we Francji, a po jej kapitulacji trafił do Wielkiej Brytanii i w sierpniu 1940 roku przydzielony został do przydzielony został do 303 dywizjonu myśliwskiego im. Tadeusza Kościuszki i wziął udział w bitwie o Anglię. Na wojnie wykonał łącznie 265 lotów bojowych. Uznano mu oficjalnie zestrzelenie 4,5 niemieckich samolotów. Po II wojnie światowej wrócił do Polski. W 1948 ochotniczo wstąpił do Wojska Polskiego. Pracował jako instruktor w Oficerskiej Szkole Lotniczej w Dęblinie, ale w 1952 roku, „ze względu na przeszłość polityczną oraz obecne wrogie oblicze w stosunku do Polski Ludowej” został przeniesiony do rezerwy. Dlatego trafił do lotnictwa sanitarnego. Zmarł w Warszawie w 1980 roku i spoczywa na Powązkach.
 
 
Fot. Facebook/Mechanik Jarosław/ Tomasz Turoń
 
Asa lotnictwa jarosławianie postanowili umieścić na muralu. Działania w tym kierunku rozpoczęli w sierpniu ubiegłego roku, a rysunek zaprojektował i wykonał Michał Węgrzyn. Dzieło jest wyrazem pamięci o każdym z bohaterskich lotników Ziemi Jarosławskiej. Obok kpt. Wünsche, o kobietach w służbie RAF, przypomina portret Władysławy Kondrackiej, która w 2019 roku decyzją Rady Miasta Jarosławia otrzymała tytuł Honorowego Obywatela Miasta. O nich i innych lotnikach Jarosławia przypomniano podczas sesji popularnonaukowej w Jarosławskim Ośrodku Kultury i Sztuki, która odbyła się w poniedziałek, 19 października 2020 roku, zaraz po odsłonięciu muralu. Na tym spotkaniu płk. Robert Bajorski, wojskowy komendant uzupełnień wręczył awans wojskowy z st. podporucznika rezerwy na porucznika Władysławie Kondrackiej. Awans, jak i wyróżnienie honorowe - Medal Pro Patria przyznany przez Jana Józefa Kasprzyka, szefa Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, odebrał w imieniu mamy Ryszard Kondracki.
 
W holu Jarosławskiego Ośrodka Kultury i Sztuki prezentowana jest także od poniedziałku wystawa poświęcona lotnikom Ziemi Jarosławskiej. Wystawę można oglądać w holu kina do 15 listopada br. Prezentowana jest również na stronie organizatorów uroczystości odsłonięcia muralu i wydarzeń towarzyszących: Stowarzyszenia „Dziedzictwo Kresów”, Urzędu Miasta Jarosławia oraz Jarosławskiego Ośrodka Kultury i Sztuki. – Wystawę będziemy również udostępniać zainteresowanym jej wystawieniem - mówi Elżbieta Rusinko, prezes Stowarzyszenia „Dziedzictwo Kresów”. Między innymi jej i pasjonatom z Facebooka dziękował burmistrz Jarosławia Waldemar Paluch za doprowadzenie do powstania muralu. 
 
 
Odsłonięcie muralu. Fot. Facebook/Mechanik Jarosław/ Tomasz Toroń
 
Podczas poniedziałkowej uroczystości wiele można było dowiedzieć się zarówno o jarosławskich pilotach, jak i o historii polskiego lotnictwa wojskowego. Przypomniała ją również Maria Panenka w referacie, który przeczytała Magdalena Jagiełło-Szostak, moderatorka grupy Historia i Zagadki Jarosławia i okolic, zaangażowana w przedsięwzięcie upamiętnienia lotników. - 5 listopada 1918 roku pierwszy samolot pilotowany przez por. pilota Stefana Bastyra i obserwatora por. Janusza de Beauraina wystartował z Lewandówki we Lwowie do pierwszego w historii polskiego lotnictwa lotu bojowego – tak rozpoczęła się historia polskiego lotnictwa wojskowego – napisała pani Maria.
 
Z kolei Tomasz Kuba Kozłowski z Domu Spotkań z Historią w Warszawie w prezentacji „Początki polskiego lotnictwa” przypomniał, że stało się to podczas polsko-ukraińskich walk o Lwów. Polacy pierwsi opanowali lotnisko, wyremontowali uszkodzone przez Austriaków samoloty i wylecieli w pierwszy lot w polskiej służbie. Tam też narodziła się szachownica do dziś obecna na polskich samolotach - lwowscy lotnicy malowali ją na bokach swoich dwupłatowców.
 
Jarosławscy pasjonaci w gromadzeniu dalszych informacji o pilotach jednak nie ustają. – Planujemy publikację książkową i kolejne wydarzenia wokół muralu – zapowiada Magdalena Jagiełło-Szostak, żałując że z powodów pandemii na poniedziałkowe wydarzenie nie dotarli z zagranicy bliscy upamiętnionych bohaterów. – Wiem jednak, że rodzina kpt. Wünsche oglądała transmisję sesji popularnonaukowej poprzez Internet.
 
O tym, że pamięć jest ważna, pasjonaci z Jarosławia nie mają wątpliwości. - W 1969 roku płk. Pilot Witold „Tolo” Łokuciewski, desygnowany do Anglii jako attaché wojskowy w Londynie, składał listy uwierzytelniające przed królową Elżbietą II. Zwróciła uwagę na naszywkę RAF-u na jego mundurze. Gdy usłyszała, że jest pilotem myśliwców, który w okresie I wojny światowej służył w polskim Dywizjonie 303, i w czasie  bitwy o Anglię, która odwróciła bieg wydarzeń II wojny światowej, walczył w bitwach powietrznych, uniosła dłonie i własnoręcznie rozpięła mu najwyższy guzik w marynarce munduru. Tym gestem doceniła jego odwagę i wyraziła podziw. Taki przywilej – rozpiętego guzika w obecności koronowanej głowy - mieli piloci, którzy walczyli o brytyjskie niebo. Świat pamięta i docenia, pamiętajmy więc i my – podsumowała w referacie Maria Panenka. 
 
 
Mural w trakcie tworzenia. Fot. Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego

KOMENTARZE

Reklama

Jesień w Solinie i Bezmiechowej. GALERIA FOTOGRAFII

Jezioro Solińskie, okolice Polańczyka oraz Bezmiechowej...

Wieża widokowa w Bieszczadach. Otwarcie w listopadzie

W Dolinie Górnego Sanu powstaje kolejna atrakcja...

Rzeszów wśród najlepszych w Polsce ośrodków leczenia i badania cukrzycy u dzieci

Kolegium Nauk Medycznych UR oraz I Klinika Pediatrii, Endokrynologii Dziecięcej w Klinicznym Szpitalu Wojewódzkim nr 2 w Rzeszowie...

Świąteczne miasteczko, sylwester i gala lokacji Rzeszowa - w tym roku odwołane!

Koronawirus zmienia naszą rzeczywistość, także utarte przyzwyczajenia i miejskie zwyczaje. Od kilku już lat rzeszowianie przez trzy...

Jesień w Rzeszowie. Galeria Fotografii

Pandemia koronawirusa zmienia nasze życie, ale już przyroda nic sobie nie robi z COVID-19. Jak co roku drzewa żółcą się i czerwienią a cały Rzeszów tonie w jesiennych kolorach. Piękne zdjęcia okolic Zamku Lubomirskich...

Reklama

Kolekcja "Łemkowyna" Anny Marii Zygmunt w piątek w Krośnie

Kolekcją "Łemkowyna" Anny Marii Zygmunt, pochodząca z Lubatowej w Beskidzie Niskim zachwyciła świat mody. Wschodnia Łemkowszczyzna, pełna starych cerkwi i łemkowskich chyż...

Kapitan Wünsche i jarosławskie asy bitwy o Anglię - z Facebooka na mural

Dwa lata temu na facebookowej grupie Historia i Zagadki Jarosławia i okolic ktoś zamieścił post: "Nasze chłopaki w służbie RAF-u w Anglii" i wkleił...

Kampania z bohaterami magazynu VIP Biznes&Styl. Film "Podkarpackie to Ty"

"Będąc nastolatką uważałam, że Rzeszów to jest absolutna dziura". "Z moich znajomych z podstawówki 80 proc. wyjechało za granicę. 20 lat temu nikt...

Millenium Hall świętuje 9 urodziny i zaprasza na dzień urody z rabatami

Popularne centrum handlowe świętuje 9. urodziny. Towarzyszy im akcja rabatowa w dniach 16 i 17 października oraz atrakcje dla dzieci: konkursy z nagrodami...

Do 2022 roku kolejka gondolowa w Solinie. Przetarg rozstrzygnięty

Jeżeli nic nie stanie na przeszkodzie, to jeszcze w tym roku na przełomie listopada i grudnia rozpocznie się budowa jednej z największych atrakcji turystycznych w naszym...

zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.