Reklama

Światowy Tydzień Mózgu w Rzeszowie

A A A
opracowanie Jaromir Kwiatkowski

Dodano: 11-03-2014

Anna Kozak-Sykała / fot. T. Poźniak

Anna Kozak-Sykała / fot. T. Poźniak

Na Uniwersytecie Rzeszowskim trwa Światowy Tydzień Mózgu. Dziś o godz. 16 uczestnicy będą mogli wysłuchać wykładu „Zobaczyć mózg – najnowsze możliwości diagnostyki obrazowej w zastosowaniach klinicznych i  naukowych”, który w dużej auli w budynku A0 przy ul. Pigonia wygłosi prof. dr hab. n. med. Andrzej Urbanik.
 
Światowy Tydzień Mózgu jest coroczną akcją edukacyjną, mającą na celu propagowanie wiedzy o mózgu i jego działaniu. To impreza naukowa organizowana na świecie (po raz pierwszy w USA) od 1996 r., a w Polsce od 1999. Jej zadaniem jest zwrócenie uwagi opinii publicznej na zagadnienia związane z działaniem mózgu, a także podkreślenie konieczności badań naukowych w tej dziedzinie ze względu na ogromny wpływ zaburzeń w funkcjonowaniu mózgu na jakość życia. 
 
W roku 2014 Światowy Tydzień Mózgu jest obchodzony w dniach od 10 do 16 marca. W Rzeszowie objął go patronatem rektor Uniwersytetu Rzeszowskiego, prof. dr hab. Aleksander Bobko.

A my z tej okazji przypominamy esej nt. mózgu, autorstwa dr hab. n. med. Anny Kozak-Sykały.


Fenomenalny mózg

Dr  hab. n. med. Anna Kozak-Sykała
 
Od 20 lat zajmuję się zawodowo neurologią; przez cały ten okres, ludzki układ nerwowy, a szczególnie mózg - niezmiennie mnie fascynuje. W tym krótkim, z punktu widzenia nauki czasie, wiele się zmieniło w diagnostyce i leczeniu chorób neurologicznych. Od neurologicznego młoteczka i igiełki doszliśmy do supernowoczesnych metod badania i obrazowania pracy mózgu. Wiemy już dużo o przyczynach różnych schorzeń, wiele z nich próbujemy leczyć. Mamy za sobą Dekadę mózgu (1990-2000), kilka Nagród Nobla za osiągnięcia w dziedzinie badań układu nerwowego. I wynik tego jest taki, że o ludzkim mózgu jedno wiemy na pewno - jest najbardziej skomplikowanym organem we Wszechświecie. 
 
Trudno w kilku słowach wymienić funkcje tego niezwykłego narządu: przyjmuje informacje na temat ciała i środowiska, kontroluje ciało, pełni funkcje integracyjne, kieruje czynnościami neuroendokrynnymi, jest siedliskiem świadomości, intelektu, pamięci, życia uczuciowego itp. 
 
Już w starożytności Hipokrates lub ktoś z jego uczniów stwierdził: ”... nie tylko nasze przyjemności, wesołość i śmiech, ale i nasze troski, ból, smutek i łzy pochodzą z mózgu i tylko z mózgu. Dzięki mózgowi myślimy, rozumiemy, słyszymy i widzimy, odróżniamy piękno od brzydoty, przyjemność od przykrości i dobro od zła”. 
 
A dzieje się  to wszystko w sposób, który wciąż jest dla nas tajemnicą.
 
Z zewnątrz mózg jest mało interesujący; waży około półtora kilograma, jest szaro-różowy, mieści się we wnętrzu szczelnie zamkniętej kostnej przestrzeni jamy czaszki.  Ma konsystencję galaretki (niektórzy uważają, że jajka na miękko), z wiekiem lub wskutek chorób zaczyna przypominać gąbkę.
 
W czasach prehistorycznych mózg był obiektem zainteresowań głównie kulinarnych. Nasi przodkowie uważali go za niezbędne źródło substancji odżywczych. Wierzono, że spożycie ludzkiego mózgu umożliwia zdobycie sił i wiedzy ofiary. Podobno do dzisiaj w niektórych kręgach, np. voodoo,  kultywuje się zwyczaj ceremonialnego spożywania mózgu.
 
Z powodu nieatrakcyjności zewnętrznej mózgu i jego położenia na biegunie ciała,  długo powątpiewano, iż jest on siedzibą ludzkiego umysłu. 
 
Egipcjanie, preparując mumie,  przebijali się przez nos do wnętrza czaszki i usuwali mózg jako nieistotny. Inne wnętrzności wydobywali przez nacięcie w lewym boku. Wyjątkiem było serce, które pozostawiano na miejscu jako domniemaną siedzibę zdolności myślenia, podejmowania decyzji i odpowiedzialności. 
 
Starożytni Grecy za siedlisko myśli uważali serce, płuca lub wątrobę, a mózg miał tylko chłodzić krew. W V i IV wiek p.n.e. Platon oraz Hipokrates rozpowszechniają pogląd, że siedliskiem myśli jest mózg. Według  Arystotelesa było to serce.
 
W starożytnym Rzymie sądzono z kolei, że mózg to opakowanie ważnych przestrzeni wypełnionych płynem. 
 
W II w. n.e. Galen ogłasza, że siedliskiem duszy jest płyn mózgowo-rdzeniowy. Dopiero w XVI wieku Andreas Vesalius w dziele De humani corporis fabrica… dowodzi, że to właśnie mózg jest siedliskiem umysłu. Od tej pory dążenie do poznania i zrozumienia umysłu stało się najważniejszym zadaniem nauki, najbardziej fascynującą zagadką ludzkości.
 
Reklama
Badania naukowe nad mózgiem nie mają długiej historii, niewiele ponad 100 lat. Początkowo jedynym sposobem badania funkcji mózgu była obserwacja, jakie objawy obserwuje się w wyniku uszkodzenia określonego obszaru mózgu. Były to badania oparte głównie o wyniki sekcji mózgu post mortem. Dopiero nowoczesne technologie pozwalają nam na badania mózgu za życia pacjenta oraz ludzi zdrowych, z nieuszkodzonym mózgiem. Te nowoczesne technologie to m.in.: elektroencefalografia(EEG), tomografia komputerowa(CT), pozytronowa tomografia emisyjna(PET), przezczaszkowa stymulacja mózgu, rezonans magnetyczny(MRI).
 
Za wszystko, co dzieje się w naszym mózgu, odpowiada 100 mld  komórek nerwowych, tzw. neuronów (oprócz nich tkankę nerwową tworzą także komórki glejowe, m.in. odżywiające i chroniące neurony). Neuronów jest ponad 16 razy więcej niż ludzi na Ziemi. Neurony wysyłają sygnały do innych neuronów lub tkanek, np. mięśni, za pomocą pojedynczej gałęzi, czyli tzw. aksonu, wyrastającej z ciała komórki, a odbierają sygnały poprzez nawet tysiące gałązek zwanych dendrytami. Neuron ma około 0,1 mm średnicy, ale jego długość może osiągnąć aż kilka metrów. Liczba potencjalnych  połączeń między nimi jest niewyobrażalna dla zwykłego człowieka – jeden neuron może mieć ich nawet do kilkunastu tysięcy. Może ich być więcej niż gwiazd w całym Wszechświecie.
 
Wydawało się, że przełomowym momentem dla zrozumienia fenomenu funkcjonowania ludzkiego mózgu będzie odkrycie w 1962 r. przez japońskiego uczonego Osamu Shimomura białka w ciele pewnego stułbiopława, które pod wpływem światła ultrafioletowego świeci zieloną barwą. Za to dokonanie – wraz z dwoma innymi naukowcami – otrzymał w 2008 r. Nagrodę Nobla.
 
Neurobiolodzy z Uniwersytetu Harvarda,  Jeff Lichtman i Joshua Sanes, kilka lat temu  wszczepili geny kodujące świecące białka (w międzyczasie uzyskano proteiny dające inne barwy) neuronom myszy. Mieli nadzieję, że umożliwi im to obserwowanie powstawania neuronów i połączenia między nimi. Dzięki temu, że w każdej komórce nerwowej znajdowały się  geny kodujące różne kolory, a aktywacja ich następowała w sposób losowy,  otrzymano paletę prawie stu barw. Amerykanie nazwali swoją technikę barwienia neuronów Brainbow („brain” to po angielsku „mózg”, a „rainbow” znaczy „tęcza”), ponieważ otrzymane obrazy w laserowym mikroskopie konfokalnym to oszałamiające mozaiki kształtów i kolorów. 
 
Obraz neuronów mózgu uzyskany met. Brainbow. Fot. Livett-Weissman-Sanes-Lichtman AP
 
Oczywiście nie o aspekt wizualny chodziło badaczom. Neurobiolodzy mają nadzieję, że uzyskane możliwości wizualizacji pracy mózgu pozwolą odpowiedzieć na wiele pytań m. in. dotyczących plastyczności mózgu, czasu trwania i rodzaju połączeń między neuronami oraz tego, w jaki sposób i dlaczego rozwijają się poszczególne neurony, i co ma na to wpływ.
 
Gdyby udało się poznać dokładny schemat pracy naszego osobistego „komputera”, to nie tylko zrozumiemy jak działa, ale nauczymy się usuwać jego awarie. Na razie jednak faktem jest, że praca naszego mózgu nadal pozostaje zagadką, mimo dość dokładnej znajomości jego budowy anatomicznej oraz szerokiej wiedzy o jego fizjologii i patofizjologii.
 
Z jednej strony, jak mówi prof. Wróbel: „Za to, że widzimy muchę na ścianie, odpowiada praca całego mózgu”. Z drugiej strony wiemy, że można żyć z jedną półkulą mózgu, a nawet możemy funkcjonować mając tylko 80% mózgu; wiemy, jakie części mózgu za co odpowiadają, ale w dalszym ciągu nie ma jednej teorii wyjaśniającej jak działa całość.
 
Do tej pory nie udało się rozwiązać zagadki ludzkiego  geniuszu pomimo dokładnego zbadania mózgu Einsteina, ani wyjaśnić fenomenu sawantów (osoba z jednej strony upośledzona, z drugiej posiadająca zdolności w stopniu genialnym).
 
 Może rację ma neurofizjolog Jerzy Konorski mówiąc: „To nie my mamy mózg, ale mózg nas ma…”. Może nigdy tak do końca nie poznamy fenomenu naszego umysłu. Ale czy tak koniecznie jest nam to potrzebne? Może dzięki temu każdy z nas ma szanse być inny, niekoniecznie doskonały i genialny. Może dzięki temu, gdy spotykamy nową osobę, mamy szansę na fascynującą przygodę poznawania innej istoty, zawsze różnej. 
 
A na razie, czytając słowa Kazimierza Wierzyńskiego „Zielono mam w głowie i fiołki w niej kwitną” – możemy pomyśleć nie tylko o wiejskich wakacjach czy o leśnej polanie, ale również o wnętrzu naszej głowy. 
 
V Wedeen, RP Wang, G Dai, T Benner Harvard-MGH; P Hagman CHUV-EPFL; J Kaas Vanderbilt U. Wizualizacja pracy mózgu metodą DSI (diffuse spectrum imaging)

Autorka jest absolwentką Akademii Medycznej w Lublinie. Od 2001 roku ordynator Oddziału Neurologii z pododdziałem udarowym SP ZOZ w Przeworsku. Miłośniczka teatru i klasycznej literatury rosyjskiej. Dwoje dzieci: syn Andrzej i córka Agata.

KOMENTARZE

Otoczenie domu to nie tylko rośliny

Piękny dom wymaga równie estetycznego otoczenia. Zwykle rozumiemy je jako starannie...

Magdalena Skubisz - żyję w drodze

Magda w jednym wcieleniu to wokalistka jazzowa, którą komplementowała Urszula...

Przy grobie Elimelecha - Leżajsk

Leżajsk. 21 dzień Adaru. Dla ortodoksyjnych Żydów niezwykle ważne miejsce i data. Nagle nieduże podkarpackie miasteczko zmienia się zupełnie i przenosi w czasie. Ulicami spacerują chasydzi w kapeluszach, głośno rozmawiają...

Farby do zadań specjalnych

Farby nie służą już tylko to zmiany koloru, czy odświeżenia ścian. Coraz częściej decydujemy się na farby funkcjonalne, o specjalnym przeznaczeniu. Odporne na ścieranie i brud nie są już nowością, dziś można kupić również farby...

zobacz więcej
Reklama

Pata - luksus z drugiej ręki

Każda kobieta nieustannie poszukuje, niepowtarzalnego stylu też. Może dlatego z dnia na dzień...

Ręcznie malowane sukienki Doroty Zielińskiej

Z muślinu jedwabno-bawełnianego, luźno opadające i pełne...

Elektryczne hulajnogi, rowery i skutery już do wypożyczenia w Rzeszowie

Miejskie rowery i skutery w końcu pojawiły się w Rzeszowie. Od środy, 1 maja, mieszkańcy i turyści mogą korzystać z 80 rowerów, 20 skuterów elektrycznych...

Bułgaria, Grecja, Turcja... 30 maja rusza sezon lotów czarterowych z Jasionki

Port Lotniczy Rzeszów-Jasionka 30 maja rozpoczyna sezon lotów czarterowych. Już w tym dniu turyści będą mogli polecieć z Rzeszowa na grecką...

Noc Muzeum w Rzeszowie. Co najciekawsze? Oto program i podpowiedzi!

Pierwsza prezentacja greckiej amfory, czyli sensacyjnego znaleziska rzeszowskich archeologów w Chotyńcu i koncert solo na trąbce Piotra Damasiewicza, zdobywcy Fryderyka...

Reklama

Dzień Wolnej Sztuki w kolbuszowskim skansenie za złotówkę

Warsztaty pieczenia legendarnej wuzetki, inspirujące fotografie i odręcznie zapisane receptury kulinarne… W najbliższą sobotę, 27 kwietnia, w Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej...

Książęca przeszłość i smakowita teraźniejszość na mapie Rzeszowa

Przed laty letni pałac rodu Lubomirskich. Dzisiaj, siedziba Okręgowej Izby Lekarskiej w Rzeszowie. Późnobarokowa rezydencja przy ul. Dekerta kryje w sobie...

Posadź swoje drzewo - na Podkarpaciu rozdadzą 6 000 sadzonek

Ogólnopolska akcja #sadziMY odbędzie się w piątek, 26 kwietnia. Każdy może się do niej przyłączyć i posadzić swoje drzewko. Sadzonki od godz. 9. rozdawać będą wszystkie...

W piątek Paniaga po chorwacku! Szesnaste święto ul. 3 Maja

Przy smakach chorwackiej kuchni i dźwiękach chorwackiej muzyki rzeszowianie będą obchodzić święto Paniagi, które już od 16 lat co roku 3 maja odbywa się na ulicy 3 Maja...

Wielkanoc: biesiada z rodziną czy żur na wynos i w Bieszczady?

Polska Wielkanoc zmienia się. Wierności obrzędom i symbolom, towarzyszy pragnienie, by po prostu cieszyć się wolnym czasem i nie zamęczyć przygotowaniami. Zmienia się...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr 62

VIP Biznes&Styl Nr 62
w numerze m.in.:

Jakub Kocój - Nie warto bać się lepszych od siebie Elżbieta Łukacijewska, Tomasz Poręba - 15 lat Polski w Unii Europejskiej Radosław Fedaczyński - Najważniejsze są zwierzęta 58. Muzyczny Festiwal w Łańcucie Żydzi z Podkarpacia - Grzech naszego zapomnienia Kongres i Targi TSLA EXPO 2019
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.