Reklama

Stanisław Szurlej z Lutczy. Gwiazda przedwojennej palestry

A A A
Katarzyna Grzebyk

Dodano: 28-08-2018

Fot. Zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego/Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny

Fot. Zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego/Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny

Bronił premiera Wincentego Witosa w głośnym procesie brzeskim, był doradcą prawnym Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego. Był też utalentowanym obrońcą, a dzięki pokazowym mowom zyskał przydomek „złotousty”. W jego willach zbierała się ówczesna śmietanka towarzyska, m.in.  Kornel Makuszyński, Jan KiepuraAdolf Nowaczyński i przedstawiciele stołecznej palestry. W tym roku przypada 140. rocznica urodzin mecenasa Stanisława Szurleja, pochodzącego z Lutczy w powiecie strzyżowskim.

- Mecenas Stanisław Szurlej był postacią ważną i znaną. Niestety, z biegiem czasu pamięć o nim zatarła się. Dlatego postanowiliśmy zorganizować ogólnopolską konferencję naukową poświęconą jego twórczości. Chcemy w ten sposób przywrócić jego postać w świadomości mieszkańców Lutczy, gminy Niebylec, województwa, zwłaszcza że w swoich czasach był przykładem dla mieszkańców rodzinnej wsi. Pod koniec XIX wieku wyjechał z małej miejscowości w szeroki świat, gdzie zyskał uznanie - mówi dr Antoni Chuchla, prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Niebyleckiej, organizującego wydarzenie.

Konferencja odbędzie się w 8 września (sobota) br. w Zespole Szkół im. Św. Rodziny w Lutczy. Przedstawiciele adwokatury i uczelni wyższych wygłoszą kilka referatów. W mury szkolne zostanie wmurowana pamiątkowa tablica z cytatem obrazującym działalność mecenasa.

„Złotousty” adwokat z rolniczej rodziny

Stanisław Szurlej urodził się listopada 1878 roku w Lutczy (pow. strzyżowski), w rodzinie rolników. Miał pięcioro rodzeństwa. Był najmłodszym dzieckiem Jana Szurleja, grabarza z Lutczy i Katarzyny Pańkowskiej. Uczył się w szkole w Lutczy, potem w gimnazjum w Rzeszowie oraz liceum w Sanoku. Na studia wyjechał do Krakowa, na Uniwersytet Jagielloński. Najpierw studiował filozofię, ale potem przeniósł się na wydział prawa, który ukończył w 1902 roku z tytułem doktora prawa. Aplikację adwokacką odbywał we Lwowie. Tam w 1910 roku otworzył kancelarię adwokacką przy ulicy Akademickiej. W Lwowie przyszły na świat dzieci Stanisława Szurleja i Jadwigi Ciepielowskiej: Stanisław Krzysztof – prawnik oraz Stefania Kossowska – znana publicystka, pisarka i dziennikarka.

Podczas I wojny światowej Stanisław Szurlej nie prowadził kancelarii. Był żołnierzem ck armii austriacko-węgierskiej, a od 1919 roku – Wojska Polskiego.

W 1920 roku otworzył kancelarię w Warszawie. W mieszkaniu Szurlejów, mieszczącym się w tej samej kamienicy co kancelaria, oraz w ich letnim pałacyku pod Jarocinem, spotykała się ówczesna śmietanka towarzyska – przedstawiciele adwokatury, świata polityki, literatury, dziennikarstwa. Gościli u nich m.in. pisarz Kornel Makuszyński, wybitny śpiewak i aktor Jan Kiepura, publicysta Adolf Nowaczyński czy pianista Henryk Sztompka.

Reklama

Mecenas Szurlej bronił niemal we wszystkich głośniejszych procesach okresu międzywojennego. Był obrońcą m.in. Adolfa Nowaczyńskiego, prof. Stanisława Strońskiego, Wojciecha Korfantego, Stanisława Mackiewicza, gen. M. Roli-Żymierskiego oraz Wincentego Witosa w słynnym procesie brzeskim. Ze względu na nazwiska klientów głośne były jego wystąpienia w sprawach Ignacego Paderewskiego, Jana Kiepury czy milionerki włosko-amerykańskiej hr. Cittadini.

Fot. Zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego/Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny

„Poglądów narodowych, ale niezależny. Nie wahał się wypowiadać swego zdania, choćby się ono bardzo komuś nie podobało. Dowcipny, cięty, nie miał jednak nic w sobie z żółci. Po najostrzejszej wymianie zdań rozchylały mu się usta do serdecznego uśmiechu. Stąd i jego zdanie łatwiej się przyjmowało” – tak pisał o nim we wspomnieniu z 1965 roku adwokat i poseł Zbigniew Stypułkowski.

 „Umiał trzymać w napięciu uwagę sali, rozwijając argumenty oparte na starannej analizie materiału dowodowego. Od czasu do czasu rzucał jakby od niechcenia dowcip lub cytat świetnie dobrany i od razu uwalniał słuchaczy od znużenia. W przemówieniu przechodził od forte do piano, potem znowu sięgał wyżyn nastroju, wzruszał i prowadził audytorium śladem swych myśli, dowodzeń, wniosków! Przemówienia jego były potoczyste. Wygłaszał je łatwo, gładko, bez znużenia” – wspominał go mecenas Mieczysław Jarosz w „Wędrówkach po ścieżkach wspomnień” (1963).

Doradzał Naczelnemu Wodzowi w Londynie

W 1939 roku Minister Spraw Wojskowych, generał dywizji Władysław Sikorski mianował Mec. Szurleja szefem Sądownictwa Wojskowego i Naczelnym Prokuratorem Wojskowym. Dzień po wkroczeniu Niemców do Warszawy, wraz z rodziną opuścił miasto, gdyż miał rozprawę w Lublinie. Tym samym uniknął aresztowania i zapewne śmierci. Następnego dnia po wyjeździe do jego kancelarii wkroczyło gestapo. Jego nazwisko podobno było na liście przeznaczonych do likwidacji.

W 1940 roku Stanisław Szurlej osiadł w Londynie. Był doradcą prawnym Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego i miał niekwestionowaną pozycję we władzach polityczno-wojskowych. Był też współzałożycielem Instytutu gen. Władysława Sikorskiego w Londynie.

Po II wojnie światowej nie wrócił ani do Polski ani do adwokatury, co było dla niego bolesne. „Mam dom i hoduję róże. Adwokat i róże” – pisał w liście do Mieczysława Jarosza.

Zmarł 10 sierpnia 1965 roku w Londynie. Spoczywa na londyńskim cmentarzu Highgate.

Konferencja poświęcona mec. Szurlejowi jest otwarta dla wszystkich

Ogólnopolska Konferencja Naukowa poświęcona pamięci adwokata dr Stanisława Szurleja nieprzypadkowo organizowana jest w tym roku. W 2018 roku przypada 140. rocznica urodzin mecenasa, a także 100-lecie polskiej adwokatury i 100-lecie odzyskania niepodległości. W konferencji wezmą udział przedstawiciele adwokatury, w tym Okręgowej Rady Adwokackiej z Warszawy, Okręgowej Rady Adwokackiej z Rzeszowa, przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości, uczelni wyższych prawnicy, notariusze.

- Ponieważ mecenas Szurlej był współzałożycielem Instytutu gen. Władysława Sikorskiego w Londynie, zaprosiliśmy także przedstawicieli tego instytut. Zaprosiliśmy również krewnych Stanisława Szurleja. Chęć przyjazdu do Lutczy wyraził też Peter Szurlej z Kalifornii, wnuk mecenasa. Konferencja jest otwarta dla wszystkich zainteresowanych historią i postacią Stanisława Szurleja - zaprasza dr Antoni Chuchla.

Bibliografia: Przemysław Pluta, Stanisław Szurlej. Z Lutczy do Londynu, Rocznik Niebylecki, tom IV 2016/2017

KOMENTARZE

Reklama

Odeszli w 2018 roku...

Wspominamy znanych mieszkańców Podkarpacia, zmarłych w ostatnim roku. Wszystkich pożegnaliśmy ze smutkiem...

100 lat niepodległej Polski. BIZNESiSTYL.pl "Na Żywo"

100 lat temu Polska odzyskała niepodległość. Entuzjazm był niebywały. Udało się scalić społeczeństwo. Zorganizowano państwo. Uruchomiono gospodarkę, dźwignięto przemysł i… wybuchła...

Politolog o wyborach samorządowych 2018. W Rzeszowie PiS liczył na więcej!

Z dr. Pawłem Kucą, politologiem z Uniwersytetu Rzeszowskiego, rozmawia Aneta Gieroń

Jak się kiedyś bawił Rzeszów! Kultowe "Piekiełko" i inne lokale

Z Januszem Pawlakiem i Agnieszką Skowron-Wilusz, autorami książki "Rzeszowskie Piekiełko. ABC powojennych i PRL-owskich lokali", rozmawia Idalia Stochla

Reklama

Władysław Ortyl oficjalnym kandydatem na marszałka województwa

W poniedziałek, 19 listopada odbędzie się pierwsza sesja sejmiku podkarpackiego, na której wybrany zostanie nowy zarząd województwa oraz prezydium sejmiku. Jak potwierdzają...

Pogranicznicy na koniach tylko w Bieszczadach. Już od 20 lat

W tym roku mija 20 lat służby patroli konnych Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej. To jedyna taka formacja w szeregach pograniczników w Polsce, a przy tym ważne uzupełnienie...

Wiesław Myśliwski o pamięci. O niej mowa także w "Uchu Igielnym"

"Najwięksi pisarze nie napisali wcale wielu książek - powiedział pięć lat temu w Rzeszowie Wiesław Myśliwski. I dodał: To ostrzeżenie skierowałem przede wszystkim...

Japonia w Przemyślu - dla Tokio jedna z najlepszych na świecie

Antoni Adamski: Ten pokoik z korytarzem - całość o metrażu mieszkania M-3 - to cały wasz lokal?

Poseł PiS Piotr Babinetz potrącił dwóch nastolatków

W niedzielę około godz. 20 w miejscowości Zmiennica w powiecie brzozowskim poseł PiS, Piotr Babinetz potrącił dwóch nastolatków, którzy szli poboczem nieoświetlonej drogi i prowadzili...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr. 59

VIP Biznes&Styl Nr. 59
w numerze m.in.:

VIP Biznes&Styl Nr. 59 • Sprężyny gazowe z FA Krosno • Ratowanie cerkwi w Baligrodzie • Lasowiak, co leczy serca i rozwija nowe technologie • Japońskie roboty i ręczna robota w Hucie Szkła w Jaśle • 100 lat niepodległej Polski
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.