Reklama

Lis-Kula. Od zabaw w Olszynkach nad Wisłokiem na cokół pomnika

A A A
Alina Bosak

Dodano: 07-03-2019

Odsłonięcie pomnika Leopolda Lisa-Kuli w 1932 roku na placu Farnym. Fot. NAC

Odsłonięcie pomnika Leopolda Lisa-Kuli w 1932 roku na placu Farnym. Fot. NAC

„Wieczorami wszyscy razem grupowali się w pokoju – a wpuszczano ich za umówionym hasłem. Z chwilą, gdy wszyscy byli zebrani, gaszono światła i tak po ciemku młodzi ci chłopcy radzili i przygotowywali się do walki o niepodległość Polski. W piwnicy zaś gromadzili broń oraz naboje.” Tak Elżbieta Kula, matka płk. Leopolda Lisa-Kuli wspominała czasy, kiedy jeszcze nie wiedziała, że jej w domu rośnie żołnierz Legionów Polskich i bohater wojny o granice odradzającego się państwa. Jego pomnik stanął na placu farnym w Rzeszowie już w 1932 roku. Dziś, 7 marca, Rzeszów przypomina 100. rocznicę śmierci swojego pułkownika. 
 
A było tak. W lutym 1919 roku marszałek Józef Piłsudski wysłał na front wołyński majora Leopolda Lisa-Kulę. Nowy porządek ustalony po I wojnie światowej przywrócił na mapy Polskę, ale na wschodzie wrzało. Nadzieję na własne państwo mieli Ukraińcy i właśnie z nimi o granice na wschodzie toczono walki. Lis-Kula miał dopiero 22 lata, ale już w czasie wojny 1914-1918 dowiódł, że zaprawa w skautingu, a potem w Związku Strzeleckim, nie poszła na marne. Był doskonałym strategiem i lubianym dowódcą. Odwaga wielokrotnie pomogła mu odnieść zwycięstwo, ale tej nocy z 6 na 7 marca zabrakło odrobiny szczęścia. Z setką swoich ludzi zaatakował zajęty przez 2 ukraińskie pułki piechoty Torczyn. Miasteczko udało się odbić, ale Lis-Kula został ranny. Mimo przeprowadzonej operacji zmarł. 
 
Jego ciało z honorami sprowadzono do Warszawy, gdzie odprawiony został pogrzeb. Na trumnie Naczelnik polecił umieścić wieniec „Memu dzielnemu chłopcu –Piłsudski”. Lis-Kula, pośmiertnie podniesiony do rangi pułkownika, pochowany został na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie. W 1932 roku na placu farnym w Rzeszowie postawiono pomnik pułkownika, a jego odsłonięcie ściągnęło do Rzeszowa dygnitarzy i tłumy, jakich wcześniej nie widywano. Przyjechał prezydent Ignacy Mościcki oraz marszałkowa Aleksandra Piłsudska wraz z córkami. Przemówienia wygłosił gen. Sosnowski i gen. Rydz-Śmigły, a defilada oddająca honory bohaterowi ze spiżowego pomnika, maszerował przed cokołem ponad dwie godziny.
 
 
 
Odsłonięcie pomnika w 1932 roku. Fragment uroczystości. Fot. NAC

Reklama
Kiedy wybuchła II wojna światowa, w okupowanym Rzeszowie Niemcy szybko zrobili porządek z pomnikiem. W 1940 roku zniszczyli go. W PRL-u taki bohater poległy w wojnie z bratnią republiką radziecką także nie był mile widziany. Pomnik odbudowano więc dopiero w 1992 roku. Z przedwojennego pomnika została tylko głowa, która znajduje się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Rzeszowie. Jest dziełem prof. Edwarda Wittiga, który pracował m.in. w pracowni sławnego Rodina i wystawiał prace w Paryżu.
 
Na pomniku Lis-Kula biegnie i dłonią sięga po szablę u boku. Tak go zapamiętali żołnierze. W pierwszej swojej bitwie, pod Krzywopłotami, w 1914 roku, 17-letni Lis-Kula tak właśnie pędził - pierwszy na czele oddziału, z szablą uniesioną nad głową, a za nim gnali jego strzelcy. 
 
 
Opis obrazu: Rodzina Leopolda Lisa-Kuli na uroczystości odsłonięcia pomnika. Widoczna m.in. matka Leopolda Lisa-Kuli Elżbieta Kula. Fot. NAC. 

W 100. rocznicę śmierci płk. Lepolda Lisa-Kuli warto przypomnieć, że chociaż lata szkolne spędził w Rzeszowie, gdzie uczęszczał do II Gimnazjum Państwowego ck (dziś II Liceum Ogólnokształcące) i gdzie zaczął działać w Związku Strzeleckim, to urodził się w Kosinie pod Łańcutem. Przy okazji tegorocznych uroczystości zostanie tam też odsłonięta tablica poświęcona jego pamięci.   
 
W programie obchodów 100. rocznicy śmierci płk. Leopolda Lisa-Kuli 7 marca zaplanowano również:

– godz. 9:00 – spotkanie okolicznościowe w auli II LO im. płk Leopolda Lisa-Kuli przy ul. ks. Jałowego 22 w Rzeszowie,
 
– godz. 12:00 – uroczysta msza święta pod przewodnictwem bp. Jana Wątroby, ordynariusza diecezji rzeszowskiej, przyrzeczenie „Orląt” ZS w kościele farnym w Rzeszowie.
 
– godz. 13 – uroczystość przed pomnikiem płk. Leopolda Lisa-Kuli na Placu Farnym: przegląd pododdziałów, odśpiewanie hymnu narodowego, podniesienie flagi państwowej na maszt, przyrzeczenie strzeleckie dziewcząt i chłopców z Jednostek Strzeleckich Związku Strzeleckiego „Strzelec” Józefa Piłsudskiego, okolicznościowe przemówienia, apel pamięci, salwa honorowa, składanie wieńców i wiązanek kwiatów, pokaz sprawności młodzieży strzeleckiej, defilada pododdziałów.
 
Uroczystość jest organizowana przez Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, Prezydent Rzeszowa, II LO im. płk L. Lisa-Kuli w Rzeszowie oraz Związek Strzelecki „Strzelec” Józefa Piłsudskiego w Rzeszowie.

KOMENTARZE

Rzeszowskie gmachy. Historia hali targowej

Budynek rzeszowskiej hali targowej przy dzisiejszej ul. Targowej został...

O Rzeszowie, od czasów galicyjskich do współczesnych

Z Bogusławem Kotulą, etnologiem, pisarzem...

Tajemnicza krypta i groby odnalezione w kościele bernardynów w Rzeszowie

W Sanktuarium Matki Boskiej Rzeszowskiej trwają właśnie prace archeologiczne i już wiadomo, że badania mogą okazać się bardzo cenne. Archeolodzy...

Przedwojenny Rzeszów na zdjęciach rodziny Edwarda Janusza

Podejrzeć pracę biurową w latach 30. XX wieku w Rzeszowie, albo przejechać się nowo oddanym mostem na Wisłoku w 1928 roku – bezcenne. Namiastkę tamtego codziennego życia Rzeszowa...

zobacz więcej
Reklama

Zmarł Jan Partyka - muzeum podarował 2200 eksponatów

Jan Partyka, najhojniejszy darczyńca Rzeszowa...

Lekarze z Podkarpacia pomagali uchodźcom na greckiej wyspie Chios

Z dr n. med. Anną Kozak-Sykałą, neurologiem, ordynatorem Oddziału Neurologicznego i Udarowego w Szpitalu Rejonowym w Przeworsku, oraz lek. med. Andrzejem Sykałą, rozmawia...

Pomóżmy Prezesowi. W Wielkanoc spłonął dach ośrodka w Chmielu

Prawdziwych traperów, którzy od kilkudziesięciu lat oswajali dzikie ścieżki, własnymi rękami karczowali las i stawiali pierwsze pensjonaty, w Bieszczadach jest...

Pogrzeb ks. Bogusława Przeklasy, byłego dyrektora Radia VIA

We wtorek, 26 marca w Wojniczu odbędzie się pogrzeb śp. ks. kan. Bogusława Przeklasy, wieloletniego dyrektora Radia VIA. Mszy św. przewodniczyć będzie biskup rzeszowski Jan...

Reklama

Z Unii dostaliśmy nie tylko zastrzyk gotówki, ale też entuzjazm i dobre praktyki

Z Tomaszem Porębą, posłem Prawa i Sprawiedliwości do Parlamentu Europejskiego, rozmawia Aneta Gieroń

Mężczyzna od kuchni. Tomasz Gulak wychodzi przed szereg

Z Tomaszem Gulakiem, szkoleniowcem, coachem i mówcą motywacyjnym, rozmawia Idalia Stochla

Od 15 lat bez kompleksów wchodzimy na europejskie salony

Z Elżbietą Łukacijewską, posłanką Platformy Obywatelskiej do Parlamentu Europejskiego, rozmawia Aneta Gieroń

Tak jak czystej wody i powietrza, potrzebujemy też dobrej architektury

Z Maciejem Łobosem, architektem, wspólnikiem w biurze MWM Architekci z Rzeszowa, rozmawia Aneta Gieroń

Nie żyje Abraham Segal. Orędownik powstania Muzeum Ulmów

W piątek w Hajfie w Izraelu zmarł 89-letni Abraham Izaak Segal, ocalony z Holokaustu, orędownik powstania Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr 62

VIP Biznes&Styl Nr 62
w numerze m.in.:

Jakub Kocój - Nie warto bać się lepszych od siebie Elżbieta Łukacijewska, Tomasz Poręba - 15 lat Polski w Unii Europejskiej Radosław Fedaczyński - Najważniejsze są zwierzęta 58. Muzyczny Festiwal w Łańcucie Żydzi z Podkarpacia - Grzech naszego zapomnienia Kongres i Targi TSLA EXPO 2019
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.