Reklama

Sikorski zginął, pełniąc służbę dla Rzeczypospolitej

A A A
Z prof. dr. hab. Grzegorzem Ostaszem, historykiem, dziekanem Wydziału Zarządzania Politechniki Rzeszowskiej, rozmawia Jaromir Kwiatkowski

Dodano: 04-07-2013

źródło: Polskie Radio Rzeszów

źródło: Polskie Radio Rzeszów

Dziś obchodzimy 70. rocznicę katastrofy lotniczej na Gibraltarze, w której zginął m.in. gen. Władysław Sikorski. Przyczyn katastrofy nie poznaliśmy w pełni do dziś. Według oficjalnej wersji, był to wypadek spowodowany zablokowaniem steru wysokości. Nie brakuje też jednak głosów, że był to zamach na Naczelnego Wodza polskich Sił Zbrojnych. A Pana zdaniem – co to było: wypadek czy zamach?

Zawsze, kiedy ginie ktoś, kto odgrywa dużą rolę w życiu politycznym, religijnym czy społecznym, rodzi się mnóstwo wątpliwości, spekulacji, hipotez, pytań, czy przyczyna śmierci była na pewno naturalna. Ja staram się bazować na faktach. Nie mamy takich dokumentów, które by potwierdzały, że to był zamach inspirowany przez polską opozycję przeciw gen. Sikorskiemu, Sowietów, Niemców czy Brytyjczyków. Niestety, był to zbieg okoliczności, a dla nas, Polaków, wielka tragedia, która wpisała się w ciąg innych trudnych wydarzeń, które dotknęły Polskę latem 1943 roku. Przypomnijmy, że wtedy właśnie Niemcy ujawnili zbrodnię katyńską, co miało wpływ na nasze relacje z Moskwą, jak również został aresztowany w Warszawie gen. Grot-Rowecki. To były dla nas ogromne ciosy.
 
Czy nie spodziewa się Pan nagłego zwrotu akcji, że oto za ileś lat okaże się, iż to nie był wpadek, tylko zamach, podobnie jak po wielu latach okazywało się to w odniesieniu do różnych katastrof lotniczych?

Nie jest łatwo przygotować zamach, który byłby tak utajniony. Zawsze pojawiają się jakieś przecieki, osoby, które wydawały polecenia, były łącznikami przy wydawaniu poleceń, bądź przygotowywały coś, co miało spowodować katastrofę – uszkodzenie silnika czy innych elementów samolotu. Lotniska zawsze – a zwłaszcza w czasie wojny – są pod szczególną ochroną. Nie jest łatwo wprowadzić tam „swojego człowieka”, zawsze ktoś to zauważy i powstaje wtedy nić, za którą można jakiś wątek ciągnąć. W tym przypadku czegoś takiego nie ma. Były przypuszczenia, że to może być robota sowiecka. Rzeczywiście, Sowietom śmierć Sikorskiego była na rękę, bo odpadał  dość ważny gracz w kwestiach geopolitycznych, który symbolizował siłę sprawy polskiej. Ale nie mogli przecież przewidzieć, kto zostanie jego następcą, i czy to nie będzie np. gen. Sosnkowski, który był jeszcze twardszy w kwestiach dotyczących np. naszej granicy wschodniej czy Polaków wywiezionych do sowieckich łagrów. O tym, że to zrobili Sowieci, miał świadczyć fakt, że w podobnym czasie na Gibraltarze przebywała delegacja sowiecka i ktoś z tej ekipy mógł coś uszkodzić w samolocie generała. Próbowano oskarżać o spowodowanie wypadku pilota, Czecha Prchala, ale nie wyobrażam sobie, żeby mógł on tak przygotować ten wypadek, by mieć gwarancję, że sam przeżyje. Były tez głosy oskarżające opozycję Sikorskiego wewnątrz Sił Zbrojnych czy w środowiskach politycznych emigracji, ale są to tylko hipotezy. Owszem, Sikorski miał oponentów, ale nie sądzę, by byli oni zdolni do sięgania po tak skrajne rozwiązania. 

Czy to nie jest tak, że tajemnica śmierci gen. Sikorskiego jest zamknięta w brytyjskich archiwach i na jej wyjaśnienie poczekamy jeszcze długo?

Wiem z doświadczenia, bo kilkakrotnie wertowałem brytyjskie archiwa, że Brytyjczycy z przyzwyczajenia utajniają wiele dokumentów. To niekoniecznie musi oznaczać, że jest tam jakaś super sensacja. Odnośnie osoby Sikorskiego było jeszcze wiele spekulacji dotyczących np. przewiezienia jego ciała: czy był ubrany w mundur, czy nie itd. To są często tylko spekulacje, hipotezy, plotki. Myślę, że można takie sprawy załatwiać tak, by nikt nie miał wątpliwości.
 
Reklama
W 2008 r., w ramach śledztwa IPN, została przeprowadzona ekshumacja zwłok gen. Sikorskiego. Po zbadaniu ciała ustalono, że zginął w wyniku wielonarządowych obrażeń, charakterystycznych dla tego typu katastrof. Te ustalenia też nie rzucają jasnego światła na przyczyny śmierci generała.

Jest to jednak pewien dowód dla przeciwników wersji zamachu. Nie chciałbym robić analogii do innych tego typu wydarzeń z przeszłości bliższej czy dalszej, ale to jest sprawa, która będzie budziła emocje. Sikorski był dla Polaków symbolem trwania naszej państwowości, oczywiście w warunkach emigracyjnych, symbolem naszej siły zbrojnej, nadziei na powrót i odtworzenie granic, na państwową suwerenność. Jego śmierć była na pewno dla Polaków szokiem.
 
Warto przypomnieć, ze gen. Sikorski cieszył się na dzisiejszym Podkarpaciu ogromną estymą, przypominam sobie, że w 1999 i 2000 roku wygrał dwa plebiscyty Gazety Codziennej Nowiny na Człowieka Wieku i Człowieka Tysiąclecia. Zresztą nic dziwnego, skoro jego korzenie wywodziły się stąd.
 
Tak. Urodził się w Tuszowie Narodowym koło Mielca, uczył się w I Gimnazjum w Rzeszowie. Jak widać, był związany z tym terenem, więc jego postać jest nam tym bardziej bliska. Karierę robił już podczas I wojny światowej, był bardzo ważną postacią w naszych Siłach Zbrojnych podczas wojny z bolszewikami w 1920 r., nastepnie trzeba wspomnieć jego karierę wojskową i polityczną w okresie międzywojennym. Jest to człowiek, który zapracował na uznanie w sposób etapowy, ale w pełni zasłużony.
 
Na koniec skieruję tok naszej rozmowy w trochę inną stronę. Dzisiejsze Podkarpacie, a konkretnie Bieszczady, są miejscem śmierci innego generała, tyle że komunistycznego – Świerczewskiego. Gmina Baligród jakiś czas temu wpadła na „genialny” pomysł, że przecież można wykorzystać tę postać do promocji gminy. Czy naprawdę w dzisiejszym czasie już się nam wszystko aż tak wymieszało? Czy naprawdę nie jest ważne – bohater czy kanalia? Kiedy widzę, kogo się lansuje jako wzorzec, to nieraz włos mi się jeży.

Niestety, ma Pan rację. Nastały takie czasy,  że szuka się na siłę osobistości promujących miasta, gminy, regiony. Ze Świerczewskim jest trochę jak z Che Guevarą, który stał się idolem wielu ludzi na całym świecie, a jego biografia świadczy o tym, że był po prostu bandytą. Świerczewski nie może być w żaden sposób porównywany z Sikorskim; zaplątał się na nasze ziemie w roku 1947 i spędził tu dwa dni, zanim zginął.
 
Nie mam zamiaru ich obu porównywać. Chcę tylko zauważyć, że – oprócz bohaterów – próbuje się lansować kreatury w rodzaju Świerczewskiego. Nie ma w tym jasnej hierarchii wartości. I tyle.

Rzeczywiście, w ostatnich dwóch dekadach trochę pogubiliśmy się w żonglowaniu przeszłością, wykorzystywaniu różnych postaci do partykularnych celów. Być może to także błąd naszego systemu edukacji, że nie tworzymy wzorców z postaci autentycznie zasługujących na uznanie. A jak je tworzymy, to są to często laurkowe, sztuczne legendy, których młodzież nie przyjmuje. Nie można z żadnego polityka czy generała robić na siłę świętego. To są tylko ludzie, którym również zdarzały się potknięcia, błędy. Myślę, że pokazywanie  różnych problemów w ich życiorysach sprawiałoby, że stawaliby się bliżsi ludziom. Sikorski był człowiekiem z krwi i kości, zdarzały mu się potknięcia, chybione decyzje, ale cały czas – podobnie zresztą jak człowiek, z którym konkurował, czyli Piłsudski - miał  na uwadze dobro Polski. Nie było po drodze prywaty, dziwnych interesów, majątków, tylko uparta praca dla Polski, za którą zapłacił życiem, bo przecież – bez względu na to, czy to był wypadek, czy zamach – zginął podczas pełnienia służby dla Rzeczypospolitej.

KOMENTARZE

Co z budową 8 obwodnic na Podkarpaciu?!

W ramach rządowego Programu budowy 100 obwodnic na lata 2020-2030 na Podkarpaciu...

Jarosław Gowin: stawiam na jakość ludzi, a nie dotacje z budżetu

Jarosław Gowin: stawiam na jakość ludzi, a nie dotacje z budżetu Z Jarosławem Gowinem, byłym ministrem sprawiedliwości, rozmawia Jaromir Kwiatkowski.

Porcelana im starsza, tym cenniejsza. Sygnatura określa wiek

Z Sylwią Tulik, autorką książki "Porcelana Rosenthal. Przewodnik kolekcjonera" rozmawia Alina Bosak.

zobacz więcej
Reklama

Bieszczady! Jedyne góry, które mówią

Z Edwardem Marszałkiem, leśnikiem, rzecznikiem prasowym Regionalnej...

Jakob Laub. Jak absolwent rzeszowskiego gimnazjum pracował z Einsteinem

Przez trzy miesiące 1908 roku pochodzący z Rzeszowa fizyk Jakob Laub był bliskim współpracownikiem Alberta Einsteina. W Bernie pracował razem z nim nad...

Zmiany w podkarpackim urzędzie wojewódzkim. Wojewoda ma nowego rzecznika

Od 1 września wojewoda podkarpacki Ewa Leniart ma nowego rzecznika prasowego. Został nim Michał Mielniczuk, wcześniej zatrudniony w zespole prasowym...

W środę pogrzeb Wojciecha Preisnera, fotografa rzeszowskich mediów

W niedzielę, 27 września zmarł Wojciech Preisner. Miał 52 lata. Msza żałobna fotografa, który przez wiele lat związany był z dziennikiem "Super Nowości"...

Reklama

Pierwszy raz w chmurach. Felieton Magdy Louis

Latem 1985 roku po raz pierwszy w życiu leciałam samolotem. Wsiadłam w Warszawie, wysiadam we Frankfurcie, potem leciałam dalej do samego Nowego Jorku, nieistniejącymi już liniami Pan American. Pamiętam dobrze...

Stanisław Kruczek znów szefem Porozumienia Gowina w Rzeszowie

Partia Jarosława Gowina przeprowadza wybory do władz terenowych. Po sobotnich zjazdach na Podkarpaciu u sterów okręgu rzeszowskiego i krośnieńskiego pozostają ci sami prezesi...

Karol Palczak z Krzywczy: Maluję, odkąd pamiętam

Z Karolem Palczakiem, malarzem z Krzywczy, rozmawia Antoni Adamski

Nie żyje Barbara Wyrzykowska, łączniczka Powstania Warszawskiego

29 września zmarła Barbara Wyrzykowska, łączniczka Powstania Warszawskiego - pseudonim "mała Basia", działaczka Solidarności i wieloletni pracownik naukowy. Miała...

Zmarł Wiesław Różycki, pierwszy wicewojewoda podkarpacki

Wiesław Różycki, były wicewojewoda rzeszowski, a po reformie administracyjnej pierwszy wicewojewoda podkarpacki, zmarł nagle w Chorwacji, w mieście Rovinj. O jego śmierci poinformowała...

zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.