Reklama

Dziadek i babcia: bardziej niż kiedyś nastawieni na realizowanie siebie

A A A
Z dr. Leszkiem Gajosem, socjologiem z Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Rzeszowie, rozmawia Jaromir Kwiatkowski

Dodano: 21-01-2013

dr Leszek Gajos (fot. T. Poźniak)

dr Leszek Gajos (fot. T. Poźniak)

Jaromir Kwiatkowski: Czy pojęcia „babcia” i „dziadek” oznaczają dziś to samo, co – powiedzmy - kilkadziesiąt lat temu?

dr Leszek Gajos: W sensie rodzinnym oczywiście tak, natomiast w sensie społecznym i kulturowym już nie. I w tym momencie sprawa zaczyna się komplikować, bo tak naprawdę jednoznacznej odpowiedzi na Pańskie pytanie nie ma. Inaczej ta odpowiedź będzie wyglądała, powiedzmy, w Dylągówce czy nawet w Rzeszowie, a inaczej w środowisku wielkomiejskim.

Czy to oznacza, że rola babci i dziadka podlega społecznym przekształceniom, które są wolniejsze na wsi, w małych miejscowościach czy nawet w średnich miastach, takich jak Rzeszów, a szybsze w wielkich aglomeracjach?

Oczywiście. Zresztą, sprawa jest o tyle skomplikowana, że przykład Dylągówki też jest uproszczeniem, bo w tej miejscowości też są zapewne rodziny, które funkcjonują w sposób, który może trudno nazwać nowoczesnym, ale na pewno współczesnym. Wszystko zależy od tego, jak funkcjonuje rodzina na co dzień. Jeśli mamy do czynienia z rodziną nuklearną, czyli dwupokoleniową (rodzice-dzieci), to wtedy w praktyce trudno mówić o roli babci i dziadka, bo sprowadza się ona do kilku wizyt w ciągu roku. Nie ma wtedy więzi emocjonalnej pomiędzy dziadkami a wnukami.

Kiedy ta rola i więź wzrasta?
 
Podstawowa rzecz to ilość czasu spędzonego razem. Taki 5-, 6-latek chłonie autorytety z zewnątrz. Jeśli chodzi do przedszkola, to ma dwa źródła autorytetu: panią przedszkolankę i kolegę z grupy. Natomiast jeżeli ten czas zajmuje babcia i dziadzio, to automatycznie ta przestrzeń jest zagospodarowywana wartościami starszego pokolenia.
 
W jakim kierunku idą zmiany ról babci i dziadka?

W kierunku usamodzielnienia się młodszego pokolenia. Celem młodych małżonków jest jak najszybciej „pójść na swoje”. Wcześniej, w szczególności w czasach komunistycznych, nowożeńcy bardzo często mieszkali długo kątem u rodziców i w sposób naturalny dochodziło wtedy do przekazu międzypokoleniowego.
 
Właśnie. W rodzinie wielopokoleniowej babcia zazwyczaj odgrywała pierwszoplanową rolę, jeżeli chodzi o przekaz wiary i religijności, dziadek był niezastąpiony w przekazie historii rodziny czy historii w ogóle, przekazywał wnukom wiedzę o świecie i mechanizmach, które nim rządzą. Czy ta rola dziadków traci w obecnym czasie na znaczeniu?

Reklama
Zależy to od tego, gdzie przyłożymy ucho. Moja sąsiadka ma obecnie dwie wnuczki w wieku 3 lat i 1,5 roku, a wcześniej wychowała wnuka, który ma obecnie 13-14 lat. Moja mama i tato pomagali w wychowaniu mojej dorosłej już dziś córki  do piątego roku życia. I widzę, jak silny jest związek emocjonalny i związek wartości pokolenia moich rodziców i pokolenia mojej córki. Takie rodziny oczywiście funkcjonują i jest ich sporo. Natomiast generalnie częściej idziemy w tym kierunku, że rodzina, będąc „na swoim”, jest na tym „swoim” w pełni, zarówno w wymiarze ekonomicznym, jak i kulturowym, społecznym. Proszę popatrzeć choćby na przekaz wartości religijnych. Dla mnie źródłem ich przekazywania była moja babcia, która pilnowała, abym odmawiał pacierz na klęcząco. Dziś przekaz wiary został sprowadzony do katechezy, a na co dzień często bywa tak, że do tych wartości się nie sięga.
 
A dziadkowie, którzy mieszkają osobno, roli przekaziciela nie spełnią.

Oczywiście, bo ich nie ma. Jeśli się przyjeżdża 4-5 razy w roku do babci w odwiedziny, to nie ma na to czasu. Omawia się bieżące sprawy, realizuje się cele wynikające z wizyty, natomiast nie ma czasu na to, by pokazać choćby, jak funkcjonowały rodzinne tradycje. Jeśli nie ma emocjonalnego związku z dziadkami to, siłą rzeczy, przestaje się ich rozumieć. Mówi się: „a, to są zgredy, niech sobie gadają”. Wartości, które mogliby oni wnieść w życie najmłodszego pokolenia, przestają być wartościami żywymi, do których chętnie by się sięgało.
 
Jeszcze niedawno mówiło się, że zwłaszcza babcia, choć dziadek też, to niezastąpiony „wynalazek”, jeżeli chodzi o pomoc w wychowaniu dzieci. Ma to czasami miejsce jeszcze dziś. Choć jest ono bardzo utrudnione czy wręcz zanika tam, gdzie dziadkowie są osobami nadal aktywnymi zawodowo i życiowo.

Okazuje się, że część dziadków z chęcią podejmuje się swojej tradycyjnej roli. Będą utyskiwać, ale jednocześnie będą rekompensować sobie w ten sposób „stracone” czasy młodości. Obserwowałem, jak mój tato zachowywał się w stosunku do mojej córki. Takiej cierpliwości nigdy nie miał wobec mnie.

Czy ta rola dziadków nie ulega jednak ograniczeniu?
 
Obecnie nowocześniejsze i młodsze babcie próbują przeciwko tej tradycyjnej roli protestować. Mówią: „ja swoje dzieci wychowałam, teraz muszę odpocząć”. Uczęszczają na zajęcia Uniwersytetu III Wieku i zajmują się wieloma innymi rzeczami. Trudno mówić, że dzisiejsze starsze pokolenie jest egoistyczne, choć na pewno bardziej niż poprzednie jest nastawione na realizowanie siebie. W przypadku tradycyjnej rodziny jej funkcjonowanie było w pełni podporządkowane celom młodszego pokolenia. Teraz dziadkowie często się od tego uchylają, mówią o młodych: „a niech oni też się pomęczą”.
 
Spójrzmy na koniec w przyszłość. Dziadkowie byli, są i będą, choć ich role będą pewnie nadal ewoluowały. Pana zdaniem, w jakim kierunku?

Myślę, że w kierunku indywidualizmu. Z jednej strony to dobrze, że dziadkowie stają się bardziej podmiotowi, realizują swoje cele, z drugiej – człowieka bez wspólnoty nie ma. Dlatego byłoby dobrze, gdybyśmy mniej mówili o Dniu Babci i Dziadka, a więcej o pełnej rodzinie. A pełna rodzina to najmłodsze pokolenie, rodzice i dziadkowie.

KOMENTARZE

Biała Sobota w WSPiA - darmowe badania dla studentów

Konsultacje lekarzy: chorób wewnętrznych...

Biznes przy obiedzie

Istnieje przekonanie, że podczas posiłku można załatwić wiele spraw z partnerem biznesowym. To fakt. Wiele...

Podkarpacie: 5 mld zł na infrastrukturę komunikacyjną do 2020

Dokończenie autostrady, budowa łączników autostradowych, droga S19, połączenie kolejowe do Warszawy, obwodnice miast ? to, zdaniem marszałka Władysława Ortyla, inwestycje...

Festiwal Zdrowia już w weekend

Bezpłatne badania i konsultacje oraz możliwość skorzystania z porad lekarzy specjalistów. Tak zapowiada się Festiwal Zdrowia w Sercu Miasta. Kolejna edycja profilaktyczno-edukacyjnej akcji odbędzie się już 18 i 19 kwietnia w Galerii...

zobacz więcej
Reklama

Wanda Czubernatowa. Tiśnerowo muza na zimowe wieczory!

Raba Wyżna - miejscowość ani ładna, ani...

Marek Olszyński, profesor artysta. Moje gryzienie świata

Wyjątkowo niesystemowy z niego człowiek...

Leila, ksiądz Przeklasa, Segal... Odeszli w 2019 roku

Do grona tych, których wspominamy, odwiedzając...

Ks. prof. Michał Heller za sterami samolotu Politechniki Rzeszowskiej

Ks. prof. Michał Heller, kosmolog, fizyk, filozof i teolog, doktor honoris causa Politechniki Rzeszowskiej, laureat Nagrody Templetona i jeden z najwybitniejszych...

Teatr kończy remont dużej sceny i marzy o rozbudowie. Co w planach?

Alina Bosak: Kończy się wielki remont rzeszowskiego teatru. Widzowie już pewnie stęsknili się za Dużą Sceną, która od czerwca była wyłączona z repertuaru...

PiS stworzył nowy resort zarządzania funduszami. Minister jest z Podkarpacia

Pochodząca z Podkarpacia Małgorzata Jarosińska-Jedynak została powołana na stanowiska ministra zarządzania funduszami. Nowy resort będzie...

Reklama

Wiesław Banach Honorowym Obywatelem Sanoka

W Kościanie w Wielkopolsce się urodził, w Lublinie na KUL-u ukończył historię sztuki, ale to Sanok jest miastem jego życia. Wiesław Banach z królewskim grodem nad Sanem związany jest od 42 lat i tutaj 3 grudnia...

Ewelina Fijołek za Wiesława Buża w Radzie Miasta Rzeszowa

Ewelina Fijołek, prywatnie siostra Konrada Fijołka oraz złota medalistka w gimnastyce akrobatycznej, zajęła miejsce Wiesława Buża w Radzie Miasta Rzeszowa, który zdobył mandat...

Uratowana Żydówka spotka się w Markowej z rodziną Sprawiedliwych

W czasie holocaustu Żydówkę Ciporę Reem-Beer ukrywali Maria i Stanisław Dudkowie z Odrzykonia koło Krosna. Dzięki czemu, wtedy jeszcze półtoraroczna dziewczynka...

Tadeusz Pióro p.o. dyrektora Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego nr 1 w Rzeszowie

Tadeusz Pióro, były członek zarządu województwa podkarpackiego, a w latach 2014-2018 burmistrz Sanoka, od wtorku pełni obowiązki dyrektora...

Katarzyna Nosowska i jej "Zmalowane Wrota" w Filharmonii Podkarpackiej

Katarzyna Nosowska, znana wokalistka z zespołu Hey, wyrusza jesienią w trasę z wydarzeniem, jakiego w Polsce jeszcze nie było. Show pt. "Zmalowane Wrota" po...

zobacz więcej

POLECANE

RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.