Reklama

Historyk o ludobójstwie na Wołyniu: Zginęli, bo nie byli Ukraińcami

A A A
Z Arturem Brożyniakiem, historykiem z rzeszowskiego oddziału IPN, rozmawia Jaromir Kwiatkowski

Dodano: 11-07-2016

Fot. niezlomni.com

Fot. niezlomni.com

Reklama
Jaromir Kwiatkowski: Zbrodnie OUN-UPA na Wołyniu to ciąg wydarzeń, które miały miejsce w latach 1943-44, a nawet później. Jednak szczególnie podkreślamy datę 11 lipca 1943 r., kiedy nastąpiła ich kulminacja. Co się wówczas wydarzyło?

Artur Brożyniak:
11 lipca 1943 r., w niedzielę, miał miejsce skoordynowany napad OUN-UPA na ponad 90 miejscowości. Mordu dokonywano zazwyczaj według jednego scenariusza: atakowano przed końcem porannej mszy św., by wymordować ludzi zgromadzonych w kościołach. Ten scenariusz powtarzał się także w późniejszym okresie, i to nie tylko na Wołyniu. W ten sam sposób próbowano np. wymordować rok później Polaków w Baligrodzie. Zbrodnia była zaplanowana, skoordynowana, a jej celem było wymordowanie Polaków na tym terenie, co należy uznać za ludobójstwo.

Była to zbrodnia nie tylko zaplanowana i skoordynowana, ale także bardzo okrutna.


Rzeczywiście, zbrodnie dokonywane przez nacjonalistów ukraińskich z OUN-UPA cechuje bardzo duży stopień okrucieństwa. Ofiary mordowano ze szczególnym bestialstwem, znęcano się nad nimi.

Zachowały się relacje świadków mówiące, że niektórych Polaków palono żywcem, innych wrzucano do studni, wymyślnie torturowano ofiary przed śmiercią, a także gwałcono kobiety.

Wyjątkowo podły i obdzierający z resztek godności był nakaz mordowania swoich bliskich. W rodzinach mieszanych dziedziczyło się narodowość i religię wraz z płcią. Synowie byli takiej samej narodowości i wyznania jak ojciec, a córki przejmowały narodowość i wyznanie po matce. W czasie rzezi kazano tym ludziom mordować polską część rodziny, np. siostrę, matkę, żonę. Takie przypadki opisano w literaturze. Ja sam rozmawiałem z Ukraińcem, którego stryj dostał nakaz zamordowania własnej żony. Działo się to nie na Wołyniu, lecz w Bieszczadach, w okolicach Wołkowyi.

Użył Pan słowa „ludobójstwo” i dla tych, którzy wiedzą, co się kryje pod tym terminem, nie ulega wątpliwości, że na Wołyniu doszło do ludobójstwa. Natomiast jeszcze dziś mamy w Polsce pewien problem z oficjalnym nazwaniem tej zbrodni po imieniu; niektóre środowiska wolą widzieć w tamtych wydarzeniach przejaw wojny polsko-ukraińskiej. Z czego to wynika?

Sądzę, że bierze się to z niewiedzy, nieznajomości źródeł historycznych, m.in. tych wytworzonych przez OUN-UPA. Uznanie tej zbrodni za ludobójstwo jest bardzo ważne dla Kresowian i ich potomków. Zamierzano przecież wymordować wszystkich Polaków dlatego, żeby wybudować jednolite pod względem etnicznym państwo ukraińskie.

Czyli oni ginęli i mieli ginąć tylko dlatego, że byli Polakami.

Tak to można ująć. Ginęli dlatego, że byli Polakami czy – może jeszcze bardziej precyzyjnie – ginęli dlatego, że nie byli Ukraińcami. Trzeba bowiem w tym miejscu wspomnieć, że mordowano nie tylko Polaków, lecz także Żydów, Ormian, Czechów… Jednak odpowiedzialnością za ludobójstwo nie można obarczać całego narodu ukraińskiego. Mordowali ukraińscy nacjonaliści, banderowcy. Są wśród Ukraińców osoby, które uznają, że było to ludobójstwo dokonane na Polakach. Zmarły przed kilku laty, Ukrainiec, prof. Wiktor Poliszczuk, wręcz zarzucał naszym historykom, że nienależycie dbają o prawdę historyczną o ludobójstwie.

A z drugiej strony na Ukrainie rozwija się kult Stepana Bandery, którego uważa się tam wręcz za bohatera narodowego.

Niestety, na Ukrainie są ludzie, którzy wokół kultu OUN-UPA próbują zbudować tożsamość ukraińską. Następuje więc rozmywanie problemu ludobójstwa, próbuje się poddawać w wątpliwość czy wręcz zaprzeczać faktom, licytować z Polakami na liczbę ofiar…

…kto od kogo więcej wycierpiał.

Właśnie. Jeszcze jedno moje spostrzeżenie: im więcej było ludzi, którzy pamiętali okres działań ukraińskich nacjonalistów, tym lepiej było z pojmowaniem historii na Ukrainie. Teraz weszło nowe pokolenie, które tych czasów już nie pamięta i przyjmuje wyidealizowaną wersję historii OUN-UPA. Natomiast starsi ludzie, z którymi się kiedyś rozmawiało, doskonale pamiętali zło, jakie banderowcy wyrządzili Polakom, ale pamiętali także zło, które banderowcy czy nacjonaliści ukraińscy wyrządzili narodowi ukraińskiemu.

Czy da się ludobójstwo na Wołyniu zobiektywizować na poziomie naukowym, na szczeblu kontaktów historyków polskich z ukraińskimi?

Te kontakty trwają. My staramy się przedstawiać obiektywną wersję o ludobójstwie, natomiast oni próbują przedstawiać swoją wersję, przekonywać nas do niej czy wręcz wmawiać, że to była dziejowa konieczność.

Nie da się budować dobrych stosunków między dwoma narodami, państwami na kłamstwie, więc wypada mieć nadzieję, że na Ukrainie zrozumieją, iż nie ma innej drogi jak nazwanie tej zbrodni po imieniu.

Taka refleksja u części Ukraińców, części tamtejszych badaczy, nastąpiła, ale ci, którzy próbują zaprzeczyć tej prawdzie historycznej, znajdują się w większości i krzyczą głośniej, wręcz zakrzykują tych, którzy zachowali w tej kwestii zdrowy rozsądek.

No dobrze. Powszechne uznanie ludobójstwa na Wołyniu przez Ukraińców to pewnie daleka droga. Ale życzyłbym sobie na początek, aby prawdy na ten temat nie rozmydlali polscy politycy, co niestety obserwowaliśmy w ostatnich dniach przy okazji sejmowej uchwały na ten temat. Świadomie nie mówię o historykach, bo myślę, że większość z nich ma na ten temat właściwy pogląd.

Polscy historycy, w tym pracujący w Instytucie Pamięci Narodowej, od lat zajmują się kwestią ludobójstwa na Wołyniu. Z ich ustaleń mogą korzystać również politycy.
 

KOMENTARZE

Angela Gaber Trio 5 kwietnia w Sanoku

"Opowieści z Ziemi" to tytuł najnowszej płyty bieszczadzkiego zespołu Angela...

Podkarpackie winem stoi. Od czwartku i nie tylko

Przed nami doskonała okazja do spróbowania win węgierskich i gruzińskich, ale przede wszystkim tych powstających w naszym regionie. Bo bez żadnego nadużycia można powiedzieć, że Podkarpacie winem...

URtalking startuje już dziś!

21 stycznia 2014 r. (wtorek) o godzinie 17:30 odbędzie się XIII edycja konkursu URtalking w Auli Wydziału Ekonomii UR. Organizatorem konkursu jest Koło Naukowe Ekonomistów działające na Wydziale Ekonomii Uniwersytetu Rzeszowskiego.

zobacz więcej
Reklama

Odeszli w 2018 roku...

Wspominamy znanych mieszkańców Podkarpacia, zmarłych w ostatnim roku. Wszystkich pożegnaliśmy ze smutkiem...

100 lat niepodległej Polski. BIZNESiSTYL.pl "Na Żywo"

100 lat temu Polska odzyskała niepodległość...

Politolog o wyborach samorządowych 2018. W Rzeszowie PiS liczył na więcej!

Z dr. Pawłem Kucą, politologiem z Uniwersytetu Rzeszowskiego, rozmawia Aneta Gieroń

Jak się kiedyś bawił Rzeszów! Kultowe "Piekiełko" i inne lokale

Z Januszem Pawlakiem i Agnieszką Skowron-Wilusz, autorami książki "Rzeszowskie Piekiełko. ABC powojennych i PRL-owskich lokali", rozmawia Idalia Stochla

Władysław Ortyl oficjalnym kandydatem na marszałka województwa

W poniedziałek, 19 listopada odbędzie się pierwsza sesja sejmiku podkarpackiego, na której wybrany zostanie nowy zarząd województwa oraz prezydium sejmiku. Jak potwierdzają...

Reklama

Pogranicznicy na koniach tylko w Bieszczadach. Już od 20 lat

W tym roku mija 20 lat służby patroli konnych Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej. To jedyna taka formacja w szeregach pograniczników w Polsce, a przy tym ważne uzupełnienie...

Wiesław Myśliwski o pamięci. O niej mowa także w "Uchu Igielnym"

"Najwięksi pisarze nie napisali wcale wielu książek - powiedział pięć lat temu w Rzeszowie Wiesław Myśliwski. I dodał: To ostrzeżenie skierowałem przede wszystkim...

Japonia w Przemyślu - dla Tokio jedna z najlepszych na świecie

Antoni Adamski: Ten pokoik z korytarzem - całość o metrażu mieszkania M-3 - to cały wasz lokal?

Skacząc po głowie Innym Kobietom, niszczycie nie tylko fryzurę, ale i psychę!

Anglicy prosto z Oxfordu donoszą, że o 40 proc. wzrosło w Internecie wyszukiwanie znaczenia słowa TOXIC, czyli toksyczny. Ludzie przerażeni...

II tura wyborów 2018. Wśród przegranych wieloletni samorządowcy

Po II turze wyborów samorządowych na Podkarpaciu obok największych wygranych: Wojciecha Bakuna w Przemyślu, Tomasza Matuszewskiego w Sanoku, czy Jacka Wiśniewskiego...

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr 60

VIP Biznes&Styl Nr 60
w numerze m.in.:

• Przez wieki życie i zdrowie ratowali aptekarze! • 60 lat skansenu w Sanoku • Stanisław Głodowski: Nie liczę, że fala mnie poniesie • Rosja. Za Uralem • Dla kogo Harrods
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.