Reklama

Rzeszowskie Archiwum Społeczne pełne prawdziwków

A A A
Z Iloną Duszą-Kowalską, prezesem Fundacji Rzeszowskiej, która wymyśliła Rzeszowskie Archiwum Społeczne, rozmawia Alina Bosak

Dodano: 04-01-2019

Ilona Dusza-Kowalska. Fot. Namysław Tomaka

Ilona Dusza-Kowalska. Fot. Namysław Tomaka

Alina Bosak: Zdjęcia, nagrania wspomnień i opowieści. Ktoś mówi, jak Tadeusz Nalepa przechadzał się  Paniagą, ktoś pokazuje zdjęcie katastrofy kolejowej w 1950 roku. Czym jest Rzeszowskie Archiwum Społeczne i skąd pomysł, by je stworzyć?
 
Ilona Dusza-Kowalska: Rzeszowskie Archiwum Społeczne jest bazą archiwaliów i źródłem historii mówionej osób związanych z Rzeszowem i województwem podkarpackim. Powiązania mogą być różne. Tematyka wypływa od osób związanych z tymi okolicami. Skąd pomysł? Dwa lata temu zrealizowaliśmy z Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną w Rzeszowie, projekt „Sięgając do korzeni”, podczas której rozpoczęliśmy zbiórkę „januszy”, czyli zdjęć pochodzących z zakładu fotograficznego Edwarda Janusza. Zrobiliśmy wtedy również wystawę plenerową i cały szereg różnych działań. Zbiórka trwał dwa miesiące, ale po jej zakończeniu i wystawie plenerowej okazało się, że jest jeszcze bardzo wiele osób, które chcą się podzielić fotografiami. Wciąż ktoś nowy zgłasza się do biblioteki.  Zbiórka nadal trwa. Biblioteka posiada pracownię digitalizacji, można tam przynieść swoje zdjęcia i bezpłatnie zdigitalizować, otrzymać je na płycie, warunkiem jest zgoda na umieszczenie na stronie internetowej. Ta kapitalna idea. Pomyślałam, że warto ją rozwijać - gromadzić nie tylko zdjęcia, ale i wspomnienia, tworzyć nagrania filmowe w nurcie historii mówionej, które mogłoby stanowić inspirację także dla innych osób. Pracując nad dziedzictwem rodziny Januszów, produkując jeden film dokumentalny rocznie, zdajemy sobie sprawę, jak wiele jest wspaniałych archiwalnych materiałów, historii, ciekawostek, których nie jesteśmy w stanie w pełni pokazać, wykorzystać. Dlatego postanowiliśmy zrealizować projekt ramowy, który stworzyłby pewna multimedialną bazę rzeszowskich archiwaliów. Otrzymaliśmy wsparcie z Muzeum Historii Polski w ramach programu „Patriotyzm Jutra” i zabraliśmy się do pracy. Nasz projekt ma nazwę „Mikrohistorie”. W partnerstwie z biblioteką zaczęliśmy utrwalać na nagraniach wspomnienia osób, które przynosiły zdjęcia. Powstały godziny nagrań. To wszystko opracowujemy i udostępniamy.       
 
Udostępniacie na stronie Rzeszowskie Archiwum Społeczne w formie, w jakiej do tej pory w skali regionu nikt tego nie robił. Po pierwsze w formie multimedialnej, po drugie - bardzo przyjaznej dla osób nie mających żadnego doświadczenia w przeszukiwaniu archiwów. 

Zależało nam, aby portal wykorzystywał możliwości multimediów. Niektóre zdjęcia są na przykład połączone z dźwiękiem albo można zobaczyć napis, jaki znajduje się na ich odwrocie. Wystarczy pobrać na smartfon darmową aplikację HP Reveal, znaleźć profil Fundacji Rzeszowskiej, polubić go i uaktywni się forma skanowania, dzięki której po najechaniu smartfonem na fotografię z ekranu oznaczoną logo Fundacji Rzeszowskiej,  pojawią się dodatkowe multimedia. Materiały są pogrupowane tematycznie. Połączone tagami. Jeśli wpisze się hasło „fotografia rzeszowska” w wynikach wyszukiwania pojawi się kolekcja z tym związana - zdjęcia, audio i video z wypowiedziami osób. Baza podzielona jest także na ramy czasowe: pierwsza połowa XIX wieku, druga połowa XIX wieku, pierwsza połowa XX wieku i druga płowa XX wieku. Wywiady opracowujemy tak, by ułatwić poszukiwania. Półtoragodzinne nagrania dzielimy na krótkie wypowiedzi na określony temat. Na przykład pani Elżbieta Wójcikiewicz opowiada o rozrywkach w Rzeszowie w latach 50. 
 
Słuchanie nagrań trwających po półtorej godziny kusiłoby tylko historyków i mocno zaangażowanych regionalistów…

Reklama
Byłoby do przejścia tylko dla osób bardzo upartych. A Fundacja Rzeszowska postanowiła stworzyć portal, który będzie przede wszystkim narzędziem - dla nas do publikacji mikrohistorii, a dla użytkowników przyjaznym miejscem do ich odkrywania. W tej chwili w bazie jest 400 archiwaliów - zdjęć, tekstów, plików audio i video. Archiwum stale uzupełniamy i rozbudowujemy. Na razie nie ma tam historii lotnictwa, ale to nie znaczy, że za chwilę się ona na portalu nie znajdzie. Projekt jest zakończony, ale dla naszej Fundacji to dopiero początek. Jestem umówiona na wiele spotkań z kolejnymi osobami, które chcą się podzielić swoimi wspomnieniami. Mają opracowane całe książki rodowe.
 
Chcą wspomnienia ocalić od zapomnienia?

Tak, a potomkowie nie zawsze chcą wysłuchiwać opowieści babć i dziadków. Dojrzewają do tego często w momencie, kiedy tych strażników rodzinnej historii nie ma już wśród żywych. Wtedy żałują, że nie słuchali. My mówimy, że te opowieści są ważne. I pomagamy je zachować.
 
Kto pierwszy podzielił się z Wami wspomnieniami?

Bazowaliśmy na dziedzictwie Edwarda Janusza, którym się zajmujemy. Pierwszych wywiadów udzieliła pani Elżbieta Kaliszewska, pani Elżbieta Wójcikiewicz. 
 
Znów rodzina Januszów daje przykład, pomagając utrwalić to, co przemija.    

To prawda. Pomaga nam odkrywać nowe wątki. Pani Irena Elgas Markiewicz, wnuczka Edwarda Janusza, która ma już 98 lat, jest córka pułkownika Stanisława Elgasa, pierwszego dowódcy oddziału Wojsk Polskich w Rzeszowie po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku. Jej wspomnienia są dla nas bardzo cenne, chociaż wiek wpływa niekorzystnie na pamięć. Ale każdy okruch jest dla nas ważny i cenny. 
 
Jakie ciekawe historie pojawiły się jeszcze w trakcie tej pracy?

Niesamowitą osobowością jest pan Andrzej Kraus. Ma w swoich zbiorach 14 tysięcy zdjęć, własnego autorstwa. Zaczął je robić jako nastolatek, w latach 50. Każde zdjęcie skrupulatnie opisywał. Ma też świetną pamięć. Był głównym urbanistą w Rzeszowie. Budował to miasto. Opowiada m.in. o budowie kościoła oo. Saletynów przy ul. Dąbrowskiego. 
 
Budowano ten kościół bez pozwolenia. Jak wiele świątyń w czasach PRL.

Był to zryw społeczny, ludzie ustalali dyżury do pilnowania tej budowli przed buldożerami. Zdjęcie z budowy można znaleźć na naszym portalu. Pan Andrzej projektował pawilon handlowy, który miał powstać w tym miejscu. Mówi o tym w swojej relacji. W swojej pamięci ma wiele wspomnień. Także o wejściu wojsk sowieckich do Rzeszowa w czasie II wojny światowej. Pamięta, że byli strasznie pijani. Opisuje wszystko bardzo barwnie. Tego nagrania jeszcze nie ma na portalu, ale i ono zostanie dodane. Praca nad zapisem wspomnień jest trudna. Bywa, że starsze osoby umawiają się, następnego dnia źle się czują i trzeba spotkanie przekładać. Trzeba do nich cierpliwie podchodzić. Ale tak mocno w ten projekt wierzę, w tę ideę stworzenia platformy zachowującej historię, że wybrałam się na studia z kulturoznawstwa. Rozmawiam z prof. Wacławem Wierzbieńcem, by ten projekt rozwijać wspólnie z Uniwersytetem Rzeszowskim. Pracować większa liczbą rąk, w sposób bardziej systemowy. Zachęcam do korzystania z materiałów na stronach Rzeszowskiego Archiwum Społecznego. Uwalniamy te zbiory, by można je było przekazywać dalej. By zainteresowani przeszłością, nie musieli pokonywać czeluści archiwów i bibliotek, ale mieli łatwy dostęp do historii. Niech robią wystawy, filmy, piszą książki, doktoraty. Aby też uczyć ścieżek i sposobów poszukiwania swoich korzeni, w 2019 roku podczas reedycji projektu zorganizujemy duże warsztaty dotyczące badań genealogicznych. Wszelkie informacje na ten temat będzie można znaleźć na stronie Rzeszowskiego Archiwum Społecznego. 
 
Dlaczego to robicie?

Bo myślę, że w dalszym ciągu mało jest źródeł popularyzujących historię i kulturę Rzeszowa. Dla mnie to bardzo duża przestrzeń do działania. Jak w tej opowieści, w której wszyscy idą do lasu, przeszukują dokładnie teren, a ja idąc po nich i tak natrafiam na prawdziwka.     
 
             

KOMENTARZE

Marek Czarnota nie żyje

We wtorek rano po ciężkiej chorobie zmarł Marek Czarnota - charyzmatyczny gawędziarz, miłośnik i znawca historii Rzeszowa, kolekcjoner, autor popularnych książek. Wielokrotnie nagradzany za upowszechnianie kultury regionalnej. Miał 65 lat.

Weź udział w Grze Miejskiej i sprawdź swoją wiedzę o historii Rzeszowa!

Rozwiązywanie zagadek, pokonywanie wyznaczonej trasy, rywalizacja drużynowa, atrakcyjne nagrody oraz doskonały sprawdzian z wiedzy o historii Rzeszowa...

zobacz więcej
Reklama

Przez wieki życie i zdrowie ratowali aptekarze!

Z dr Lidią Marią Czyż i Sylwią Tulik, autorkami książki...

Skacząc po głowie Innym Kobietom, niszczycie nie tylko fryzurę, ale i psychę!

Anglicy prosto z Oxfordu donoszą, że o 40 proc. wzrosło w Internecie wyszukiwanie znaczenia słowa TOXIC, czyli toksyczny. Ludzie przerażeni...

Stanisław Głodowski, prezes GC Energy: Nie liczę, że fala mnie poniesie

- W biznesie nie można zdawać się na przypadek. Kto liczy na falę, musi liczyć się również z mielizną. Trzeba określić cel i konsekwentnie do...

Pogranicznicy na koniach tylko w Bieszczadach. Już od 20 lat

W tym roku mija 20 lat służby patroli konnych Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej. To jedyna taka formacja w szeregach pograniczników w Polsce, a przy tym ważne uzupełnienie...

Reklama

120 osób przyjmie do pracy Straż Graniczna. Dołącz do Watahy!

- Nabór cały czas trwa i cieszy się ogromnym zainteresowaniem. Ciągle ktoś dzwoni, pyta, czy się opłaca i jakie wymagania musi spełnić – mówi mjr Elżbieta Pikor...

Rzeszowskie Archiwum Społeczne pełne prawdziwków

Z Iloną Duszą-Kowalską, prezesem Fundacji Rzeszowskiej, która wymyśliła Rzeszowskie Archiwum Społeczne, rozmawia Alina Bosak

Krzysztof Ignaczak nowym prezesem Asseco Resovii?

- Jest coś na rzeczy, rozmowy trwają, ale póki co, nic jeszcze nie potwierdzam - komentuje nieoficjalne informacje o prezesurze w Asseco Resovii Krzysztof Ignaczak. Jego kandydatura pojawiła się po...

Mężczyzna od kuchni. Śpiewająco z Bartoszem Urbanowiczem

Z Bartoszem Urbanowiczem, śpiewakiem operowym, rozmawia Idalia Stochla

Przenoszę media społecznościowe w świat winyli i antykwariatu!

Z Sylwią Chutnik, pisarką, felietonistką, działaczką społeczną, rozmawia Aneta Gieroń

zobacz więcej

POLECANE

VIP Biznes&Styl Nr 60

VIP Biznes&Styl Nr 60
w numerze m.in.:

• Przez wieki życie i zdrowie ratowali aptekarze! • 60 lat skansenu w Sanoku • Stanisław Głodowski: Nie liczę, że fala mnie poniesie • Rosja. Za Uralem • Dla kogo Harrods
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Cegielniana 18c/3, 35-310 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.