Reklama
Reklama

Schrony Linii Mołotowa pełne wojennych sekretów

A A A
Alina Bosak

Dodano: 30-10-2022

Bunkier Raworuskiego Rejonu Umocnionego tzw. Linii Mołotowa - punkt oporu wzgórze Hrebcianka. Fot. kuba13 / Fotopolska/ licencja: CC 3.0

Bunkier Raworuskiego Rejonu Umocnionego tzw. Linii Mołotowa - punkt oporu wzgórze Hrebcianka. Fot. kuba13 / Fotopolska/ licencja: CC 3.0

Linia umocnień i dziesiątki schronów, zbudowanych w latach 1940-1941 przez Związek Sowiecki na granicy z III Rzeszą, przyciąga do powiatu lubaczowskiego wielu pasjonatów historii, zainteresowanych strategią wojenną i operacjami, jakich dokonywało dowództwa i armie podczas II wojny światowej. Chociaż Linia Mołotowa ciągnie się również przez Bieszczady, na północy województwa podkarpackiego jest lepiej zachowana. W tym rejonie zachowały się 124 schrony.
 
Linia fortyfikacji, zwana potocznie Linią Mołotowa ciągnąć się miała przez 1300 km, od Leska aż do Połągi na dzisiejszej Litwie. Biegła także przez ziemię lubaczowską. Obiekty zbudowane w okolicach Oleszyc, Lubaczowa, Horyńca-Zdroju, oraz na wschód od Cieszanowa i Narola, były częścią umocnień Raworuskiego Rejonu Umocnionego, o szerokości 90 km i głębokości ok. 40 km (pięć linii obrony). 
Reklama
 
Betonowe schrony bojowe, okopy, zapory przeciwpiechotne i przeciwpancerne, rowy i schrony miały pomóc chronić Związek Sowiecki w razie ataku armii niemieckiej. Prace studyjne i terenowe dotyczące umocnień rozpoczęły się już zimą 1939 roku, a wiosną następnego roku przystąpiono do budowy. 
 
Bliżej granicy z III Rzeszą, na odcinku Stare Sioło – Oseredek (obecnie Dąbrówka), powstawał tzw. pas przesłaniania. Za nim ulokowano dwa pasy obrony głównej. W pierwszym pasie w powiecie lubaczowskim zbudowano punkty oporu: „Brusno Nowe”, „Brusno Stare”, „Wielki Dział”, „Goraje”; a w drugim pasie: „Dziewięcierz”.
 
Betonowe schrony miały wytrzymać ostrzał 105 mm armat i bombardowanie 50-kilogramowymi bombami lotniczymi. Ich wielkość i kształt zależały od przeznaczenia. Jako ciekawostkę, można dodać, że postępy prac budowalnych na „Linii Mołotowa” oglądał sam Mołotow, który w 1940 r. wizytował Horyniec a przy okazji punkt oporu „Brusno Nowe”.

Zdrada oficera

Wraz z budową umocnień przymusowo przesiedlano mieszkańców miejscowości: najpierw przygranicznych (Miłków, Zabiała, Uszkowce, Futory, Dachnów, Nowe Sioło); następnie znajdujących się w pasie umocnień (m.in. Chlewiska, Dębiny, Dęby, Icków Ogród, Wola Wielka i Łukawica). Z tych ostatnich wywożono do Besarabii. Kolejnych wysiedlenia, jak i budowę umocnień przerwał atak niemieckiej armii, która 22 czerwca 1941 roku zaatakowała Związek Sowiecki. Oddziały Wehrmachtu w kilka godzin opanowały Lubaczów, a do 1 lipca – cały Raworuski Rejon Umocniony. Według niepotwierdzonych przekazów, zdobycie umocnień ułatwiła zdrada sowieckiego oficera, który wyznaczył niemieckim oddziałom bezpieczny szlak między pozycjami na odcinku Wola Wielka–Werchrata. 
Reklama
 
Do dziś w tym rejonie zachowały się 124 schrony. Po 1945 roku zabezpieczone były przez Wojsko Polskie na wypadek kolejnej wojny. Niszczejące obiekty po 1989 roku stały się łupem różnego rodzaju szabrowników, ale nawet ogołocone stanowią warte obejrzenia obiekty. Znajdują się niemal w każdej gminie powiatu lubaczowskiego. Tylko w okolicach Horyńca-Zdroju jest ich około 30. 

Najciekawsze znajdują się na wzgórzu Hrebcianka, w lesie w pobliżu Brusna Starego, ok. 1 km od Polanki Horynieckiej – jest tu aż sześć schronów, w tym największy na Roztoczu Wschodnim schron obrony przeciwpancernej, tzw. kaponiera. Kiedyś była tu także 76-milimetrowa armata, ćwierć wieku temu zdemontowana i przeniesiona do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. 
 
Jedne z najlepiej zachowanych umocnień znajdują się także na Wielkim Dziale, na którym jest aż 14 schronów. Na wzgórze prowadzi szlak z Huty Złomy.

Większość schronów leży w pobliżu szlaku rowerowego Green Velo. W powiecie lubaczowskim wyznaczono także specjalną ścieżkę rowerową „Szlakiem fortyfikacji Linii Mołotowa”. 

Książka i film

Zainteresowani schronami Linii Mołotowa na Roztoczu Południowym szczegółowe informacje na temat ich historii, lokalizacji i budowy (schematy fortyfikacji) znajdą w wydanej około 20 lat temu nakładem IPN monografii W cieniu „Linii Mołotowa” autorstwa Tomasza Berezy, Piotra Chmielowca i Janusza Grechuty. Autorzy koncentrują się w niej na opisie Raworuskiego Rejonu Umocnionego. To do dziś najlepsza publikacja na ten temat. Nakład został wyczerpany, ale dostępna jest w bibliotekach lub na aukcjach internetowych.
Reklama
 
Ze schronami związanych jest wiele ciekawych historii. Jedną z nich opisuje współautor wspomnianej książki dr Tomasz Bereza w filmie zrealizowanym przez rzeszowski oddział Instytutu Pamięci Narodowej. To ustalenia dotyczące losów oficera Armii Czerwonej, który w czerwcu 1941 r. był dowódcą jednego ze schronów bojowych w rejonie Brusna Starego.

POLECANE

Money.pl - Kliknij po więcej
Giełda
GPW 2022-11-28 08:38
WIG Informujemy, iż w związku ze zmianami zasad dystrybucji danych GPW wprowadzonymi 1 stycznia 2018 r. notowania dostępne są bezpośrednio na stronie money.pl
WIG20
mWIG40
sWIG80
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
Kursy walut
NBP 2022-11-25
USD 4,5111 +0,02%
EUR 4,6884 -0,23%
CHF 4,7729 -0,17%
GBP 5,4497 -0,08%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Kliknij po więcej
Surowce - notowania online
Nazwa Jednostka Wartość [USD] Zmiana Ostatnia zmiana
 Złoto uncja 1731,30 +0,00% [21:59]
 Ropa brent baryłka 64,38 +0,00% [21:58]
 Pallad uncja 2680,00 +0,00% [21:57]
 Platyna uncja 1191,10 +0,00% [21:59]
 Srebro uncja 25,11 +0,00% [21:59]
Wspierane przez Money.pl
RZESZÓW WEATHER
Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.