Reklama
REKLAMA
Automatycznie wyświetlimy artykuł za 10 sekund
Przejdź do artykułu
Reklama
Reklama

Ernaux: odważna kronikarka swojej epoki

A A A
Agata Szwedowicz / PAP

Dodano: 06-10-2022

Fot. PAP/EPA/CATI CLADERA

Fot. PAP/EPA/CATI CLADERA

"To dla mnie wielki zaszczyt, ale też odpowiedzialność. Odpowiedzialność, aby świat był sprawiedliwy" - powiedziała Annie Ernaux, francuska pisarka na wieść, że Szwedzka Akademia uhonorowała ją literacką Nagrodą Nobla. Jej autobiograficzna twórczość uchodzi za kronikę życia całego pokolenia dorastających po wojnie Francuzów.

Akademii Szwedzkiej nie udało się skontaktować z Annie Ernaux przed ogłoszeniem werdyktu, jak to jest w zwyczaju. O otrzymaniu literackiego Nobla pisarka dowiedziała się odbierając telefon od reportera szwedzkiej agencji TT. "Nie! Naprawdę?" - zareagowała Ernaux. "Pracowałam dziś rano, telefon dzwonił cały czas, ale nie odbierałam" - dodała nowa noblistka. "To dla mnie wielki zaszczyt, ale też odpowiedzialność. Odpowiedzialność, aby świat był sprawiedliwy" - powiedziała po chwili.
Reklama

Szef działu kultury największego szwedzkiego dziennika "Dagens Nyheter" Bjoern Wiman ocenił, że tegoroczny werdykt można określić jako "klasyczny" oraz "oczekiwany". "Dzięki Nagrodzie Nobla pisarka stanie się bardzo popularna. Wybór Annie Ernaux pokazuje, że Akademia Szwedzka bierze pod uwagę nie tylko jakość, której niezaprzeczalną reprezentantką jest noblistka, ale również rozkład płci oraz oczekiwania publiczności" - podkreślił Wiman.

Szwedzka Akademia nagrodziła urodzoną w 1940 roku Annie Ernaux za "odwagę i chirurgiczną precyzję, z jaką odkrywa korzenie wyobcowania oraz społecznych ograniczeń, jakim podlega jednostkowa pamięć". "W swojej twórczości bezustannie i pod różnymi kątami przygląda się życiu naznaczonemu licznymi problemami związanymi z płcią, językiem i klasą społeczną" - napisała Szwedzka Akademia.

"Annie Ernaux jest artystką, która wprowadziła do literatury francuskiej prostotę. Jej sposób pisania sama określiła jako pisanie płaskie, tzn. pisanie językiem bardzo bezpośrednim. W zasadzie jej język jest jak skalpel, bardzo dosadny, surowy, ostry, ale absolutnie niepozbawiony wielkiej empatii. Ernaux mierzy się z zagadnieniami rewolucji obyczajowej, postępującego konsumpcjonizmu i sekularyzacji, przywołuje przełomowe momenty dla historii Francji i Europy" - powiedziała o tegorocznej noblistce dr Katarzyna Kotowska z Uniwersytetu Gdańskiego.

Tegoroczna noblistka urodziła się w Yve­tot, małej miejscowości w Normandii, w roku 1940. Jej rodzice prowadzili niewielkie bistro, z trudem łożyli na edukację zdolnej córki, która postanowiła studiować li­te­ra­tu­rę na Uni­wer­sy­te­cie w Rouen. Ab­sol­went­ka Er­naux roz­po­częła pracę jako nauczycielka, w 1964 roku wyszła za mąż, urodziła dwójkę dzieci. Udało jej się godzić życie rodzin­ne z za­wo­do­wym. W międzyczasie we Francji zaszły wielkie zmiany gospodarcze i obyczajowe.
Reklama

W roku 1971 wy­daw­nic­two Gal­li­mard wy­dało pierw­szą po­wieść Er­naux za­ty­tu­ło­wa­ną "Les Ar­mo­ires vides" (Puste szafy). Głów­na bo­ha­ter­ka, De­ni­se Le­su­re, to stu­dent­ka li­te­ra­tu­ry, która w la­tach sześć­dzie­sią­tych pod­da­je się nie­le­gal­ne­mu wów­czas za­bie­go­wi abor­cji i czeka na po­ro­nie­nie w aka­de­mi­ku. Fran­cu­ska usta­wa de­pe­na­li­zu­ją­ca prze­ry­wa­nie ciąży zo­sta­nie wpro­wa­dzo­na do­pie­ro w 1975 roku. Powieść młodej pisarki jest głosem w toczącej się wówczas we Francji dyskusji na temat dopuszczalności aborcji, a także przywołuje jej własne doświadczenia przerwania ciąży, w opowiadaniu "Wydarzenie" - jeszcze bardziej otwarcie. W li­sto­pa­dzie 2021 roku do kin trafiła ekra­ni­za­cja opo­wia­da­nia Er­naux w re­ży­se­rii Au­drey Diwan, uho­no­ro­wa­na Zło­tym Lwem na 78. Mię­dzy­na­ro­do­wym Fe­sti­wa­lu Fil­mo­wym w We­ne­cji.

Kolejne powieści Ernaux to m.in. "Ce qu’ils di­sent ou rien" (1977), "Miej­sce" (1983) (polskie wydanie 1989, PIW) i "Une femme" (Pewna ko­bie­ta; 1988). Także te książki oparte są na wydarzeniach z życia autorki, a także historia jej rodziców. "Er­naux ochrzci tę me­to­dę ter­mi­nem +au­to­so­cjo­bio­gra­fia+ – +auto+, bo ma­te­riał opar­ty jest na oso­bi­stym do­świad­cze­niu; +socjo+ ze wzglę­du na wątki spo­łecz­ne i hi­sto­rycz­ny kon­tekst dzie­ła. To także re­la­cja z życia in­nych. Au­to­so­cjo­bio­gra­fia uka­zu­je więc różne siły za­an­ga­żo­wa­ne w kształ­to­wa­nie pi­sar­skie­go +ja+. Nie chodzi tu jed­nak o wy­po­wie­dze­nie +ja+ lub jego od­na­le­zie­nie, lecz o +za­gu­bie­nie+ go w tłu­mie mu po­dob­nych" - napisała Kotowska.
Reklama

W 2016 roku uka­zu­je się książ­ka "Mémoire de fille" - w której Er­naux opi­su­je mo­ment, w któ­rym otwo­rzył się przed nią świat do­ro­słych, "Se per­dre" (2001) to opowieść o romansie, w "Écrire la vie" – wy­bo­rze tek­stów z 2011 roku – au­tor­ka przywołuje frag­men­ty dzien­ni­ka, aby dzię­ki nim +uzu­peł­nić+ album fo­to­gra­ficz­ny. W tym samym roku pu­bli­ku­je pro­wa­dzo­ny w la­tach 1981–1982 dzien­nik, "L’Ate­lier noir".

Na język polski zostały przetłumaczone jej dwa teksty - na początku 2022 r. nakładem wydawnictwa Czarne ukazały się lata "Lata", natomiast wcześniej Państwowy Instytut Wydawniczy wydał jej krótki tekst z 1983 r. "Miejsce", które traktuje o śmierci ojca. Obie te po­zy­cje są wyjątkowe na tle pozostałych, niemal trzydziestu dzieł Ernaux. "Miej­sce", uhonorowane Nagro­dą Re­nau­dot, przy­nio­sło jej sze­ro­ki roz­głos, "Lata" uznawane są za najlepsza książkę tej pisarki, swoistą kro­ni­kę zbio­ro­wej pa­mię­ci jej pokolenia, które dorastało w powojennym niedostatku, doświadczyło rozkwitu kapitalizmu i rewolucji obyczajowej końca lat 60. "Czy byłabym szczęśliwsza, mając inne życie?" – zdaje się stale pytać Ernaux, opisując kolejne dekady drugiej połowy XX wieku - od młodości w małym, tradycyjnym, normandzkim miasteczku po dorosłość w Paryżu, ferment rewolucji 68 roku. "Chciałaby te liczne obrazy siebie, rozdzielone, niezsynchronizowane, połączyć nicią opowieści o swojej egzystencji od narodzin w czasie II wojny światowej aż do dzisiaj" - mówiła dr Kotowska dodając, że pisarka "pisze o życiu, ale - jak sama wspomina - nie o swoim życiu, tylko pisze o życiu, jakie jej zostało dane".
Reklama

W rozmowie z PAP w maju tego roku Ernaux, zapytana, czy w dzisiejszym świecie literackim są jeszcze jakieś tabu, które należy przełamać powiedziała: "Niewątpliwie nadal istnieją tabu. Niewiele mówi się chociażby o menopauzie i tym, że kobiety, które ją przeszły, nadal pragną się rozwijać. Romans kobiety po menopauzie z młodszym mężczyzną wciąż bywa uważany za coś dziwnego. Przykleja się jej łatkę kuguarzycy, drapieżnej kocicy, która +poluje na zwierzynę+, by zaspokoić swoje potrzeby. Rola kobiet w społeczeństwie zawsze była pomniejszana. To dotyczy nie tylko spraw intymnych, ale praktycznie każdego aspektu życia. Przyjęło się, że to mężczyźni dominują" - powiedziała noblistka.

Tegoroczna noblistka w rozmowie ze szwedzką telewizją SVT zapowiedziała, że przyjedzie do Sztokholmu 10 grudnia, aby odebrać Nagrodę Nobla oraz wygłosić noblowski wykład. 
Reklama
Reklama
Reklama
zobacz więcej

POLECANE

Money.pl - Kliknij po więcej
Giełda
GPW 2022-11-30 11:58
WIG Informujemy, iż w związku ze zmianami zasad dystrybucji danych GPW wprowadzonymi 1 stycznia 2018 r. notowania dostępne są bezpośrednio na stronie money.pl
WIG20
mWIG40
sWIG80
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Serwis Finansowy nr 1
Kursy walut
NBP 2022-11-30
USD 4,5066 -0,22%
EUR 4,6684 -0,28%
CHF 4,7421 -0,06%
GBP 5,4151 +0,02%
Wspierane przez Money.pl
Money.pl - Kliknij po więcej
Surowce - notowania online
Nazwa Jednostka Wartość [USD] Zmiana Ostatnia zmiana
 Złoto uncja 1731,30 +0,00% [21:59]
 Ropa brent baryłka 64,38 +0,00% [21:58]
 Pallad uncja 2680,00 +0,00% [21:57]
 Platyna uncja 1191,10 +0,00% [21:59]
 Srebro uncja 25,11 +0,00% [21:59]
Wspierane przez Money.pl
RZESZÓW WEATHER

NAJPOPULARNIEJSZE W ZAKŁADCE

Zełenski zwrócił się do G7 o 50 mld dolarów na załatanie budżetu

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski zwrócił...

Wicepremier Ukrainy: kobiety były gwałcone godzinami, a potem zabijane

Rosja popełniła na Ukrainie "prawie wszystkie...

Reklama

NASI PARTNERZY

zamknij

Szanowny Czytelniku !

Zanim klikniesz „Zgadzam się” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych. Klikając „Zgadzam się” lub zamykając okno, zgadzasz się na poniższe. Możesz też odmówić zgody lub ograniczyć jej zakres.

Zgoda

Jeśli chcesz zgodzić się na przetwarzanie przez Zaufanych Partnerów Grupy SAGIER Twoich danych osobowych, które udostępniasz w historii przeglądania stron i aplikacji internetowych, w celach marketingowych (obejmujących zautomatyzowaną analizę Twojej aktywności na stronach internetowych i w aplikacjach w celu ustalenia Twoich potencjalnych zainteresowań dla dostosowania reklamy i oferty) w tym na umieszczanie znaczników internetowych (cookies itp.) na Twoich urządzeniach i odczytywanie takich znaczników, kliknij przycisk „Przejdź do serwisu” lub zamknij to okno.
Jeśli nie chcesz wyrazić zgody, kliknij „Nie teraz”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Możesz edytować zakres zgody, w tym wycofać ją całkowicie, przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Powyższa zgoda dotyczy przetwarzania Twoich danych osobowych w celach marketingowych Zaufanych Partnerów. Zaufani Partnerzy to firmy z obszaru e-commerce i reklamodawcy oraz działające w ich imieniu domy mediowe i podobne organizacje, z którymi Grupa SAGIER współpracuje.
Podmioty z Grupy SAGIER w ramach udostępnianych przez siebie usług internetowych przetwarzają Twoje dane we własnych celach marketingowych w oparciu o prawnie uzasadniony, wspólny interes podmiotów Grupy SAGIER. Przetwarzanie takie nie wymaga dodatkowej zgody z Twojej strony, ale możesz mu się w każdej chwili sprzeciwić. O ile nie zdecydujesz inaczej, dokonując stosownych zmian ustawień w Twojej przeglądarce, podmioty z Grupy SAGIER będą również instalować na Twoich urządzeniach pliki cookies i podobne oraz odczytywać informacje z takich plików. Bliższe informacje o cookies znajdziesz w akapicie „Cookies” pod koniec tej informacji.

Administrator danych osobowych

Administratorami Twoich danych są podmioty z Grupy SAGIER czyli podmioty z grupy kapitałowej SAGIER, w której skład wchodzą Sagier Sp. z o.o. ul. Mieszka I 48/50, 35-303 Rzeszów oraz Podmioty Zależne. Ponadto, w świetle obowiązującego prawa, administratorami Twoich danych w ramach poszczególnych Usług mogą być również Zaufani Partnerzy, w tym klienci.
PODMIOTY ZALEŻNE:
http://www.biznesistyl.pl/
http://poradnikbudowlany.eu/
http://modnieizdrowo.pl/
http://www.sagier.pl/
Jeżeli wyrazisz zgodę, o którą wyżej prosimy, administratorami Twoich danych osobowych będą także nasi Zaufani Partnerzy. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie na stronie naszej polityki prywatności i tam też zmodyfikować lub cofnąć swoje zgody.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:
• 1. Jeśli zawieramy z Tobą umowę o realizację danej usługi (np. usługi zapewniającej Ci możliwość zapoznania się z jednym z naszych serwisów w oparciu o treść regulaminu tego serwisu), to możemy przetwarzać Twoje dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.
• 2. Zapewnianie bezpieczeństwa usługi (np. sprawdzenie, czy do Twojego konta nie loguje się nieuprawniona osoba), dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszanie naszych usług i dopasowanie ich do potrzeb i wygody użytkowników (np. personalizowanie treści w usługach), jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług (np. jeśli interesujesz się motoryzacją i oglądasz artykuły w biznesistyl.pl lub na innych stronach internetowych, to możemy Ci wyświetlić reklamę dotyczącą artykułu w serwisie biznesistyl.pl/automoto. Takie przetwarzanie danych to realizacja naszych prawnie uzasadnionych interesów.
• 3. Za Twoją zgodą usługi marketingowe dostarczą Ci nasi Zaufani Partnerzy oraz my dla podmiotów trzecich. Aby móc pokazać interesujące Cię reklamy (np. produktu, którego możesz potrzebować) reklamodawcy i ich przedstawiciele chcieliby mieć możliwość przetwarzania Twoich danych związanych z odwiedzanymi przez Ciebie stronami internetowymi. Udzielenie takiej zgody jest dobrowolne, nie musisz jej udzielać, nie pozbawi Cię to dostępu do naszych usług. Masz również możliwość ograniczenia zakresu lub zmiany zgody w dowolnym momencie.

Twoje dane przetwarzane będą do czasu istnienia podstawy do ich przetwarzania, czyli w przypadku udzielenia zgody do momentu jej cofnięcia, ograniczenia lub innych działań z Twojej strony ograniczających tę zgodę, w przypadku niezbędności danych do wykonania umowy, przez czas jej wykonywania i ewentualnie okres przedawnienia roszczeń z niej (zwykle nie więcej niż 3 lata, a maksymalnie 10 lat), a w przypadku, gdy podstawą przetwarzania danych jest uzasadniony interes administratora, do czasu zgłoszenia przez Ciebie skutecznego sprzeciwu.

Przekazywanie danych

Administratorzy danych mogą powierzać Twoje dane podwykonawcom IT, księgowym, agencjom marketingowym etc. Zrobią to jedynie na podstawie umowy o powierzenie przetwarzania danych zobowiązującej taki podmiot do odpowiedniego zabezpieczenia danych i niekorzystania z nich do własnych celów.

Cookies

Na naszych stronach używamy znaczników internetowych takich jak pliki np. cookie lub local storage do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu personalizowania treści i reklam oraz analizowania ruchu na stronach, aplikacjach i w Internecie. W ten sposób technologię tę wykorzystują również podmioty z Grupy SAGIER oraz nasi Zaufani Partnerzy, którzy także chcą dopasowywać reklamy do Twoich preferencji. Cookies to dane informatyczne zapisywane w plikach i przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (tj. twój komputer, tablet, smartphone itp.), które przeglądarka wysyła do serwera przy każdorazowym wejściu na stronę z tego urządzenia, podczas gdy odwiedzasz strony w Internecie. Szczegółową informację na temat plików cookie i ich funkcjonowania znajdziesz pod tym linkiem. Pod tym linkiem znajdziesz także informację o tym jak zmienić ustawienia przeglądarki, aby ograniczyć lub wyłączyć funkcjonowanie plików cookies itp. oraz jak usunąć takie pliki z Twojego urządzenia.

Twoje uprawnienia

Przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych i ich przetwarzania przez nas, inne podmioty z Grupy SAGIER i Zaufanych Partnerów:
1. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych możesz ją w każdej chwili wycofać (cofnięcie zgody oczywiście nie uchyli zgodności z prawem przetwarzania już dokonanego na jej podstawie);
2. Masz również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Pod tym adresem znajdziesz dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych i Twoich uprawnień.